Dictee?

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal heeft opnieuw een winnaar uit Vlaanderen opgeleverd. Slechts twee woorden spelde hij fout, tegenover een gemiddelde van 31....

Suzanne, telefoniste van PCM: 'Een lezeres vraagt of je je collega wilt zeggen dat hij in zijn nieuwsstukje over het dictee het woord ''classicistisch'' fout heeft gespeld.'

Peter Wilmer van tv-productiebedrijf Men at Work, dat in samenwerking met de Volkskrant het dictee produceerde: 'Er hebben een kleine miljoen mensen gekeken. De waardering was 7,6.'

Dr. H. van der Weijden, Onderwijsinspecteur in Alkmaar: 'Het is schandalig hoe slecht er wordt gespeld, maar daar kunnen die mensen niets aan doen. Kijk, de spelling is een code, niet de eigenlijke taal. Die code, die zo'n 150 jaar geleden is afgesproken, moet je dus zo eenvoudig mogelijk maken. De code, de spelling nu, is nodeloos ingewikkeld, ondemocratisch en elitair. Overigens spreek ik nu niet als onderwijsinspecteur, maar als bestuurslid van de Vereniging Wetenschappelijke Spelling. Wilt u dat nadrukkelijk vermelden?

'Wij willen op korte termijn een verbetering, een vereenvoudiging van de spelling. Dat kan omdat de schoolboeken moeten worden gecorrigeerd door de komst van de euro en die kans willen we aangrijpen om de spelling te vereenvoudigen. Waar je bijvoorbeeld een t hoort moet je een t schrijven; waar je een d hoort moet je een d schrijven. Hond wordt dus hont.

'Het dictee komt op mij over als demonisch, sarcastisch en sadistisch. Ik kan goed spellen, maar ik had rond de 28 fouten.'

Peter Smulders, directeur van het Genootschap Onze Taal: 'Ik vind het standpunt van de onderwijsinspectie wel sympathiek. Ik kan me voorstellen dat men in het onderwijs een spellingsvereenvoudiging voorstaat, opdat men meer tijd kan besteden aan het aanleren van echte taalvaardigheid. Alleen: een nieuwe spellingsverandering veroorzaakt maatschappelijke onrust en weerstand. Kijk maar naar de ellende van de vorige spellingsvernieuwing. Daarom zeg ik net als Ritzen: blijf de komende jaren van de spelling af.

'Dat een Vlaming gewonnen heeft, verbaast me niet. Het taalonderwijs is daar ouderwets, gewoon nog rijtjes woorden van buiten leren. Dat is goed voor de spelling, maar die kwaliteit zegt niets over de taalvaardigheid.

'Het dictee is te moeilijk. We hebben er vijf jaar geleden voor gepleit dat na afloop van het dictee een kwart van de deelnemers kan zeggen het foutloos te hebben gemaakt. Nu heeft nog nooit iemand geen fout gemaakt. Dat is van de gekke. Ik pleit voor een alledaagse tekst en een alledaagse moeilijkheidsgraad. In het dictee van maandagavond kwamen woorden voor die een mens nooit van zijn leven gebruikt. Woorden als guichelheil en lascieve bacchanalen. Ten slotte valt me op dat programma's als het dictee en Tien voor Taal haast religieuze gebeurtenissen zijn. Dat correct spellen belangrijk is, is een grove misvatting.'

Kris van Rhode, lerares Nederlands in Brussel, deelneemster aan het dictee: 'Mijn leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs laat ik absoluut geen rijtjes woorden uit hun hoofd leren en ik weet honderd procent zeker dat mijn collega's dat ook niet doen.

'Ik heb het dit jaar, voor het eerst live, beter gedaan dan vorige jaren thuis voor de televisie. Misschien had ik me beter voorbereid: achttien fouten. Ik vind het dictee niet te moeilijk, dat maakt het juist spannend, provocerend.

'Gisteravond hebben mijn man en kinderen voor de televisie meegedaan. Ze wilden het beter doen dan ik, maar ze kwamen bedrogen uit.

'Spellen is belangrijk, maar niet het belangrijkste van taal. Ik ben tegen spellingsvereenvoudiging. Hont in plaats van hond, dat kan niet. Dan gaat de leesvlotheid achteruit.'

Harry Mulisch, schrijver: 'Ik heb het dictee niet gezien, maar er wel over gelezen in uw krant. De mensen die fouten maakten, hebben iets geschreven wat het Groene Boekje niet voorschrijft. Freriks heeft gelijk: iemand die een woord niet kent zal gemakkelijk beweren dat Freriks het woord niet goed heeft uitgesproken. Het woord kennen is natuurlijk de kern van de zaak.

'Spelling eenvoudiger? Als iemand gaat koken, neemt hij toch ook een kookboek en zal hij niet zeggen dat de recepten eenvoudiger moeten. Mensen willen de taal logisch maken, maar taal is niet logisch. De Bijlmer lijkt ook logisch, maar na een tijdje moet je hem afbreken.'

Freek de Jonge, cabaretier: 'Ik sta net op het punt om te beginnen met een stukje over het dictee. Exclusief voor Het Parool. Ik kan u dus niet te woord staan.'

Joost Verheyen, Vlaamse advocaat en winnaar van het dictee: 'Ik ontdekte dat ik goed was in spelling en vervolgens ben ik me verder gaan bekwamen in de inconsequenties van de Nederlandse taal.'

Henk Thomas

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden