Profiel

Dichter bracht terreur Somalië over de grens

De Amerikaanse lucht-macht heeft dinsdag in Somalië een konvooi aangevallen waarin de leider van Al Shabaab zou hebben gereisd.

Mortuarium werknemers dragen een slachtoffer van Somalische islamistische groepering al-Shabaab, waarvan Ahmed Abdi Godane de leider is, naar buiten. Beeld anp

Van vrome poëzieliefhebber tot fanatieke terrorist. Ahmed Abdi Godane, de leider van de Somalische terreurbeweging Al Shabaab die dinsdag het doel was van een Amerikaanse militaire actie, heeft in de 37 jaren van zijn leven al diverse gedaanten aangenomen. Zijn dood zou een gevoelig verlies voor jihadi's betekenen. Maar niet het einde van terreur in Oost-Afrika.

Godane, geboren in het nu semi-onafhankelijke Somaliland, is wel vergeleken met Mullah Omar, de leider van de Taliban in Afghanistan. Hij streed zelf ook in Afghanistan en leidt net als Omar een teruggetrokken leven. Maar veel meer dan de eenogige Afghaan streeft de Somaliër naar internationalisering van de radicaal-islamitische strijd.

Aanvankelijk leek van 'strijd' in zijn leven geen sprake. Als jongeman gold hij als iemand die zijn meeste tijd liefst in afzondering doorbracht, werkend aan gedichten, zoals meer mensen binnen de Somalische, gematigde soefi-variant van de islam. Maar de poëet Godane, die ook een tijdje als accountant werkte, radicaliseerde en vertrok naar Afghanistan.

Leider vanaf 2008

Terug in Somalië kwam hij terecht bij de zogeheten Unie van Islamitische Rechtbanken. De groep vormde vanuit de hoofdstad Mogadishu een tegenwicht voor de meer seculiere krijgsheren die al sinds 1991 met elkaar slaags waren. Begin deze eeuw kregen de Rechtbanken steeds meer populariteit bij de bevolking, die snakte naar rust en vrede.

Maar de groep, een mengeling van gematigde en radicale moslims, vond geen genade bij het buurland Ethiopië. In december 2006 verdreven Ethiopische soldaten met Amerikaanse steun de leiders van de Rechtbanken uit Mogadishu. De radicalen uit de groep verenigden zich in Al Shabaab, de steeds gewelddadigere beweging, waarvan Godane sinds 2008 de leider is.

Het jaar erop bood hij in een videoboodschap zijn diensten aan aan het internationale terreurnetwerk Al Qaida. De eerste echt grote aanslag van Al Shabaab over de Somalische grens kwam in juli 2010, toen zelfmoordenaars van de groep zich opbliezen in een restaurant in de Oegandese hoofdstad Kampala, waar gasten naar de WK-voetbalfinale keken.

De aanslag, waarbij meer dan zeventig doden vielen, was bedoeld als wraak voor de aanwezigheid van Oegandese troepen binnen Amisom, de vredesmacht van de Afrikaanse Unie voor Somalië. In eigen land had Al Shabaab toen al grote gebieden, vooral in het zuiden, in bezit. Het regime van de groep geldt er als uiterst streng. Alle 'wereldse' geneugten zijn streng verboden; wie niet gehoorzaamt kan rekenen op een gruwelijke bestraffing.

Van Godane zijn alleen enkele onscherpe beelden bekend, zoals deze op een Amerikaanse site Beeld Foto AFP / Rewards for Justice

Bloed in overvloed

Mogadishu is grotendeels in handen van Amisom en van de officieel gekozen, maar in de rest van Somalië vrijwel machteloze regering. Toch doet Al Shabaab ook in de hoofdstad zeer geregeld van zich spreken. Daarnaast is buurland Kenia het belangrijkste gebied geworden waar de terreurbeweging actief is.

Na eerdere aanslagen daar, inclusief die op buitenlandse toeristen, trok de Keniaanse krijgsmacht in oktober 2011 de grens met Somalië over. Voor Ahmed Godane was het aanleiding om de terreuractiviteiten van zijn beweging in Kenia juist te intensiveren. Diverse kleinere aanslagen werden uitgevoerd. In september vorig jaar kwam de grootste klap: de terroristische aanval op Westgate, een ook bij buitenlanders geliefd winkelcentrum in Kenia's hoofdstad Nairobi.

Er bestaat geen enkele manier waarop Kenia in staat zou zijn in Somalië een effectieve oorlog tegen Al Shabaab te voeren, liet Godane weten. 'Dus maak vandaag uw keuze en trek al uw troepen terug.' Indien dit niet zou gebeuren (zoals de reactie van de Keniaanse regering luidde), zou in het land 'bloed in overvloed' worden vergoten.

De Verenigde Staten zetten eerder een prijs van zeven miljoen dollar op de aanhouding van Godane. Nu dus hebben zij geprobeerd met een eigen militaire actie de leider van Al Shabaab uit te schakelen. Niemand verwacht echter dat de terreurbeweging daarmee haar slagkracht kwijt zou raken. Als reactie op de poging tot het elimineren van Ahmed Godane lijkt eerder een nieuwe grote aanslag waarschijnlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden