Column

Die arrogantie van Henk Kamp mag best een beetje minder

Minister Henk Kamp van Economische Zaken na een gesprek in het provinciehuis van Groningen. Daar sprak hij met burgemeesters uit het aardbevingsgebied over zijn besluit de gaskraan in de provincie Groningen verder dicht te draaien. Beeld anp

Minister van Economische Zaken Henk Kamp reageerde gisteren op de zaak 'Urgenda vs. de Staat'. Woensdag beval rechter Hofhuis de overheid ervoor te zorgen dat de broeikasuitstoot in 2020 met een kwart is verminderd ten opzichte van 1990. 'Het is interessant dat de uitspraak is gedaan', zei Kamp, 'we zullen eens kijken of we ertegen in beroep moeten gaan.'

Dat was een tamelijk laconieke reactie op een opzienbarende gerechtelijke uitspraak. De reductie van 17 procent die Kamp in gedachten heeft - en die hij bij ongewijzigd beleid niet gaat halen - vindt de rechter te laag. 'Het berusten in geringere reductie is onrechtmatig tegenover Urgenda', zei hij - tegenover de Nederlandse burger. De overheid komt haar zorgplicht niet na en dat moet anders.

Urgenda is een zogenoemd burgerplatform dat via concrete plannen en initiatieven werkt aan een verduurzaming van de samenleving. Volgens directeur Marjan Minnesma kunnen we binnen twintig jaar van olie, kolen en gas zijn overgeschakeld op duurzame energievormen - als we maar willen en onze economie anders gaan organiseren.

Volgens sommige critici is de rechtbank met de uitspraak op de stoel van de wetenschap gaan zitten. Andere critici vinden dat de Tweede Kamer is gepasseerd: daar zitten immers de volksvertegenwoordigers die de regering moeten controleren. De goeie oude trias politica werd erbij gehaald, de scheiding van de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht waarop ons staatsbestel is gebaseerd.

Je kunt ook zeggen, en dat deed de rechter, dat de overheid zich aan haar toezeggingen aan de burger moet houden en dat, als dat niet gebeurt, de burger het recht heeft de staat aan te klagen of die te passeren. Dat is precies wat Minnesma's leermeester Jan Rotmans, de Rotterdamse transitiehoogleraar, al jarenlang beweert. Als de omschakeling niet van bovenaf komt, zegt hij, dan moet hij van onderaf komen.

Ik wil niet meteen beweren dat Den Haag wordt bevolkt door labbekakken die er verantwoordelijk voor zijn dat Nederland de Vieze Man van Europa is geworden, maar soms lijkt het er wel verdomd veel op. Veel politici laten hun oren nog altijd meer hangen naar de lobbyisten van de oude energiebronnen dan naar de voorstanders van duurzamer vormen. Dat is nu door de rechter als onrechtmatig veroordeeld. Hij heeft de staat gediskwalificeerd en de burger aan een overwinning op zijn onwillige overheid geholpen.

Dat is revolutionair. Niet voor niets ging de uitspraak de wereld over: het betekent een herdefiniëring van de verhouding tussen de geëmancipeerde burger en de overheid. We hoeven niet langer braaf te wachten tot de volgende verkiezingen of tot de staat iets onderneemt. We doen het zelf of dwingen de overheid via de rechter tot actie: l'état, c'est nous.

Daar zou de staat minder arrogant op moeten reageren dan Henk Kamp gisteren deed. Volgens Kamp wordt het al moeilijk genoeg om de doelstellingen uit het Energie-akkoord van 2013 te halen. Hij is te beschaafd om te zeggen dat de uitspraak hem aan zijn reet zal roesten, maar dat was wel wat hij bedoelde. Schijt aan de rechter, schijt aan de burger. Het proces vertragen met hoger beroep, kijken hoe de overheid zich onder haar verplichtingen uit kan draaien met behulp van een legertje dikbetaalde advocaten.

Minnesma zei donderdag in Nieuwsuur dat haar organisatie graag wil meepraten over de vraag hoe die 25 procent in 2020 wél kan worden bereikt. Een wijze overheid gaat met haar burgers in gesprek, in plaats van ze te schofferen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden