'Die schotels' krijgen wel subsidie

Witte arbeidersbuurten voelen zich achtergesteld bij multiculturele wijken. Zo ook in Blauwe Zand en Floradorp in Amsterdam-Noord. 'Wij moeten alles zelf zien op te lossen.'

AMSTERDAM - Ze voelen zich vergeten, de bewoners van de 'witte' arbeiderswijken Floradorp en Blauwe Zand in Amsterdam-Noord. De uitbundig oranje versierde kleine volksbuurten in het Amsterdamse stadsdeel met de grootste oppervlakte weten zich omringd door multiculturele wijken.


De dorpelingen, zoals ze zichzelf noemen, zien hun eigen buurt verloederen door een zich terugtrekkende overheid. In de wijken 'met de vele schotels' wordt volgens hen met hulp van betaalde krachten de ene gesubsidieerde activiteit na de andere georganiseerd, zijn speeltuinen goed onderhouden en mag het jeugdhonk wel blijven bestaan. Intussen probeert een handjevol vrijwilligers in Tuindorp Buiksloot - onder de 1.900 inwoners beter bekend als Blauwe Zand - met vallen en opstaan het wegbezuinigde buurthuis overeind te houden.


'Alle buurten om ons heen zijn focuswijken van de gemeente, wij niet,' zegt Marga Negenman met haar rood geverfde haar en getatoeëerde armen een opvallende verschijning in het Blauwe Zand. 'Wij voelen ons niet rijker dan de multiculturele buurten, maar waarom krijgen zij meer geld en hulp van het stadsdeelbestuur?', vraagt de moeder van vier volwassen kinderen zich met veel buurtgenoten af.


Volgens statistieken is de werkloosheid in de 'witte' arbeidersbuurten veel lager dan in gemengde wijken. Maar er is veel verborgen armoede, weet huisvrouw Negenman. Ze vertelt dat de meeste bewoners werken als zzp'er in de bouw, als loodgieter of glazenwasser. 'Zij hebben last van de recessie en kunnen de eindjes met moeite aan elkaar knopen.'


Negenmans verhaal komt overeen met de bevindingen van socioloog Saskia Welschen in de wijk. Zij deed voor de Open Society Foundations (OSF) onderzoek in Blauwe Zand en Floradorp. De onlangs verschenen studie is onderdeel van een onderzoek naar wat er leeft onder bewoners in witte arbeiderswijken in zes grote steden in Europa. Eerder zijn voor het OSF-project At Home in Europe moslims in Europese steden ondervraagd.


Welschen ziet overeenkomsten tussen moslims en autochtonen in sociaal-economisch kwetsbare wijken. 'Er is een sterke onderlinge verbondenheid en saamhorigheid, de sociale controle is groot, evenals de voortijdige schooluitval onder jongeren.' Of het gevoel dat 'witte' arbeiderswijken worden achtergesteld ten opzichte van veelkleurige wijken klopt met de feiten, is zij niet nagegaan.


Evelien Tonkens, hoogleraar Burgerschap aan de Universiteit voor Humanistiek, noemt de indruk van de bewoners dat wijken als Blauwe Zand en Floradorp vergeten worden, 'begrijpelijk'. In zijn algemeenheid klopt het niet dat de overheid meer investeert in multiculturele wijken dan 'witte' delen van de stad waar bewoners sociaal-economisch in een achterstandspositie verkeren, zegt ze. 'Het is wel lange tijd zo geweest. Dat heeft een gevoel gecreëerd in witte achterstandswijken dat zij er niet toe doen. Er moet net zo goed in deze buurten worden geïnvesteerd. Ook zij hebben recht op een prettig leven.'

undefined

Laag opleidingsniveau

Als gevolg van bezuinigingen op voorzieningen in witte arbeiderswijken, constateert socioloog Saskia Welschen, verliezen bewoners vertrouwen in de overheid en worden ze onverschillig. 'Dat bemoeilijkt in deze wijken de 'participatiesamenleving' die de terugtredende overheid nastreeft, en kan leiden tot isolement.'


Die participatiesamenleving is in wijken als deze geen vanzelfsprekend succes, blijkt ook in witte arbeiderswijken in Manchester. 'Door het lage opleidingsniveau en een gebrek aan ervaring met leidinggeven, is het voor deze groep veel moeilijker om taken van de overheid over te nemen', zegt socioloog Welschen.


Marga Negenman is er met een groep vrijwilligers dan wel in geslaagd een stichting op te richten die de scepter zwaait over het wegbezuinigde buurthuis De Driehoek in Blauwe Zand, maar dat heeft heel wat hoofdbrekens gekost. 'We wisten niet hoe we zoiets moesten aanpakken, niemand had hier ervaring mee. Alleen al het opstellen van een meerjarenbegroting is een hels karwei. Wij moeten alles zelf zien op te lossen. Ik ben jaloers op de omliggende buurten, waar wel betaalde professionals bewoners helpen.'


Symbool voor de verlatenheid die 'dorpelingen' in Blauwe Zand ervaren is de grote speeltuin. Een jaar geleden stond er nog een clubhuis, waar frisdrank en snoep te koop waren, waar overdag drommen moeders met jonge kinderen rondscharrelden en jongeren zich 's avonds verzamelden. Beheerder Lonneke hield de boel in de smiezen en onderhield het terrein. Nu is het een verwaarloosde vlakte met wat treurige speeltoestellen.


Lonneke is wegbezuinigd. De speeltuin ligt vol blikjes en glasscherven en het gras groeit het enkele kind dat er rondscharrelt tot boven de knieën. Het clubhuis is afgebroken. In de brand gestoken door buurtbewoners toen bekend werd dat een Ghanese kerk het wilde huren om er diensten te houden.

undefined

Voortuin

Eddy Spier (41) woont tegenover de vervallen speeltuin, in een voor de wijk typerend bakstenen huisje met puntdak. Hij zit op deze zonnige middag in een zwarte badjas in zijn voortuin, die zoals veel voortuinen in de wijk als een huiskamer is ingericht. 'Toen ik jong was, was er van alles te doen voor de jeugd. Nu alle activiteiten en hun ontmoetingsplek zijn wegbezuinigd, hangen ze tot 's avonds laat rond op straat of in de speeltuin, met bier en luide muziek.'


Overlast of niet, de wijk zal de dansschoolhouder nooit verlaten. 'Ik heb een half jaar in een ander deel van Noord gewoond, maar wist niet hoe snel ik moest terugkeren. Het was alsof ik in het buitenland woonde, ik verstond mijn eigen buren niet. Hier ben ik weer gezellig onder de Amsterdammers, we maken een praatje op straat en zijn er voor elkaar als het nodig is.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden