Deze snikhete wasserij zorgt goed voor haar Ramadanners

Niet te harden, vindt de Turkse werknemer Adem (39) het vandaag in wasserij Newasco in Amersfoort. Zwetend sorteert hij de verschillende lakens en dekbedovertrekken. Het is de een na laatste dag van de Ramadan en op zijn werkplek is het 38 graden. 'Erg zwaar om de hele dag niet te kunnen eten en drinken in deze hitte,' zegt hij. Adem stond vanochtend om 04:00 op om te ontbijten, ging nog even liggen en begon om 7.30 aan zijn werkdag. Tot 16.30. 'Normaal werk ik graag over, maar deze dagen is dat echt niet mogelijk.'

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het staande werk in de wasserij is lichamelijk zwaar. Grote ziekenhuislakens moeten gewassen, gedroogd en gevouwen worden. Van de lakenmangel komt hete stoom en de drogers worden op gas verwarmd. Zeker dertig arbeidskrachten van Turkse komaf slaan zich met een lege maag dapper door de snikhitte heen.

Adjunct-directeur van de wasserij Frank Nieuwland stuurde voor het begin van de Ramadan een brief naar alle medewerkers van zijn bedrijf. 'Ik wilde dat iedereen van het vasten op de hoogte zou zijn. En dat de moslims zelf ook weten dat we extra rekening met ze houden.'

Hoe dat gebeurt? 'Als ze zich niet lekker voelen of te moe zijn, dan kunnen ze dat melden en eventueel eerder naar huis. Met de roosters zijn we soepel. We hebben ook zo'n twintig arbeidskrachten van Poolse komaf in dienst. Die zijn veelal katholiek en doen niet mee aan de Ramadan. Zij kunnen inspringen. Verder staan overal ventilatoren.'

Dutje doen mag

Tussendoor een hazenslaapje doen mogen de Ramadanners ook. In de meest koele ruimte van de wasserij liggen kartonnen dozen met kussens. 'Ik ga daar niet moeilijk over doen,' zegt Nieuwland. 'Als iemand even wil liggen is dat prima.'

Bij de badstofvouwers, in de rechterhoek van de wasserij, loopt het kwik het hoogst op: 39 graden geeft een thermometer aan. Sommige vouwers hebben natte theedoeken op hun hoofd ter verkoeling. Maar niet iedereen: 'Ik vind het helemaal niet warm eigenlijk,' zegt Erdem (34), 'ik doe al sinds mijn dertiende mee met vasten en ben het gewoon gewend. Zijn collega Ugur (39) - geboren in Antalya en al zeven kilo kwijt sinds het begin van de Ramadan - heeft ook nergens last van. 'Ik ga zelfs extra uren maken vandaag. Ik zit nog vol energie.'

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Volgens adjunct-directeur Frank Nieuwland heeft zijn bedrijf vrijwel geen last van ziekteverzuim in deze periode. 'Ik denk juist omdat ik moslims de ruimte geef en ze probeer te helpen. Zij zijn daarom ook extreem loyaal aan mij.'

Toch zijn niet alle werkgevers even blij met de Ramadan als wasserij Newasco. Bij een rondvraag onder meer dan twintig wasserijen, bouw- en schildersbedrijven in en rond Den Haag en Rotterdam blijkt dat er hier en daar ook ergernis is over arbeidskrachten die aan de Ramadan meedoen. Dat werknemers soms eerder naar huis gaan omdat ze 'toch geen lunchpauze kunnen opnemen' kan bij collega's tot scheve ogen leiden. Of angst dat iemand met niets in zijn maag voorwerpen uit zijn handen laat vallen, is er ook. Vooral in de bouw zou dit tot onveilige situaties kunnen leiden.

Liever geen moslims

De meeste werkgevers van de rondvraag willen niet met hun naam in de krant, maar J. van Delden uit Moerkappele, die een eigen stucadoorsbedrijf heeft, vindt dat geen probleem. 'Ik heb gewoon geen zin in al die ongein,' zegt hij. 'Iemand die bij mij komt werken moet gewoon honderd procent functioneren. Kan dat zonder eten? Stel dat iemand flauwvalt terwijl hij op een steiger staat. Het is voor mij de reden dat ik geen moslims in dienst neem.'

Erik Wijlhuizen van Human ConneXion, een bedrijf dat werkgevers stimuleert een zo gezond mogelijke omgeving voor hun personeel te genereren, pleit al jaren voor meer dialoog tijdens de Ramadan. 'Wat ik zie is dat het onderwerp nauwelijks wordt besproken op de werkvloer. Soms weten zelfs collega's niet dat de persoon naast hen achter de computer meedoet aan de Ramadan.' Wijlhuizen zou willen dat het ruilen van roosters en het verzetten van diensten normaler wordt. 'Soms moet iemand zijn kind ophalen. Dan wordt er ook niet gezegd: 'hallo, je moet tot zo en zo laat blijven. Het zou tijdens de Ramadan ook normaal en bespreekbaar moeten worden als je een keer eerder weg wil.'

Een ander verhaal is het als werknemers een slechte gezondheid hebben en tijdens de Ramadan weigeren om medicatie te gebruiken. 'Dan zorg je er zelf voor dat je zwak of ziek bent,' zegt Wijlhuizen. 'Dat kan eigenlijk niet. In dat soort gevallen zou er een gesprek met de bedrijfsarts moeten komen.'

Volgens Kitty Jong, vicevoorzitter van de FNV, wordt er wel degelijk overlegd tussen werkgever en werknemer tijdens de Ramadan. 'Zeker nu met die tropische temperaturen is het voor mensen die vasten extra zwaar. Gelukkig horen wij veel geluiden over aangepaste afspraken. Het bespreekbaar maken juichen wij natuurlijk toe.'

Zaterdag is de laatste dag van de Ramadan en dat weten ze in de Newasco wasserij ook. 'Maar niet dat ik daar erg naar uitkijk,' zegt Erdem die het - in tegenstelling tot collega Adem - al de hele dag niet warm heeft, 'ik zou er nog best een week aan vast kunnen plakken.'

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Tropische hitte in Nederland

Zo zoekt Nederland verkoeling

Nederland zocht massaal verkoeling op deze warme zomerdag, waarop het hitteplan van kracht was. Zoals aan dit strandje - of eigenlijk vooral in het water - van de rivier het Spui in Nieuw-Beijerland.

Tropenrooster voor scholieren, maar waarom niet voor werknemers?

Door het hele land voeren scholen tropenroosters in. De meeste werknemers hebben minder geluk. Zij moeten gewoon hun normale uren werken. Soms in de brandende zon of een bloedhete fabriekshal. Er is geen enkele wet die werkgevers verplicht om de werktijden aan te passen.

Al bij twintig graden is het te warm voor de Afsluitdijk

Automobilisten staan geregeld in de file na storingen bij de brug van de Afsluitdijk. Na een restauratie twee jaar geleden, treden zelfs meer storingen op. Waterspuiters moeten nu nieuwe problemen voorkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden