Deze zes partijen gaan samen een plan verzinnen voor belabberd milieubeleid in Nederland

Het kabinet kiest voor een polderoplossing

In een poging Nederland, na jaren van belabberd milieubeleid, groener te maken, kiest het kabinet voor een polderoplossing: alle mogelijke partijen moeten samen oplossingen verzinnen. Dit is het plan.

Medewerkers van aspergekwekerij Engels in 2015. Beeld anp

Eric Wiebes is op tonnenjacht, zegt hij. De minister van Economische Zaken en Klimaat drukt zijn klimaatbeleid uit in het te reduceren aantal tonnen broeikasgassenuitstoot. 'Wist je dat nieuwe kleding van een huishouden jaarlijks zorgt voor 2 ton uitstoot? Twee-dui-zend kilo! De auto: 2,5ton twee keer zijn gewicht. Voeding: 6 ton, tien keer zoveel als het eten zelf weegt.'

Nog veel meer moet Wiebes' tonnenjacht opleveren in de industrie, bij boeren, de bouw, de transportsector, energiebedrijven. Vrijdag presenteerde de minister het middel om overal de uitstoot te beperken: het Klimaatakkoord.

Dat te sluiten akkoord is de praktische uitwerking van de ambitie van Rutte III om als 'groenste kabinet ooit' de geschiedenis in te gaan. Moeilijk is dat niet, want de vorige kabinetten bakten niets van vergroening de duurzaamheidsprestaties van Nederland staan onder aan de internationale lijstjes. Daar komt dit jaar verandering in, belooft Wiebes, met het Klimaatakkoord.

Uitrollen

Het moet in de zomer op hoofdlijnen klaar zijn, zodat de financiële gevolgen ervan in de begroting voor volgend jaar kunnen. Na de zomer moeten de afspraken 'concrete, kostenefficiënte' maatregelen worden die Wiebes vanaf 2019 wil 'uitrollen'. Miljoenen woningen moeten worden geïsoleerd en van het gas af; er moeten windmolens op zee bij en zonnepanelen op land; kolencentrales moeten dicht; CO2 van industrie en afvalverwerking moet worden afgevangen en opgeslagen; autobanden moeten zuiniger worden; boeren moeten hun land slimmer gaan gebruiken en nog veel meer.

Met het Klimaatakkoord moet Nederland 'Parijs' halen: de aarde mag met niet meer dan 2 graden Celsius, liever 1,5 graad, opwarmen. De meeste landen, inclusief Nederland, vertalen dat opwarmingsmaximum naar een streven de uitstoot te verminderen van broeikasgassen, zoals vooral koolstofdioxide (CO2).

4000 kilo

Nederland heeft afgesproken om in 2030 40 procent minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Per inwoner komt dat neer op een vermindering van zo'n 4000 kilogram per jaar, het gewicht van een olifant. Bereken op volkskrant.nl/klimaatteller de bijdrage van uw huishouden.

Megatonnen

Voortaan geldt dat Nederland in 2030 bijna de helft (49 procent) minder broeikasgassen uitstoot dan in ijkjaar 1990. Zo'n CO2-reductiedoelstelling vinden politici handig, omdat er veel groen gedrag meetbaar aan kan worden opgehangen. Minder fossiel energiegebruik, niet-fossiele energiebronnen, opslag van CO2: het leidt allemaal tot minder broeikasgassen in de lucht. Vandaar Wiebes' tonnenjacht. Het kabinet drukt milieumaatregelen graag uit in te reduceren megaton (1 miljard kilo) broeikasgassen afvang en opslag van CO2 moet bijvoorbeeld leiden tot 20 megaton minder in de atmosfeer en de sluiting van alle kolencentrales 12 megaton. 'Dit is geen politiek', zegt Wiebes, 'dit is uitvoering.'

In de beste tradities van Nederland polderland mag elke organisatie die iets met klimaat heeft, meeonderhandelen over het Klimaatakkoord 'bedrijfsleven, maatschappelijke partijen en medeoverheden', aldus Wiebes. Bij het Energieakkoord, uit 2013, de voorloper van het Klimaatakkoord, ging het om veertig deelnemers, dat worden er nu veel meer.

Broeikasgasreductie

De minister wil partijen 'die een concrete bijdrage kunnen leveren aan de energietransitie, kennis over hun sector hebben en over mandaat beschikken om afspraken te maken'. En niet alleen vertegenwoordigende clubs. Wiebes wil dat zoveel mogelijk ernstig vervuilende industriebedrijven ook meepraten. Want, zo redeneert de klimaatminister, een paar Klimaatakkoord-deelnemers uit de industrie kunnen veel broeikasgasreductie bereiken, zonder dat het veel kost.

Alle meepraters schuiven aan bij vijf zogenoemde sectortafels waar ze de te nemen maatregelen moeten vaststellen (zie kaders hieronder). De tafels worden tegen vergadervergoeding samengesteld en geleid door partijprominenten zoals oud-milieuminister Ed Nijpels (VVD), die als voorzitter van de zesde, overkoepelende 'coördinatietafel' Klimaatberaad het gezicht zou moeten worden van het Klimaatakkoord. Wiebes: 'Hij moet zorgen dat er een akkoord komt.'


