Deze week: my first buddha

Olaf Tempelman speurt naar boeken over eigentijdse fenomenen.

Vroeger had je de tuinkabouter, tegenwoordig heb je de boeddha. Beter dan Siddharta Gautama kun je als Centraal-Aziaat in Nederland nauwelijks geïntegreerd zijn. Hij is op zijn gemak in de Xenos, de Ikea en het tuincentrum. Tattooshops zetten hem getatoeëerd in de vitrine. Healthcentra positioneren hem voor de sauna. Spirituele winkels verkopen de My first Buddha, een zachte stoffen boeddha die een prima alternatief vormt voor de My Little Pony. De boeddha als knuffel: dat is bepaald een ander soort incarnatie dan die je in de Himalaya ziet, dáár is de boeddha imposant en dreigend als een godheid.


Zo'n Himalaya-boeddha zie je ook niet grossieren in recepten en romantische adviezen. In Nederland kan de boeddha dat wel. Je vindt er boeddhistische kookboeken, datingsites en relatietherapeuten. Er is een Boeddhistische Omroep en een Boeddhistisch Dagblad. Onlangs schreef dat een prijsvraag uit: geef in maximaal twintig woorden de beste omschrijving van een boeddhist. De winnaar was een baby uit Rotterdam, wiens brabbeltjes werden geduid door een boeddhistische babyfluisteraar uit Woerden: 'Je hoeft niets te doen, je hoeft nergens heen, je hoeft niemand te zijn.' Paul van der Velde, hoogleraar boeddhisme en hindoeïsme: 'Misschien zegt dit antwoord meer over waar Nederland op religieus en spiritueel gebied behoefte aan heeft dan dat het iets over het boeddhisme zegt, maar dat geeft niet.'


Van der Velde schreef De Boeddha in het tuincentrum (Meinema; euro 23,90). Dat het boeddhisme hier met prettige dingen wordt geassocieerd, blijkt alleen al uit het feit dat veel mensen denken dat hij zelf boeddhist is. Religiewetenschappers met een specialisatie in de islam overkomt zoiets zelden. Hans Jansen vraag je niet als je een leuke moslimspreker zoekt. Van der Velde afficheert zich niet als boeddhist, maar hij is evenmin boeddhafoob. De Boeddha in het tuincentrum is in zoverre een boeddhistisch werk dat de auteur knap het middenpad bewandelt. Het verschaft inzicht zonder een aanhankelijkheidsbetuiging of parodie te worden.


Er zijn westerse boeddhisten die om filering vragen. Een Hollywoodboeddhist als Richard Gere die zijn Alfa Romeo door geschoren monnikjes laat bewonderen, mag nadenken over wat de wijze Aryadeva bedoelde, toen hij in de Ganges de buitenkant van een gouden pot met uitwerpselen waste. In Nederland zijn manifestaties van het boeddhisme vooral ánders dan in Azië, niet noodzakelijk minder serieus. Niet elke Xenos-boeddha leidt naar het nirvana, maar Hollands boeddhisme is meer dan een fenomeen aan de oppervlakte. Van der Velde zegt het zo: 'Het Boeddha-beeld vergroeit met de tuin, zoals de dharma (leer) aarzelend zijn weg zoekt in een moderne westerse samenleving.' In Enschede hoorde de religiewetenschapper een vrouw op Twents volume de boeddha in haar tuin toelichten: 'Ja, daar word ik rustig van!'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden