'Dichten salariskloof is zaak van lange adem'

De salariskloof tussen werknemers en topbestuurders wordt niet kleiner, stelt de FNV vast. Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten staat de Volkskrant te woord.

© THINKSTOCK

Bestuurder Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten constateert het met enige spijt: 'We wisten dat het afnemen van de loonkloof een kwestie van lange adem was. Toch ben ik teleurgesteld over het gebrekkige zelfreinigende vermogen van de topbestuurders.'

Van der Kolk lanceerde twee jaar geleden het plan om tijdens cao-onderhandelingen ook expliciet te vragen de beloning aan de top te matigen. De baas mag daarbij maximaal 20 keer het vaste salaris ontvangen van de laagstbetaalde in het bedrijf - de 'factor 20' in vakbondsjargon. Een extra bonus mag daarnaast hoogstens 50 procent van het vaste salaris bedragen.

Bedrijven voldoen bij lange na niet aan deze twee FNV-normen, zo blijkt uit dinsdag gepresenteerd onderzoek van FNV Bondgenoten en FNV Bouw naar de beloning bij 50 grote bedrijven. Maar liefst 35 bedrijven betalen de hoogste baas meer dan 20 keer het vaste salaris, met de bekende bedrijven als KPN, Shell en TNT (nu Post NL) als grote uitschieters.

Bij de bonussen lijken de bedrijven zich iets beter te gedragen. De uitschieters zijn hierbij echter veel forser. Bestuurders bij KPN, Shell en AkzoNobel kunnen hun vaste basissalaris meer dan verviervoudigen. En daar komt bij dat sommige bedrijven door de economische crisis weinig of geen bonus hebben uitgekeerd, maar in de toekomst alsnog tot uitbetaling kunnen overgaan.

Teleurgesteld over de resultaten?

'Zeker. Bedrijven geven nauwelijks gehoor aan de toenemende maatschappelijke druk om de loonkloof te beperken. Incidenteel, zoals bij de bonussen van ING, is er na commotie wel een aanpassing. Maar verder blijven de bestuurders volledig losgezongen van de Nederlandse maatschappelijke realiteit. Kennelijk is de internationale opvatting over belonen - zeg maar de stemming op de golfclub - nog altijd overheersend.'

U bent vooral slecht te spreken over de bancaire sector.
'Zelfs de Rabobank, die zich graag afficheert als maatschappelijke bank, betaalt zijn bestuursvoorzitter 35 keer zoveel als de minst verdienende in de organisatie. Dat de Rabobank een witte raaf zou zijn in de bankenwereld is een conclusie die ik kortom niet deel.'

De banken hebben in tegenstelling tot andere bedrijven toch de afspraak om maximaal één jaarsalaris als bonus te betalen?
'Let wel, die regels zijn onder grote maatschappelijke druk tot stand gekomen. Hun beloning was een van de oorzaken van de financiële crisis. Bankiers kunnen wel zeggen dat ze handelen volgens deze nieuwe code. Doe het beter dan de code, is mijn devies.'

De vakbond zou toch proberen om de bestuurders op andere gedachten te brengen. Waarom lukt dat niet?

'We wisten dat de salarissen niet zomaar te wijzigen vielen. Het is onze bedoeling om de loonkloof op de agenda te krijgen bij het overleg tussen bedrijf en de vakbonden. In de code voor goed ondernemingsbestuur is immers vastgelegd dat er een redelijke verhouding moet zijn tussen de beloning aan de top en het inkomen van de werknemer. Het is daarbij een kwestie van stug volhouden. Als een druppel die langzaam inslijt.

'Bij een tiental bedrijven zijn we het gesprek over de beloning aangegaan. Soms, zoals bij AkzoNobel en Philips, gaat direct de deur dicht. Die bedrijven zeggen dat ze als internationale organisatie niet met de Nederlandse vakbond over dit thema willen praten. Maar soms gaat de deur ook op een kier, zoals bij Heineken en DSM.'

Is het bekritiseren van topsalaris geen kritiek is voor de bühne, zonder er consequenties aan te verbinden?
'Voorheen was wel sprake van een jaarlijks ritueel. Na publicatie van het salarislijstje van de Volkskrant, riepen vakbonden, maar ook politici, ach en wee. Vervolgens ging iedereen over tot de orde van de dag. Nu proberen we bedrijf voor bedrijf de discussie aan te gaan.'

Durft de vakbond daarbij met de vuist op tafel te slaan?
'Als vakbond ontleen je je kracht aan enerzijds de organisatiegraad en anderzijds aan de vraag wat de leden willen. Als het personeel het beloningsthema oppikt, bereik je meer. Bij Heineken is daarom de discussie gaande. Bij SaraLee/Douwe Egberts is onder werknemers enorme onmin over de beloning van de nieuw aangetrokken bestuurder Jan Bennink. Dat wordteen stevig robbertje vechten.'

Gaat de vakbond andere actiemiddelen inzetten?
'We gaan stug door op de ingeslagen weg. Met het onderzoek naar de salarisverschillen proberen we ook zichtbaar te maken hoe we ervoor staan. Daarnaast willen we pogen op internationale schaal de krachten te bundelen.' (Tekst Xander van Uffelen, foto thinkstock)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden