Deze ronde van het volk is nog lang niet ten einde

De 85ste Tour de France zal de geschiedenis ingaan als de ronde van de dopingschandalen. De magistraten rukten 's werelds grootste wielerspektakel uit handen van het volk, nadat bekentenissen van de renners feiten aan het licht brachten die het daglicht niet konden velen....

JEAN-MARIE LEBLANC is het zicht op de Tour kwijt.

Meer dan ooit heeft de kleine generaal zijn favoriete stek in de Ronde van Frankrijk moeten verlaten; vanuit het open dak van zijn rode directeurswagen bleken de nerveuze troepen niet te besturen. Verontruste renners, ploegleiders, bestuurders en journalisten dwongen hem al snel na de start in Dublin om zijn rijdende torentje, ook tijdens de koers, uit te komen.

De permanente aanwezigheid van Leblanc tussen de renners, in plaats van er iets boven, illustreert de anarchie waaraan het peloton dezer dagen ten prooi is gevallen. Het onaantastbaar geachte instituut is door dopingaffaires aan het wankelen gebracht; de ooit zo machtige directeur bleek niet opgewassen tegen de eigenzinnige en beledigde renners die hij steeds vaker - tevergeefs - met smeekbedes tegemoet trad.

De 85ste Tour zal de boeken ingaan als de ronde waarvan de voortgang met dag onzekerder werd. Met elke stap van justitie groeide de ongewisheid over de toekomst, elke oplossing van de Tourdirectie - de uitsluiting van Festina, de belofte dat er overlegd zou worden met justitie over een humane behandeling van renners - werd bliksemsnel achterhaald.

Nog dreunen de woorden van Patrick Lefevere na, de Belgische Mapei-ploegleider die in de nacht van 17 op 18 juli mismoedig concludeerde: 'Ik zou niet graag in de schoenen staan van de winnaar van deze Tour. De ronde van '98 zal voor immer worden herinnerd als die van de dopingschandalen.'

Vanzelfsprekend heeft Frankrijks Fête de l'Eté in zijn 95-jarige geschiedenis eerdere bedreigingen gekend. Enkelen kwamen van buiten (sociale protesten van boeren of fabrieksarbeiders die via de publiciteitsgevoelige Tour werden geuit), de meesten ontsprongen aan de karavaan zelf.

Al in 1904 werd Maurice Garin, de winnaar, na afloop van de Ronde gedeklasseerd en vervolgens voor twee jaar geschorst. Hij zou het parkoers deels per trein hebben afgelegd. De uitsluiting trof de renner, maar de nog zo jonge ronde bleef overeind. Ook na het 'kopspijkerincident' (woedende supporters protesteerden tegen Garins deklassering) van het jaar daarop.

Velen van de nog volgende incidenten deden de Tour eerder goed dan kwaad. Elk geschil, bijvoorbeeld over de lange verplaatsingen voor renners en volgers, voedde de reputatie van de ronde. Ze gaven de heroïsche uitputtingslagen extra cachet.

De aard van de problemen veranderde echter. Doping werd in de jaren zeventig het sleutelwoord. En daarme deed ook de politieke druk zijn intrede in het peloton.

In 1988 werd Pedro Delgado op doping betrapt nadat hij al een gelukstelegram had ontvangen van de Spaanse koning Juan Carlos. Zware diplomatieke pressie vanuit Spanje deed de Tourjury buigen. De motivatie? Het maskeringsmiddel probenecide dat Delgado had gebruikt, stond nog net niet op de lijst van verboden middelen. Lionel Jospin, toen de Franse minister van sportzaken, nu premier, bleef uit protest weg bij Delgado's huldiging.

Of er morgen een hoogwaardigheidsbekleder op de Champs-Elysées naast de winnaar staat te glunderen is vooralsnog onbekend. President Chirac, eerder deze Tour te gast, zal er niet zijn. Hij is gisteren (voor de veiligheid?) op vakantie gegaan.

Een gehalveerd peloton arriveert zondag in Parijs. Hortend en stotend zal deze Tour de Dopage tot stilstand komen en vele renners zal zullen gevraagd worden waarom ze hebben doorgetrapt.

Er zullen er zijn die werden voortgestuwd door overwegingen van sportiviteit.

Er er zullen er zijn die werden opgejaagd door hun sponsors.

En er zijn er ongetwijfeld velen, die zullen antwoorden dat ze de ronde slechts uit compassie met Jean Marie Leblanc hebben uitgereden.

Maar wanneer zondag, na 3874,7 kilometers door het Ierse, Franse en Zwitserse land, de fietsen worden opgeborgen, is de Tour de France van 1998 allerminst ten einde. Er zitten renners en ploegleiders gevangen, sommigen zijn op borgtocht vrij en een onbekend aantal hangt nog een bezoek aan of van justitie boven het hoofd.

De ronde die altijd heeft toebehoord aan het volk is in handen gevallen van magistraten. En die lijken niet voornemens om hun prooi te laten gaan.

De onderzoeksrechters in Lille en Reims slaan in Franse kranten fiere en tegelijkertijd nuchtere taal uit. Er is geen sprake van een heksenjacht, zeggen ze. De renners krijgen dezelfde behandeling als elke andere arrestant in Frankrijk. De wet schrijft voor dat te horen personen zich volledig moeten ontkleden. Een anale inspectie behoort eveneens tot de mogelijkheden.

Dat er veel renners worden opgepakt, vinden de onderzoeksrechters niet bijzonder. Haast verontschuldigend leggen ze in de dagbladen uit dat ze het spoor volgen dat de Festina-affaire heeft boven gebracht. Van een vooropgezet plan om de wielersport te zuiveren, lijkt geen sprake. Maar nu justitie - mogelijk bij toeval - beet heeft, wordt doorgezet.

En beet hebben de Franse onderzoeksrechters. De wielerwereld verkeert in een opperste staat van verwarring. Het optreden van de Deen Bjarne Riis, gistermiddag in Autun, was daarvan weer een fraai staaltje: donderdag omschreef hij de gearresteerde bolletjestruidrager Massi nog als een handelaar in doping, een dag later was het allemaal niet zo bedoeld. Massi kreeg zelfs zijn voornaam terug.

Riis: 'Ik hoop dat Rodolfo snel vrij komt.'

De Deen die de omerta verbrak - en niet eens onder druk van justitie - voegde zich weer razendsnel in de nog altijd gesloten gelederen van het peloton.

De beschadiging van de Tour de France zal de rest van het wielerseizoen doorwerken. De dreun zal voelbaar zijn bij criteriums als de Acht van Chaam, maar ook bij het Wereldkampioenschap. Niemand kan voorspellen wie straks waar rijdt, laat staan wie straks waar mág rijden.

Naar de letter van de wielerwet beschouwd kúnnen enkele Festina-renners (onder wie Zülle, Dufaux en de huidige bezitter van de regenboogtrui Brochard) de komende maanden hun beroep niet uitoefenen.

De renners hebben dopinggebruik toegegeven en het UCI-reglement bepaalt dat dan een schorsing volgt. Richard Virenque - Frankrijks meest populaire renner - hoeft daar (nog?) niet voor te vrezen. Hij kondigde deze week aan dat hij een schadeclaim zal indienen tegen de directie van de Tour. Want hij heeft geen verboden middelen gebruikt. Dat zegt hij tenminste.

De rechtzaak van Virenque is slechts een van de problemen die Jean-Marie Leblanc de komende tijd wacht. De oud-renner en oud-journalist is nu tien jaar de baas over La Grande Boucle. Als renner haalde hij Parijs tweemaal, in 1968 en 1970.

Wie hem de afgelopen weken van nabij bezig zag, wanhopig, eenzaam, van alle kanten geattaqueerd en zonder enig zicht op de problemen die zich onophoudelijk aandienden, moet tot de conclusie komen dat deze Tour de zwaarste is die Leblanc heeft meegemaakt. Het mag sowieso een wonder heten dat de geplaagde directeur morgen nog de Champs Elysées haalt.

Maar toen het Franse sportdagblad L'Equipe Leblanc vroeg naar zijn gevoelens over deze ronde, antwoordde hij dat het dieptepunt in zijn loopbaan al enige tijd gepasseerd was. Het betrof de fatale val van een Italiaanse renner op de flanken van de Pyreneeën.

'Dieptepunt? Het dieptepunt was de dood van Fabio Casartelli, dinsdag 18 juli 1995.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden