Dichteres Liz Lochhead met 'new poets' op tournee door Nederland 'Poëzie is muziek, en geen filosofie'

Liz Lochhead buigt een klein beetje naar voren terwijl zij zit te vertellen, en heel ongemerkt gaan haar eigen woorden over in de toespraak van Mary, uit haar dichtbundel Mary Queen of Scots Got Her Head Chopped Off....

Van onze verslaggever

Michel Maas

AMSTERDAM

Liz Lochhead (1947) maakt deel uit van de 'New Poetry Tour' die vier dagen Nederland aandoet. Maar wat er nieuw is aan haar? 'Ik schrijf al dertig jaar gedichten. Dus je zou zeggen. . . Maar middelbare dichters bestaan nu eenmaal niet; je bent of jong en veelbelovend, of heel oud - elder statesman of zoiets.' Het is moeilijk haar serieus te nemen. Even tevoren heeft ze, bij wijze van waarschuwing, een favoriet citaat aangehaald van een collega-dichter: 'Let op mijn woorden: dit zijn mijn woorden niet, dit zijn de woorden van iemand in mijn positie.' Liz Lochhead praat als een dichteres die geïnterviewd wordt over de New Poetry Tour.

New Poetry is de titel van een bundel die poëzie-uitgever Blood Axe onlangs publiceerde. Een bundel vol jonge, dwarse, speelse, veelbelovende dichters die vooral één ding gemeen hadden: hun werk wordt niet uitgegeven door de 'Oxbridge mafia' - de traditionele uitgevers in de Britse Randstad (Londen, Oxford, Cambridge). Verder hebben ze misschien gemeen, dat ze een voorkeur hebben voor optreden, dat ze zich bedienen van non-standard English, waarbij hoe het klinkt bijna net zo belangrijk is als wat het betekent.

Lochhead: 'Een gedicht is een muzikale gebeurtenis. Dichters moeten er zich bewust van zijn dat ze muziek schrijven, en niet alleen filosofische gedachten in koude zwarte letters op wit papier. Het publiek luistert naar geluid, niet naar begrippen.'

In de kroegen van het Schotse platteland - waar zangwedstrijden worden gehouden en, voor wie niet zingen kan, wedstrijden declameren - leerde Liz Lochhead hoe lekker het kon zijn om je mond open te trekken. Ze deed er een voorliefde op voor de gewone spreektaal en de ballade. Ook zat ze vaak gekluisterd aan de radio, waar je monologen hoorde van stemmen, waarbij je zelf de personen mocht fantaseren.

Op die monologen lijken veel van haar gedichten nog het meest. Kleine eenpersoons drama's, waarin de spreektaal haast onmerkbaar tot iets bijzonders wordt verheven, verrijkt met rijm, en met 'bewuste, gecontroleerde dubbelzinnigheid'.

Haar idool is W.H. Auden, omdat hij over àlles heeft gedicht, omdat hij zich bij zijn gedichten vaak baseert op de traditionele ballade, en omdat hij gebruik maakt van een taal die makkelijk te begrijpen is. En Edwin Morgan uit Glasgow, daar is ze ook dol op. De breedste dichter die ze kent. Die heeft een bundel gemaakt getiteld: From Glasgow to Saturn, dat zegt alles. Hij schrijft science-fictiongedichten, concrete poëzie, maar ook heel erotische liefdesgedichten. Op zijn zeventigste is hij er publiekelijk voor uitgekomen dat hij homo is. Hij is nu 75.

Zelf is Lochhead natuurlijk gewoon ongelukkig in de liefde. 'Vrijgezellendom is de natuurlijke toestand voor een dichter. Dichters moeten lelijke mensen zijn. Want als ze na hun prille liefdesgedichten meteen iemand vinden dan is het: end of career. Schrijven ze nooit meer wat.'

New Poetry Tour: Liz Lochhead, Ian Duhig, Maggie Hannan en Jackie Kay. Zondag 12 maart Kikker, Utrecht ('s middags) en De Rode Hoed, Amsterdam ('s avonds); maandag Vera, Groningen; dinsdag De Effenaar Eindhoven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.