De zes overlegtafels

Diederik Samsom, Tafel Bebouwde omgeving

Onder leiding van ex-PvdA-leider Diederik Samsom moeten woningcorporaties, huurders, huizenbezitters, bouwbedrijven, netbeheerders en vooral gemeenten CO2-reductieplannen bedenken voor de bebouwde omgeving. Bijvoorbeeld slimmer energiegebruik van ruim 1 miljoen kantoren en andere 'niet-woningen'. En het 'Parijs-proof' maken van alle bijna 8 miljoen bestaande woningen - 240 duizend per jaar. Denk aan isolatie, warmtenetten, warmtepompen en 'van het gas af'.

Diederik Samsom Beeld anp

Kees Vendrik, Tafel Elektriciteit

De tafel van GroenLinks-coryfee Kees Vendrik moet uitstippelen hoe uiterlijk 2030 iets gebeurt wat volgens GroenLinks allang geregeld had moeten zijn: de sluiting van alle kolencentrales. Dat is een van de belangrijkste maatregelen waarmee het kabinet 'Parijs' wil halen. Andere gespreksonderwerpen: méér wind op zee, méér zonne-energie, zuiniger verlichting en de opslag van de CO2 die uit afvalverbrandingsinstallaties komt.

Kees Vendrik Beeld Freek van den Bergh

Manon Janssen, Tafel Industrie

Het belooft een spectaculair gevecht te worden aan de Industrietafel, met de baas van onderzoeksbureau Ecorys als dompteur. Wiebes hoopt dat de tien allergrootste vervuilers zelf aanschuiven en de confrontatie aangaan met milieuorganisaties. De tafel moet het eens worden over een volgens deskundigen onmogelijke en sowieso peperdure maatregel: 18 megaton CO2-afvang en -opslag. Eigenlijk zou de industrie vol op CO2-reductie moeten inzetten, maar zo snel kunnen de vervuilers niet omschakelen.

Manon Janssen

Annemieke Nijhof, Tafel Mobiliteit

Deze tafel, onder leiding van Topvrouw van het jaar 2015 en D66'er Nijhof, is het bontst geschakeerd. Asfaltclubs zoals Bovag en RAI schuiven aan, net als vervoerders zoals NS, de ANWB, Fietsersbond, de logistieke sector, gemeenten en milieuclubs. Ze krijgen van het regeerakkoord niet heel erg ambitieuze voornemens aangereikt. De tafel moet zich richten op zuiniger banden, elektrische auto's, biobrandstoffen en maatregelen die steden kunnen nemen om vervuilend transport uit te bannen ten gunste van emissieloze voertuigen.

Annemieke Nijhof Beeld anp

Pieter van Geel, Tafel Landbouw en landgebruik

Uiteraard zit een CDA'er aan het hoofd van deze tafel, ex-milieustaatssecretaris Pieter van Geel. Het kabinet adviseert de tafel het niet te zoeken in 'volumebeperking', dus de landbouwproductie terugbrengen. Want als de consumptie op peil blijft, verschuift de vraag naar het buitenland en dat is slecht voor de boeren. De tafel moet zich buigen over slimmer landgebruik, een andere voedselmix, de kas als energiebron en minder methaanuitstoot.

Pieter van Geel Beeld Arie Kievit

Ed Nijpels, Overkoepelende coördinatietafel

Omdat het klimaat niet in vijf stukken te knippen is en sommige organisaties aan meer tafels zitten, is een oppertafel nodig. Oud-milieuminister Ed Nijpels (VVD) krijgt daarbij de hoofdrol en wordt net als bij het Energieakkoord het gezicht van het Klimaatakkoord. Zijn tafel moet in de gaten houden of iedereen wel binnen de financiële grenzen blijft en voldoende werkgelegenheid genereert. Probleem, zei Nijpels deze week: 'Er komen meer banen, maar we hebben een tekort aan mensen om ze op te vullen.'

Ed Nijpels Beeld Hollandse Hoogte

Wat staat ons te wachten door klimaatverandering?

Hoe gaan mensen om met klimaatverandering?
De Volkskrant reist met een cameradrone de wereld rond om dat te laten zien. En presenteert de harde feiten en de beste bronnen.

Het gaat extreem veel regenen in Nederland - maar dan in de computer
De komende twee jaar valt in de helft van de Nederlandse gemeenten extreem veel regen - in een computermodel. Het is een hulp bij het klimaatbestendig maken van steden. Apeldoorn heeft na zo'n test al extra maatregelen getroffen.

De uitstoot van broeikasgas in Nederland stijgt
- ondanks het klimaatakkoord van Parijs
De chemische industrie stootte meer uit en er is meer aardgas verbruikt voor de verwarming van huizen en kantoren.

Het onwaarschijnlijke lijkt te gaan gebeuren
China (!) als beschermheilige van het klimaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.