Dialoog in Congo heeft 'warm' begin

Voor het eerst sinds het uitbreken, ruim drie jaar geleden, van de oorlog in Congo-Kinshasa is een begin gemaakt met de zogeheten inter-Congolese dialoog....

De bijeenkomst ging maandag van start in de Botswaanse hoofdstad Gaborone. Officieel gaat het om 'technische voorbereidingen' voor onderhandelingen die over enkele maanden in Congo zelf moeten plaatsvinden. De landen die de Congelese regering dan wel de rebellen militair steunen, zijn deze week nog niet van de partij.

Een woordvoerder van de rebellengroep RCD-Goma, die met steun van Rwanda een deel van oostelijk Congo bezet houdt, sprak over de 'warmte' tussen de diverse deelnemers. 'We voelen heel duidelijk de wens tot verzoening', aldus Kin Kiey Mulumba. 'Er is iets aan het gebeuren, iets beweegt zich voorwaarts, maar we weten niet precies wat.'

Na drie dragen praten leek een akkoord op komst over het vrijlaten van politieke gevangenen en krijgsgevangenen, en het teruggeven van gestolen bezittingen. Ook zou een einde worden gemaakt aan het willekeurig arresteren van burgers en zou iedereen in het verdeelde Congo zich weer vrij door het enorme Midden-Afrikaanse land kunnen verplaatsen.

De Congolese regering wil echter eerst dat Uganda en Rwanda, de landen die de rebellen steunen, al hun militairen van Congolees grondgebied terugtrekken. Uganda zegt hiertoe bereid te zijn. Maar Rwanda wil pas weg als de veiligheid aan zijn grens, waar vandaan extremistische Hutu-rebellen opereren, volledig is gegarandeerd.

De rebellengroepen hebben op hun beurt kritiek op de regering van president Laurent Kabila in Kinshasa, die zegt pas over twee à drie jaar vrije verkiezingen te kunnen organiseren. Volgens Leonard Okitunde, de minister van Buitenlandse Zaken, dient er eerst een nieuwe grondwet te komen en moet een bevolkingstelling worden gehouden.

De onenigheid tussen de partijen zal waarschijnlijk nog geruime tijd blijven bestaan. Niettemin vormen de gesprekken in Gaborone een uniek moment in 'Afrika's Eerste Wereldoorlog'. Ruim twee jaar geleden sloten alle partijen een vredesakkoord, waarvan de inter-Congolese dialoog een hoeksteen is. Maar pas sinds de komst van de VN-waarnemersmacht Monuc komt de uitvoering van het in Lusaka gesloten akkoord voorzichtig op gang.

Nog niet alle Congolese partijen zijn in Botswana vertegenwoordigd. Opvallend is de afwezigheid van vrouwengroepen, die duidelijk te kennen hebben gegeven bij de besprekingen betrokken te willen zijn. Ook is een aantal Congolese politici in ballingschap niet uitgenodigd.

Cruciaal zullen de onderhandelingen worden als ook de buitenlandse partijen gaan deelnemen. Behalve Rwanda en Uganda voor de rebellen, zijn dat Zimbabwe, Angola en Namibië. Deze drie steunen de regering, maar hebben daarnaast zelf, net als Rwanda en Uganda, een groot aandeel verworven in de exploitatie van Congo's delfstoffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden