REPORTAGE

'Die steiger moet écht op de rem, hoor'

Gehoorschade is een groot probleem in de bouw. Reden voor de arbeidsinspectie om daar extra op te controleren. Op de bouwplaats blijkt er vaak veel meer mis dan alleen de gehoorbescherming.

Arbeidsinspecteur Richard van Kampen in het provinciehuis van Arnhem.Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

'Ik voel me soms net de rempolitie', zegt arbeidsinspecteur Richard van Kampen terwijl hij de verbouwing van het provinciehuis in Arnhem gadeslaat. Hij steekt de geluidsmeter in zijn binnenzak en zet voor de derde keer een rolsteiger op de rem. Zonder rem kan hij sneller werken, zegt ook deze bouwvakker die gaten in het plafond boort. Dan kan hij met z'n handen aan het plafond met steiger en al doorschuiven naar het volgende boorgat in wording. 'En toch moet-ie op de rem. Je staat instabiel, straks val je. Ik kom terug voor een nieuwe controle.'

Door lawaaioverlast lopen veel bouwvakkers gehoorschade op, bleek onlangs uit onderzoek. De verplichte gehoorbeschermers worden blijkbaar lang niet altijd gebruikt. Reden voor de Inspectie SZW om daar de rest van dit jaar extra op te controleren. Een op de vijf bouwvakkers hoort slecht en 13 procent is permanent doof geworden door lawaai op de bouwplaats. Maar de inspectie constateert bij deze onaangekondigde geluidscontroles vaak dat er veel meer niet deugt op de bouwplaats. Zoals in dit provinciehuis, dat voor 40 miljoen euro - renovatie en nieuwbouw - onder handen wordt genomen.

Met de industrie behoort de bouwnijverheid tot de gevaarlijkste bedrijfstakken als het gaat om ongevallen op het werk. Jaarlijks komen in Nederland tachtig tot honderd mensen om het leven door een arbeidsongeval. Eenderde van deze dodelijke slachtoffers werkt in de bouw. De sector is ook koploper als het gaat om ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Nummer één op de 'hitlijsten': vallen - van dak, ladder en steiger. Gehoorschade geldt in de bouw als 'sluipmoordenaar', want doofheid is niet meer te herstellen.

Arbeidsinspecteur Richard van Kampen.Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Geen remmen

Het geluid dat betonboorder Otto (35) produceert valt mee, althans volgens de meter: 85,8 decibel. Inspecteur Van Kampen had 'afgaand op het geluid' meer decibellen verwacht. Otto staat op een steiger, bouwhelm en gehoorbescherming op. Zoals het hoort, legt Van Kampen uit. Vanaf 80 decibel moet een bedrijf gehoorbescherming ter beschikking stellen, boven de 85 dB moet de beschermende 'koptelefoon' ook op. Ter vergelijking: het geluid van een normaal gesprek staat voor 60 dB, een kettingzaag of zware slijptol voor 120.

Om de hoek komt de Hongaarse bouwvakker op z'n rolsteiger voorlopig niet meer aan boren toe. De inspecteur gaat over tot een preventieve stillegging, zoals dat in jargon heet. Deze bouwvakker staat niet slechts op een steiger waarvan de remmen zijn uitgeschakeld, er zitten helemaal geen remmen op. En dus moet de steiger worden afgebroken en de afvalcontainer in. Alleen op een nieuwe steiger mét remmen mag de Hongaar verder werken.

Niet meer dan 50 kilo

Het bedrijf krijgt van Van Kampen in elk geval een schriftelijke waarschuwing. Het gaat hier namelijk om een lichte overtreding: de bouwvakker werd tegen een val beschermd met een leuning en werkte op vrij lage hoogte. Als het bedrijf binnen vijf jaar nog eens betrapt wordt op dezelfde fout, levert dat meteen een boete van 18 duizend euro op.

Het verschil met een ernstige overtreding wordt even later duidelijk op de bovenste verdieping. Daar betrapt de inspecteur twee glaszetters. Twee zzp'ers die, zo zeggen ze, werken voor een andere zzp'er. Het glas dat in de binnendeur moet weegt 54 kilo, aldus de raamsticker. Dat ze niet meer dan 50 kilo mochten tillen, wisten ze niet. Even verderop staan ramen van 90 en 115 kilo klaar.

Van Kampen: 'Die 54 kilo wil ik door de vingers zien. Maar als ik jullie met die andere ramen zie lopen, leg ik het werk onmiddellijk stil en krijgt jullie opdrachtgever een boete van 18 duizend euro.' Te zwaar tillen is te ernstig voor een eerste waarschuwing. Ook de glaszetters waarschuwt Van Kampen dat hij binnenkort terugkomt. Is dat niet naïef? 'Nee. Ik maak mensen bewust van de risico's die ze lopen. En of ik nou onaangekondigd kom of op afspraak, een bedrijf dat zijn zaken niet op orde heeft, krijgt dat niet een-twee-drie weggepoetst.' Later blijkt dat de glaszetter het werk een paar dagen heeft stilgelegd in afwachting van de komst van een glasrobot.

Van Kampen: 'Die 54 kilo wil ik door de vingers zien. Maar als ik jullie met die andere ramen zie lopen, leg ik het werk onmiddellijk stil en krijgt jullie opdrachtgever een boete van 18 duizend euro.'Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Vergeetachtigheid

Vier uur later is Van Kampen ondanks de geconstateerde overtredingen redelijk tevreden over de aangetroffen situatie. Voor een bouwplaats ziet het provinciehuis er opvallend opgeruimd uit. En bij binnenkomst had hij al gezien dat de twee hoogwerkers met een ketting gezekerd zijn aan hun werkbak. 'Je vindt altijd iets, en dit is een groot project.'

Op de onderste verdieping zet betonboorder Otto z'n boor nog eens aan. Op verzoek zetten de cv-monteurs Ronald (49) en Berry (58) hun zaag in een buis. Het levert nauwelijks meer lawaai op: van 85,8 kruipt de meter omhoog naar 86,5 decibel. 'Maar nu wel de gehoorbescherming ophouden, hè', geeft Van Kampen mee. Berry lacht zijn vergeetachtigheid weg: 'Ik ben toch al doof.' Ronald knikt serieuzer: 'Ik wil m'n vrouw toch nog wel kunnen horen hoor, haha.'

De Volkskrant mocht mee met de inspectiedienst SZW op voorwaarde dat er geen namen van bedrijven worden genoemd. De bouwvakkers hebben toestemming gegeven voor het gebruik van hun voornaam in de krant. Een enkeling had er geen bezwaar tegen herkenbaar op de foto te komen. Tekst en foto's moesten vooraf aan de inspectie worden voorgelegd.

Van Kampen: 'Je vindt altijd iets, en dit is een groot project.'Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden