'Die avond in Bataclan' ontpopt zich tot sympathiek pleidooi voor compassie

In Die avond in Bataclan vertellen vier nauw betrokkenen hun indringende verhaal.

Op een dag vindt Azdynes zoon Samy een kitten op straat. Het is koud, Samy neemt het beestje mee naar huis en geeft hem een naam: Titis. Titis en Samy zijn onafscheidelijk, tot Samy plots verdwijnt; vertrokken naar Syrië, blijkt. Azdyne zoekt zijn zoon op, smeekt hem terug te komen maar het is al te laat, Samy is geradicaliseerd, wil niet praten en draagt een nieuwe naam: Titis. Samy heeft zichzelf naar zijn geliefde kat vernoemd.

Een jaar later dringt Samy met acht terroristen de Parijse concertzaal Bataclan binnen. De jongens dragen kalasjnikovs en schieten daar 89 mensen dood.

Om bij die aanslag stil te staan maakte gelauwerd documentairemaker Jessica Villerius voor BNNVara Die avond in Bataclan. De documentaire volgt vier mannen: Azdyne, vader van aanslagpleger Samy, Ferry, een Nederlander die de aanslag overleefde, George, vader van een overleden slachtoffer en Matthieu, lid van het arrestatieteam. Dat is wat veel, en Die avond in Bataclan mist soms een heldere focus. Maar Villerius is een scherpe, betrokken interviewer en krijgt aangrijpende anekdotes boven.

Vooral slachtoffer Ferry is onvergetelijk. Nuchter maar nog altijd zichtbaar aangedaan vertelt hij wat hem die ene zaterdagnacht overkwam. Bij de eerste schoten liet iedereen zich vallen: 'Dat is het brein die dat besluit: kleinmaken, stil zijn.' Niemand maakte geluid, ook niet de mensen die werden neergeschoten: Ferry hoorde alleen hun hoge ademhaling, vertelt hij. Even keek hij een van de aanslagplegers in de ogen. De jongen leek volkomen kalm, zal waarschijnlijk gedrogeerd geweest zijn. Die jongen was Samy, begreep Ferry achteraf.

Samy's vader Azdyne hoorde maandagochtend dat hij geen zoon meer had. Een arrestatieteam viel zijn huis binnen, overhoorde hem urenlang: Azdyne dacht dat Samy nog in Syrië zat, tot een rechercheur hem toeschreeuwde dat zijn zoon dood was. Azdyne kreeg een foto van zijn lijk te zien, ter identificatie. De dagen daarna stond pers op de stoep: Azdyne kwam zijn huis niet uit, ook niet om boodschappen te doen.

Aan het einde van de film komen de lijntjes samen. Slachtoffer Ferry bezoekt Azdyne. Die vertelt hem over Samy maar kan Ferry nauwelijks aankijken.

'Een lieve man', noemt Ferry Azdyne na de ontmoeting. Zo ontpopt de film zich tot een sympathiek pleidooi voor compassie.

In de laatste scène staat Ferry voor een schoolklas. 'Vinden jullie dat je de ouders van Samy iets kwalijk kunt nemen?', vraagt hij. Nee, schudden de kinderen. 'Het kwam toch gewoon door foute vrienden?', zegt een meisje. Dat zou goed kunnen. Maar die foute vrienden hadden ook ouders, zouden die ouders hun kinderen als foute vrienden zien?

Het kwaad is zo bedreigend omdat het vaak zo ongrijpbaar is; geen vader, geen zoon, geen foute vriend, maar een ideologie. 'Het kan iedereen overkomen', zegt vader Azdyne. Waar of niet, het idee is even beangstigend als troostend: het kwaad is een virus dat binnendringt bij wie er vatbaar voor is.

Nu verzorgt Azdyne Samy's kat. Hij aait hem iedere dag.

Lees meer onder de video.

Hoe ga je om met angst na een terreurdaad? Ferry Zandvliet overleefde de aanslag op concertzaal Bataclan in Parijs. Hij had moeiteloos de wereld kunnen gaan wantrouwen, maar vocht daartegen. Aan de Volkskrant vertelde hij hoe (+).

Verbetering - In een eerdere versie van deze recensie stond de zin 'De jongens dragen kalasjnikovs en schieten ruim honderd mensen dood'. Bij de aanslag in de Bataclan vielen 89 doden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden