Die dag in augustus

Een diepdoordacht, toegankelijk dunnetje van Rindert Kromhout.

Tien jaar geleden maakte iedere serieuze kinderboekenschrijver slanke boeken met weinig woorden en veel tussen de regels. Tegenwoordig is het ook onder kwaliteitsauteurs gewoon geworden om groot uit te pakken. Hoewel dit lekker lange lezen het bij veel kinderen goed doet, is het een verademing als een uitgever dan stilletjes, bijna via de achterdeur, een diepdoordacht dunnetje uitbrengt.


Die dag in augustus is er zo een. Rustig verteld, prachtig ontworpen en geïllustreerd door Annemarie van Haeringen, gekaft in oerdegelijk linnen. Rindert Kromhout, die met zeer in de smaak vallende series als Ellie en Nellie (sinds 1993) en De Dikke Billenbijters (2008) zijn sporen heeft verdiend, wilde er kennelijk even uit. Het verhaal heeft de sfeer van een landerige Italiaanse dorpsfilm. Tot de aarde begint te beven.


Enrico is een heel gewone jongen, die niet op zijn kleine broertje wil passen en verliefd is op de mooie Teresa. Hij moet zijn opa helpen met schapen hoeden en tijdens zijn wandeling naar het dal komt hij alle dorpsgenoten tegen. In gesprekken en dagdromen horen we hun verhaal, vol kleurrijke lokale details. Zo zijn er de ruzie tussen weduwnaar nonno Luigi en diens nieuwe liefde nonna Marta, waarmee iedereen zich bemoeit, en het dichtmetselen van de deur waardoor een gestorvene het huis heeft verlaten.


In het tweede deel, ná de ramp, loopt Enrico terug van de schapenstal van zijn opa naar het dorp en vertelt en tekent hij wat het natuurgeweld heeft aangericht. De kleurstiftschetsen van Van Haeringen, in het eerste deel zo idyllisch, zijn nu even grimmig als aardbevingsbeelden in het nieuws. Beklemmend langzaam registreert Enrico wie er nog leeft en wie niet.


Natuurlijk gaat Die dag in augustus niet alleen daarover. Veelzeggend is de anekdote over de twee broers Pietro en Paolo, die een engel menen te hebben gezien, hoewel het ook een adelaar kan zijn geweest. Paolo's verhaal gaat van mond tot mond en wordt steeds groter; Pietro's schilderij laat de ware gebeurtenis zien: die lichtgevende vlek voor de zon kan zowel een engel als een adelaar voorstellen. Precies zoals het was.


Wint het beeld van Pietro het dan van het woord van Paolo? Ironisch is het dat juist de oprechte zinnen van de waarheidsgetrouwe Enrico al die visuele indrukken met elkaar verbinden en van een diepere betekenis voorzien. Bescheidenheid, met een knipoog van de schrijver, die wordt gelogenstraft door zijn eigen verhaal. Die dag in augustus is juist een lofzang op woord én beeld.


Verfrissend om Van Haeringen weer eens anders te zien werken. Ze is een veelgevraagd en veelbekroond illustrator. Soms wordt haar werk wat zoetig en al te vertrouwd, vooral in de prentenboekjes over Kleine Ezel die ze samen met Kromhout maakt. Hier schetst ze, net als Enrico, knap met doodgewone stiften en dat is helemaal niet de makkelijkste techniek, want het moet in een keer goed zijn. Dat kwetsbare hebben al die ogenschijnlijk snel gemaakte krabbels van landschappen, mensen en uiteindelijk puinhopen.


Voorzichtigheid is gepast: kinderen lopen niet per se warm voor schaduwrijke Italiaanse straatjes en zinderende heuvellandschappen - vakantiedromen van kinderboekenschrijvers en -tekenaressen. Maar het bieden van iets meer uitdaging en afwisseling in het lezen kan, op deze manier, echt geen kwaad.


Aan de kunst zelf is in het literaire kinderboek wel vaker een ode gewijd, maar zelden zo toegankelijk als in Die dag in augustus. Hoe urgent verbeelding is voor het collectieve geheugen van mensen die een ramp hebben overleefd, dat bezingen Kromhout en Van Haeringen niet, ze doen het je voelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden