PROFIEL

Deze rector noemt Koerden honden

In een tweet beschimpte hij Koerden. Dat klonk extra hard toen een terrorist een dag later een bloedbad onder jonge betogers voor vrede aanrichtte. Redt Akgündüz zich hieruit?

Professor Akgündüz op zijn universiteit.Beeld Ronald van den Heerik / HH

De tweet die Ahmet Akgündüz verstuurde was poëtisch geformuleerd, maar voor kenners was volstrekt duidelijk wat hij bedoelde. 'Ik bid voor de helden die de honden uitroeien die greppels graven', schreef de rector van de Islamitische Universiteit Rotterdam op 9 oktober in het Turks op Twitter. De 'helden' hier waren de Turkse soldaten en politiemensen, de 'honden' de jonge Koerden die zich in het zuidoosten van Turkije vanuit loopgraven tegen hen verzetten.

Het bericht was de opmaat naar een nieuw relletje rondom de omstreden Rotterdamse rector, een relletje dat uitbrak toen het Algemeen Dagblad deze week een bericht over deze 'haattweet' van Akgündüz publiceerde. Direct liet Tweede Kamerlid Pieter Duisenberg (VVD) weten het onwenselijk te vinden dat een man die zulke agressieve meningen verkondigt het boegbeeld is van een Nederlandse onderwijsinstelling.

De timing van de tweet van Akgündüz was dan ook pikant - achteraf bezien. Een dag later kwamen bij een aanslag tijdens een vredesmars in Ankara circa honderd mensen om het leven. Er deden ook pro-Koerdische groeperingen mee aan de demonstratie. Na de aanslag schreef Akgündüz aan zijn bijna 28 duizend volgers: 'Ik veroordeel alle vormen van terrorisme.' En even later: 'Moslimbroeders en -zusters! Als we de terreur en bloedvergieten willen stoppen, laten we dan de regering steunen op 1 november.'

Akgündüz, geboren in Turkije, staat sinds 2001 aan het hoofd van de Islamitische Universiteit Rotterdam. De instelling biedt twee opleidingen aan: een bachelor islamitische theologie, die opleidt tot imam, en een master islamitische geestelijke verzorging. Beide opleidingen - op hbo-niveau, niet op universitair niveau - zijn erkend door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO), die de kwaliteit van opleidingen in het hoger onderwijs beoordeelt.

Geen dialoog mogelijk met andersgelovigen

De 60-jarige rector is sinds zijn aanstelling regelmatig goed voor een relletje. Volgens het Algemeen Dagblad schreef Akgündüz - fervent aanhanger van de conservatieve AK-partij van president Recep Tayyip Erdogan - in juni op Facebook dat mensen bij de Turkse verkiezingen vooral niet moesten stemmen op de pro-Koerdische HDP. Een stem op die partij zou een stem op 'homoseksuelen, Armeniërs, terroristen, vijanden van de islam en anti-Turkse media uit Europa en Amerika' zijn.

Twee jaar eerder publiceerde Akgündüz al een pamflet over de onlusten in Turkije dat jaar. Hij noemde de demonstrerende tegenstanders van Erdogan 'goddelozen', 'moskeevijandige architecten' en 'aanhangers van Assad die moslims doden', aldus NRC Handelsblad. Het pamflet ondertekende hij als rector van de Islamitische Universiteit Rotterdam.

Ook meent de soennitische rector dat met andersgelovigen zoals alevieten geen dialoog mogelijk is. 'Wat zij slachten, kan men niet eten', schreef hij een paar jaar geleden.

Akgündüz studeerde recht en islamitisch recht in Turkije en werkte daarna aan verscheidene universiteiten. Volgens zijn eigen website publiceerde hij tientallen boeken, waaronder Ottoman History - Misperceptions and Truths en Islamic Public Law.

Haatzaaiende berichten

Hij is een aanhanger van Said Nursi, een islamgeleerde uit de eerste helft van de twintigste eeuw, die vond dat moslims moesten streven naar een maatschappij met moderne wetenschappelijke kennis en traditionele islamitische waarden. Dat combineert hij met een sterk Turks-nationalistisch gedachtengoed.

Volgens de Leidse hoogleraar Turkse taal en cultuur Erik-Jan Zürcher, die de rector al enige tijd volgt, leidt dat tot een stroom van 'heel agressieve en nogal haatzaaiende berichten' op de sociale media. 'Het is heel zorgelijk', zegt hij, 'dat zo iemand aan het hoofd van een geaccrediteerde onderwijsinstelling staat.'

Toch komt Akgündüz er tot nu toe mee weg. Omdat de Islamitische Universiteit geen overheidsgeld krijgt, heeft het ministerie van Onderwijs weinig te zeggen over de instelling. Er is geen budget dat kan worden ingetrokken en de hand van de minister reikt niet tot in de bestuurskamer. Eerder dit jaar probeerde minister Jet Bussemaker nog wel om de Raad van Toezicht van de instelling ertoe te bewegen Akgündüz aan de kant te schuiven en afstand te nemen van diens uitspraken, maar zonder succes. Wel beloofde de rector zijn Facebookpagina te sluiten. Over Twitter werd niet gerept.

De vraag is hoe lang Akgündüz nog kan doorgaan. Bussemaker werkt - met de gebeurtenissen in Rotterdam in haar achterhoofd - aan een wet die het mogelijk moet maken in te grijpen bij instellingen die hun maatschappelijke opdracht niet kunnen of willen vervullen. Ze wil een accreditatie kunnen intrekken als een instelling zich schuldig maakt aan discriminerende uitspraken. Het wetsvoorstel ligt nu bij de Raad van State. Totdat het is aangenomen, kan Akgündüz zijn gang gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden