Nieuws Bevingsrisico

Dichtdraaien gaskraan Groningen markeert cultuurhistorische grens

Gaswinningslocatie van de NAM in Muntendam. Het kabinet heeft besloten om in 2022 een einde te maken aan de gaswinning in de provincie Groningen. Beeld ANP

Over drie jaar is het zover: dan gaat de gaskraan in Groningen dicht, kondigde minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) dinsdag aan. Daarmee komt nog sneller dan gedacht een einde aan de grondstofwinning die de Nederlandse schatkist sinds 1963 ruim 300 miljard euro opleverde.

De beslissing van Wiebes markeert een cultuurhistorische grens. De ontdekking van het gas onder de akker van boer Boon luidde voorspoed en vooruitgang in. Moderne cv-ketels maakten smerige kolenkachels overbodig. De verzorgingsstaat was gefundeerd op gasmiljarden. Maar de gaswinning heeft inmiddels elke glans verloren – door ‘overheidsfalen van on-Nederlandse proporties’, zoals de minister zelf eerder zei.

Na de zoveelste stevige schok, ditmaal bij Zeerijp, kondigde het kabinet vorig jaar maart al aan dat de gaskraan helemaal dicht zou gaan. Zo snel mogelijk, maar uiterlijk in 2030, luidde de disclaimer toen. 

In de jaren daarvoor, en ook daarna nog, werden de Groningers vaak teleurgesteld. Lang duurde het voordat de gaswinning werd beperkt. Na de aardbeving bij Huizinge in 2012, het kantelpunt dat van de gaswinning een veiligheidsrisico maakte, ging de kraan zelfs nog even verder open tot ruim 50 miljard kuub per jaar. Lang duurde eveneens het wachten op compensatie voor hun scheuren. En lang verkeerden - en verkeren - Groningers in onzekerheid over het lot van hun in ieder geval op papier onveilige huis, dat nog steeds mogelijk een metamorfose voor versterking wacht.

Nu koos de minister eens de omgekeerde politieke strategie. Die van slagen om de arm, opdat er eens voortvarendheid aan de dag kon worden gelegd in Groningen. De afgelopen tijd kwamen er al optimistische berichten vanuit Den Haag dat het einde al voor 2030 in zicht kwam. In 2025 wellicht, misschien nog wel eerder. Nu wordt de winning dus naar verwachting al in 2022 gestaakt.

Alleen in het geval van een strenge winter kan nog gas uit Groningse bodem gehaald worden. ‘Afbouw van de gaswinning is de manier om de aardbevingsproblematiek bij de bron aan te pakken’, aldus minister Wiebes. ‘Door deze versnelling van de afbouw wordt het veiliger in Groningen.’ 

Tegelijkertijd blijven de versterkingsoperatie en de schadeafhandeling ‘onverminderd prioriteit van het kabinet’, aldus de bewindsman. Tegelijkertijd wil Wiebes met het versneld dichtdraaien van de gaskraan het massaal preventief slopen en versterken van huizen afwenden. Die operatie geldt zowel in technisch, sociaal als economisch opzicht als een nachtmerrie.

Bijmengen stikstof

De versnelde afbouw is mogelijk door maatregelen die de minister eerder al aankondigde, maar die sneller effect sorteren. Zo zal Nederland meer gas uit het buitenland importeren, dat door het bijmengen van stikstof op Groningse kwaliteit wordt gebracht. Daarvoor verrijst nabij Zuidbroek een nieuwe fabriek. 

De consument hoeft weinig van de waterscheiding te merken. De op Gronings gas afgestelde cv-ketel brandt prima op de import-cocktail. Ook voor de prijs - een kwestie van vraag en aanbod op de internationale markt - doet het weinig (los van de prijsverhoging die het kabinet in het kader van het klimaatakkoord aankondigde).

Door de versnelde afbouw van de gaswinning en de benodigde aanvullende maatregelen loopt de staat 400 miljoen euro aan gasbaten mis. Dat is geen probleem. Door de ruim 100 duizend schadeclaims (en de productiebeperking om meer schade te voorkomen) werd de bodemschat van ooit een kostenpost.

Gaswinning in Groningen: van melkkoe tot hoofdpijndossier

Jarenlang was de gaswinning in Groningen vooral een melkkoe voor de staat, waarvan de risico’s werden gebagatelliseerd. Hoogstens het servies zou een keertje rammelen

Minder gaswinning betekent niet meteen het einde aan de aardbevingen, leerde de schok bij Westerwijtwerd eerder dit jaar.

Misschien mosterd na de maaltijd, maar er komt een parlementaire enquête naar de gaswinning in Groningen. Die heeft ook symbolische betekenis.

Van het versterken van huizen komt nog weinig terecht. Zo waart Kafka over het Hogeland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden