'Die vrouw Joos had aids en zo'

Ze hangen rond op het Smaragdplein. Net als die avond in oktober waarop Anja Joos vermoord werd op het Gerard Douplein, een paar honderd meter verderop in de Amsterdamse wijk De Pijp....

De jongens op het plein zijn goed bekend met de zaak-Joos. Allemaal kennen ze de uit Tunesië afkomstige Mohammed G., de jongen die Joos, toen ze op de grond lag, twee trappen heeft gegeven. Eentje noemt hem zijn beste vriend. Drie van de jongens zijn meer dan goed bekend met het dossier. Ze hebben tot januari vastgezeten, en moeten ook voorkomen vandaag.

Ze zijn verdachten in de strafzaak. Zelf zien ze dat anders. Ze zijn die avond wel met Mohammed G, of 'Bigs' zoals zijn bijnaam luidt, naar Dirk van den Broek in De Pijp gelopen om een van van winkelmedewerker Said B. geleende videoband terug te geven.

En ze zijn inderdaad met B. en twee andere bedienden meegegaan toen deze achter Joos aan gingen omdat ze dachten dat ze een blikje bier gestolen had.

Maar toen Joos onderuit getrapt werd - het OM beschuldigt B. daarvan -, stonden ze er alleen maar bij. En toen G. haar twee trappen gaf, hij heeft dat bekend, waren ze alleen getuige. 'Net als die Hollanders die het gezien hebben. Waarom zijn die dan niet opgepakt? Kankerhollanders. Echt hoor, je hoort alleen maar zoveel over deze zaak omdat er Marokkanen bij waren.'

De publieke verontwaardiging over de moord op Joos was groot. De drie verdachten op het Smaragdplein en hun vrienden zijn op hun beurt verontwaardigd. Ze hebben wekenlang onschuldig vastgezeten, vinden ze. En daarvoor willen ze een schadevergoeding van justitie.

De jongens op het Smaragdplein hebben meer klachten. 'Dat wijf van het OM, die openbare aanklaagster, die moet hier echt niet langskomen.' Het OM schetste tijdens de pro forma-zitting van de zaak in januari het beeld van een uitbarsting van geweld.

Officier van justitie Hetty Hoekstra betoogde dat de jongens het hoofd van Joos 'als een soort voetbal gebruikten'. En dat was niet zo, zeggen de jongens. Het was natuurlijk stom van 'Bigs' om haar te trappen. 'Maar die vrouw die had aids en zo. Als ze alleen maar was gevallen, was ze al dood geweest. Daar kan Bigs toch niets aan doen.'

De 43-jarige Joos had inderdaad aids en door haar leven als drugs- en alcoholverslaafde was ze ernstig verzwakt. De trap tegen de milt die haar fataal is geworden, was volgens de schouwarts bij een gezond persoon waarschijnlijk niet dodelijk geweest.

Said B.(17) en Mohammed G. (19) zitten als enige verdachten nog vast op verdenking van het doden van Joos. Volgens het OM heeft B. Joos onderuit geschopt, maar dat ontkent hij. B. zegt slechts toeschouwer te zijn geweest.

B. is een normale jongen, zegt zijn advocaat Eline Groenendaal. 'Hij doet eindexamen havo op een goede school, en uit alles komt naar voren dat hij een jongen is met wie niets aan de hand was. Hij is rustig, beleefd en vriendelijk. Een strafblad heeft hij niet.'

Mohammed G. bekent wel dat hij Joos twee keer heeft getrapt toen ze op de grond lag. Maar volgens zijn advocaat Onno van der Lee kunnen die schoppen Joos nooit fataal zijn geworden, omdat hij haar aan de rechterzijde van het lichaam heeft geraakt, terwijl de milt links zit.

Van der Lee: 'Mijn cliënt is de enige die vanaf het begin eerlijk is geweest. Daarom wordt hij nu neergezet als hoofdverdachte. Maar dat is een verkeerd beeld. Wat hij heeft gedaan, is ontzettend fout. Dat zegt hij zelf ook. Maar hij heeft niet bedoeld of beseft dat zij kwam te overlijden.'

Zijn vrienden zeggen dat G. een rustige jongen is. Volgens de jongens op het Smaragdplein was hij gewoon één van hen. 'Hij kwam hier niet iedere dag, omdat hij hier niet in de buurt woont. Maar hij deed gewoon met ons mee. Behalve als we gingen zwemmen. Want hij schaamde zich voor zijn buik.'

G. deed een opleiding tot elektromonteur en stond bekend als een normale scholier. Een bijbaantje had hij niet, en hobby's ook niet echt, behalve dan tekenen, verklaarde hij bij de politie. Hij woonde thuis bij zijn moeder en was volgens zijn advocaat ook geen echte hangjongere: 'Hij richt zich vooral op zijn opleiding, en had helemaal geen tijd om iedere avond op straat te hangen.'

Waarom hij gedaan heeft, wat hij deed, weet Bigs niet, zei hij tijdens de verhoren. Volgens Van der Lee heeft hij zich laten meeslepen in de groepsdynamiek: 'Uit een psychologisch onderzoek blijkt dat hij een normale jongen is. Zeker niet agressief. Hij heeft ook geen strafblad, en als hij de avond niet met dat groepje achter Joos was meegelopen, zou hij waarschijnlijk nooit met de politie in aanraking zijn gekomen.'

De jongens van het Smaragdplein vrezen dat G. nog wel even vast zal zitten. 'Ik hoorde dat ze hem acht jaar en tbs gaan geven. Dat slaat toch nergens op. Hij heeft bijna niks gedaan. Hij moet gewoon vrij komen, toch?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden