Deze week mondiale veranderingen

Olaf Tempelman speurt naar boeken over eigentijdse fenomenen.

Als het Westen straks ten onder is gegaan en archeologen graven naar onze overblijfselen, dan stuiten ze op stapels boeken waarin westerse auteurs de ondergang van hun beschaving al zagen aankomen. Die archeologen zullen zeggen: in het Romeinse Rijk zaten ze te slapen, het Westen was een imperium met oog voor de krachten die het ondermijnden. The coming of anarchy (Robert Kaplan), Civilisation - The West and the Rest (Niall Ferguson), When China Rules - The End of the Western World and the Birth of a New Global Order (Martin Jacques) en nog veel meer: de auteurs delen de prognose dat het met ons slecht afloopt als we niet snel wakker worden. Een productieve Nederlandse auteur in het genre is Rob de Wijk, van wie onlangs weer een nieuw boek verscheen met een titel die onze situatie neerzet in twee cijfers en een voorzetsel: 5 over 12 (Amsterdam University Press; € 19,50).


Ten opzichte van De Wijk koesterde ik enige scepsis, opgedaan tijdens de Kosovo-crisis. Zijn voorspellingen rolden toen van het tv-scherm, ik kende het gebied enigszins en dacht: 'Dat zou ik zo makkelijk niet durven beweren.' Dat is alweer twaalf jaar geleden. De wereld is sindsdien ingrijpend veranderd. Uit 5 over 12: 'Het unieke van onze tijd is dat meerdere mondiale ontwikkelingen tegelijk plaatsvinden, elkaar versterken en door een financiële crisis worden aangejaagd. Als gevolg hiervan zullen we de komende decennia schoksgewijze veranderingen meemaken.'


Net als 99 procent van de auteurs in dit genre waarschuwt De Wijk voor de opkomst van China: 'Eigenlijk zou elke zelfingenomen Nederlander verplicht een paar weken naar dat land moeten gaan om een beetje nederigheid te worden bijgebracht.' En er is meer: de crisis van de democratie, de grondstoffenschaarste, 'toenemende regionale instabiliteit' - De Wijk voorspelt op vlotte wijze wat ons wacht 'als politieke leiders niet krachtdadig deze mondiale uitdagingen aanpakken'.


Maar op een of andere manier kwam ik niet van mijn Kosovo-vormige scepsis af. Hoe kun je op zoveel terreinen zoveel dingen tegelijk zien aankomen? Dat was niet helemaal eerlijk ten opzichte van De Wijk: in 5 over 12 doet hij dezelfde soort voorspellingen als Ferguson in Civilisation, door wie ik me wel liet imponeren.


Misschien is het met mondiale voorspellers een beetje als met autoverkopers. Je weet dat alle leden van die beroepsgroep gevaarlijk zijn, maar toch tuin je er bij de een makkelijker in dan bij de ander. Bij sommige verkopers bespeur je, al dan niet terecht, een speciale band met dat ene merk, bij de andere denk je dat ze elk merk vlot verkopen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden