Deze weekdierkundige had alles over voor zijn vak

Malacoloog Dolf van Bruggen had alles over voor zijn vak. Was er geen materiaal om een bijzondere slak te vervoeren, dan gebruikte hij gewoon de handtas van zijn vrouw.

Dolf van den Bruggen

Of het een jongensdroom is om je hele leven met je neus in de slakken te zitten, lijkt twijfelachtig. Maar Dolf van Bruggen had een zwak voor deze weekdieren. Hij werd een van de bekendste deskundigen van Afrikaanse slakken. Naast malacoloog (weekdierkundige) was hij ook entomoloog (insectenkundige) en botanicus (plantkundige). Hij had meer dan 650 wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan. Daarnaast deed hij jarenlang onderzoek naar de geschiedenis van dierentuinen in de wereld. Tot 1994 was hij hoofddocent dierkunde aan de Universiteit van Leiden.

Van Bruggen overleed op 3 juni. Hij werd geboren in Den Haag als zoon van de hoge ambtenaar A.C. van Bruggen die onder meer verantwoordelijk was voor de administratie van het Rijksmuseum voor Natuurlijke Historie in Leiden. In 1948 schreef hij - op 19-jarige leeftijd - in het weekblad De levende natuur een artikel over de vondst van een zeer ongewoon tweekleppig weekdier.

Zijn vader introduceerde hem bij de toenmalige weekdiercurator van dit museum, Carel Octavius van Regteren Altena. Die wekte meteen zijn interesse voor de malacologie. In Leiden studeerde Van Bruggen plantkunde, dierecologie en zoölogie. Nadat hij in 1956 was afgestudeerd, werd hij assistent van de directeur van het Rijksmuseum voor Natuurlijke Historie. Hij was toen ook al lid van Nederlandse Malacologische Vereniging (NMV) geworden. In Leiden ontmoette Van Bruggen zijn vrouw. Zij werd al op hun huwelijksreis met zijn passie voor malacologie geconfronteerd. Op de terugweg uit Zwitserland zag hij een mooi exemplaar van de naaktslak Limax cinereoniger die hij graag aan zijn collectie wilde toevoegen. Omdat hij geen glazen flesje of pot bij zich had, gebruikte hij haar handtasje om het dier veilig naar huis te brengen.

In 1956 aanvaardde hij een baan bij het ministerie van Landbouw in Pretoria (Zuid-Afrika) waar hij zich ging bezighouden met de studie van insecten die een plaag vormden in de pakhuizen in het land. Na drie jaar nam hij de positie aan van mariene bioloog en curator van het nieuw opgerichte Oceanarium in Port Elizabeth. Kort daarna werd hem de positie van conservator voor malacologie aangeboden bij het Natal Museum in Pietermaritzburg. Hier zou hij vier jaar werken: van 1962 tot 1966. Zijn vrouw Wenda was zijn naaste assistente en vergezelde hem tijdens het veldwerk in het noorden van het land, maar ook in Malawi en Zambia. De aantekeningen in zijn field books werden uiteindelijk verzameld in het acht delen en 1.550 pagina's tellende Africana Biologica.

Behalve voor insecten en slakken had hij ook belangstelling voor zoogdieren en vogels. Zijn verblijf te midden van de Afrikaanse wilde dieren leidde zijn tot interesse in dierentuinen. In 1966 keerde hij terug naar Nederland en werd docent in Leiden. Hij promoveerde drie jaar later op een dissertatie Weekdieren in Zululand. Henk Menkhorst - een malacoloog die hem al kent sinds begin jaren tachtig - roemt zijn eruditie. 'Het mooiste van slakken is dat je continu nieuwe soorten ontdekt. Er zijn al tienduizenden soorten, maar ook nog vele honderden nieuwe soorten te vinden.'

Van Bruggen zou talrijke bestuursfuncties vervullen bij De Nederlandse Malacologische Vereniging (NMV). Vanaf 1968 was hij meer dan veertig jaar hoofdredacteur van Basteria, het tijdschrift van de NMV. Van 1973 tot 1990 organiseerde hij met zijn vrouw groepssafari's naar Kenia en Tanzania en bleef ook na zijn pensioen wetenschappelijk actief. In 2008 aanvaardde hij nog een opdracht om de landslakken in de Drakensbergen in Zuid-Afrika te bestuderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden