Deze vluchtelingen zijn gestrand in de migrantenhel

Sinds Macedonië een hek heeft neergezet om vluchtelingen tegen te houden, is het chaos in het grensgebied met Griekenland.

Migranten wachten om een trein in te stappen bij de Macedonische plaats Gevgelija nadat ze de Grieks-Macedonische grens zijn overgestoken.Beeld AFP

'Politie?' Van rij naar rij zoemt het woord door de toerbus, die zojuist tot stilstand is gebracht. De Iraakse inzittenden kijken door het raam naar de politieauto langs de kant van de weg. Dan gaat de deur open en stapt een Griekse politieman de bus in.

Vluchtelingendrama

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over de vluchtelingencrisis.

'Iedereen uit Irak?', vraagt hij, na een korte woordenwisseling met de buschauffeur. 'Hebben jullie papieren?' De reizigers houden de A4-tjes omhoog, die ze van de politie op het eiland Lesbos hebben gekregen.'Good luck', zegt de agent, zonder echt te kijken.

De bus rijdt verder, maar niet voor lang. Zo'n dertig kilometer voor de grens van Macedonië sluit de bus aan achter vijf stilstaande bussen vol vluchtelingen. Politiebevel. Achter de bus sluiten nog twee bussen vol vluchtelingen aan. 'Vandaag gaan we niet verder', zegt de buschauffeur. 'Morgen.'

Sinds Macedonië een hek heeft neergezet, is het chaos in het grensgebied met Griekenland. Vluchtelingen die via de Griekse eilanden in Europa aankomen, moeten officieel in Griekenland asiel aanvragen of wachten totdat ze via het Europese verdelingsprogramma naar een ander land kunnen. Maar dat doen ze niet. Ze willen naar Noord-Europa en de Grieken deden de afgelopen maanden weinig om ze tegen te houden. Al in de registratiecentra op de eilanden staan loketten die met het kaartje voor de boot naar Piraeus ook meteen een busreis naar de grens aanbieden. En nu kan het ineens niet meer.

(Tekst gaat verder onder foto).

Een man gehuld in een deken wacht bij de Macedonische grensplaats Gevgelija tot hij in een trein kan stappen.Beeld AFP

De Griekse politie is begonnen bussen die onderweg zijn tegen te houden om te voorkomen dat de druk op de Macedonische grens te groot wordt. Een paar duizend Iraniërs, Pakistanen en Marokkanen wachten al weken bij de grens. De Macedoniërs laten alleen vluchtelingen uit oorlogslanden Syrië, Irak en Afghanistan door. Iedere dag demonstreren de afgewezenen. Ze hebben met stenen gegooid en hun lippen dichtgenaaid. Traangas ingeademd. Een Marokkaanse man stierf vorige week toen hij op de stroomkabels klom die boven het spoor tussen beide landen lopen. Treinen kunnen er niet meer langs.

Het Macedonische hek is sinds vorige week af. Het is bedekt met prikkeldraad met scherpe mesjes en ervoor en erachter ligt hetzelfde prikkeldraad in rollen op de grond. Hier en daar ligt er een deken op of een kinderschoen onder. Erachter staan Macedonische militairen met mitrailleurs en een ME-wagen met een traangaskanon. 'Irak?', vraagt een Macedonische militair die achter het nieuwe hek staat. 'Oké.' 'Afghanistan? Oké.' Een voor een worden ze doorgelaten. Soms mompelt de militair ook hier 'good luck'. Na een stuk of vijftig doorgelaten vluchtelingen gaat de grens weer even dicht.

Wie niet doormag, blijft. Rond het spoor en in de velden eromheen slapen Iraniërs, Pakistanen en Marokkanen in koepeltentjes. Drie tenten van de VN-vluchtelingenorganisatie Unhcr zitten vol. Griekse uitbaters verkopen thee en broodjes vanuit kleine camperkraampjes. 'Mensen vragen om geld', zegt een Amerikaanse verslaggeefster in haar draaiende camera. 'Dit is het kamp van de nepvluchtelingen. De illegale migranten.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Beeld de Volkskrant
Vluchtelingen warmen zich aan een kampvuur in de Noord-Griekse grensplaats Idomeni.Beeld AP

Het is 4 graden en het moet nog nacht worden. Op de weg ligt een stapel gedoneerd brandhout. Een Iraans jongetje van 7 wappert met een stuk plastic het vuur aan dat zijn familie moet warmhouden. Dan loopt hij naar de buren om ook daar te helpen. Bij een grote blauwe tent, midden op het spoor, wil het hout niet branden. Vier tienerjongens uit Somalië hebben de grote blokken dicht tegen elkaar gezet boven een klein vlammetje. Ze snappen niet waarom ze hier worden tegengehouden. 'Een maand geleden vertrok mijn vriend uit Somalië en vijftien dagen later was hij in Zweden', zegt Zalai (16). 'Ik ben hier al achttien dagen. Ik kom ook uit een oorlog, net als de Syriërs. Mijn vader is dood. Wij proberen alles totdat we de grens over zijn.'

'Wat hier gebeurt, is discriminatie en moet stoppen', zegt Giorgos Kosmopoulos, hoofd van de Griekse afdeling van Amnesty International. 'Je kunt niet zomaar besluiten een nationaliteit door te laten en de andere niet. Iedere asielzoeker heeft recht op een afzonderlijke beoordeling van zijn aanvraag. Ook iemand uit Iran kan vluchteling zijn.' Maandag werden ook enkele Afghanen geweigerd, omdat hun papieren volgens de Macedoniërs vals waren. En wie op een minder bewaakt punt de afgelopen dagen de grens over wist te komen, werd een paar kilometers verderop door de Macedonische politie uit de velden geplukt en teruggestuurd naar Griekenland, vertelt Kosmopoulos. 'Dat is echt illegaal.'

Voordat het aantal vluchtelingen de records brak, stuurden Europese landen vluchtelingen en migranten al jaren niet meer terug naar Griekenland. Het land stond bekend als migrantenhel. Het percentage asielaanvragen dat werd geaccepteerd was een van de laagste van Europa. De politie pakte illegale migranten in grote operaties op en sloot ze soms jarenlang op tussen de ratten in detentiecentra, waar ze nauwelijks toegang hadden tot juridische hulp of medicatie. De Syriza-regering heeft verbetering beloofd, maar heeft voor de nieuwe vluchtelingen en migranten tot frustratie van de andere EU-landen weinig geregeld.

(Tekst gaat verder onder foto).

Bij de Griekse stad Idomeni aan de grens met Macedonië lopen migranten over de spoorlijn.Beeld AP

Nu dreigt een deel van de vluchtelingen en migranten alsnog in Griekenland te stranden. Uit angst om van doorreisland te veranderen in opvangland sloot het ene na het andere land in de Balkan de afgelopen maanden de grens voor iedere migrant die niet uit Syrië, Irak of Afghanistan komt. Zo blijven ze steken bij de Grieken.

Bij de grensovergang Idomeni heeft een deel van de afgewezen migranten het opgegeven en is in de gratis bus naar Athene gestapt. Maar de meesten willen niet terug. 'We zijn Griekenland dankbaar dat ze ons uit de zee hebben gered, maar kunnen niet blijven', zegt Somaliër Abdallah Mohamed (20). 'We hebben in Somalië onze jeugd verloren en willen naar een land waar we alsnog een toekomst kunnen bouwen.' Een Egyptenaar valt hem bij. 'Het is hier arm. De Grieken rennen zelf ook allemaal weg uit hun land.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden