Op het tweede gezicht Antonio Tajani

Deze politicus (Tajani) gaat aan het werk als de baas (Berlusconi) weer een lijn heeft overschreden

Olaf Tempelman legt Bekende Buitenlanders op de sofa. Deze week: Europees Parlementsvoorzitter Antonio Tajani was niet toevallig steun en toeverlaat van Berlusconi.

Berlusconi als nijlkrokodil en vogel Tajani. Beeld Javier Muñoz

Een nijlkrokodil krijgt bij het schoonhouden van zijn gebit hulp van een Egyptische plevier (Pluvianus aegyptius), een vogel die ook bekend is onder de naam krokodilwachter. Op enigszins dezelfde wijze krijgt een flamboyante en kleurrijke leider vaak hulp van een rustige regelaar (coordinatus tranquillus), een politicus die liever in de schaduw opereert dan in de schijnwerpers en zijn baas alle aandacht gunt. Immers, die rustige regelaar excelleert in precies die activiteiten waar de baas tijd noch aanleg voor heeft: hij kan netwerken, coalities smeden, investeren in persoonlijke relaties, lang telefoneren en doorvergaderen.

Tussen de tanden in de opengesperde muil van Donald Trump zie je vaak vicepresident Mike Pence aan het werk. De tanden van de kleurrijke polygame Italiaanse politicus Silvio Berlusconi, welbeschouwd de uitvinder van het moderne rechtspopulisme in Europa, werden jarenlang schoongehouden door Antonio Tajani, tegenwoordig voorzitter van het Europees Parlement. Dat Tajani en Pence allebei rechten studeerden, bij hun eerste vrouw bleven en nooit op uitspattingen zijn betrapt, anders dan hun bazen, lijkt niet toevallig. De rustige regelaar is iemand die bínnen de lijntjes blijft, sterker: dat is zijn specialiteit. Deze politicus gaat aan het werk als de baas weer een lijn heeft overschreden. Hoeveel telefoontjes Antonio Tajani voor Berlusconi heeft gepleegd terwijl die bezig was met bunga-bunga-activiteiten, is niet bekend, maar het moeten er véél zijn geweest. Er waren altijd bondgenoten die moesten worden gerustgesteld na maffe uitspraken of officieren van justitie die gunstig moesten worden gestemd.

Zelf binnen de lijntjes blijven

De flamboyante coryfee en de rustige regelaar kunnen evenmin zonder elkaar als de krokodil en de krokodilwachter. Zonder Tajani had Berlusconi minder lang in het zadel gezeten. Zonder Berlusconi was Tajani nooit in de hoogste regionen van de EU beland. Dat een man met de reputatie van netwerker en ‘politieke klusjesman’ erin slaagde voorzitter van het Europees Parlement te worden, laat zich prima verklaren. Helaas krijgt zo’n voorzitter soms meer aandacht dan een geboren tweede man gewend is. Vroeger in Italië kon Tajani zeggen wat hij wilde: alle aandacht ging uit naar de rechtszaken en de haarimplantaten van de baas. Toen Tajani ineens Europees Parlementsvoorzitter werd, kwam hijzelf onder een vergrootglas te liggen, en bleek allengs dat hij niet toevallig ‘close’ was met de rechtspopulistische pater familias.

EU-bestrijders als Nigel Farage en Thierry Baudet roepen dat alle Europese topposities in handen zijn van vijanden van de natiestaat die dol zijn op minderheden en lgbti-activisten. Geenszins: de voorzitter van het Europees Parlement had zich in de coulissen al ‘kritisch’ uitgelaten over zigeuners en homohuwelijken toen hij in februari heel Istrië voor de Italiaanse natiestaat opeiste. Grote beroering in Slovenië en Kroatië volgde. Deze maand sprak Tajani in een Italiaans radioprogramma – alleen voor het thuisfront, dacht hij – over de merites van de man onder wiens leiding Italië 75 jaar terug zijn maximale omvang bereikte, Il Duce. Die merites komen vaker ter sprake in een land waar benzinestations Mussolini-poppetjes verkopen, maar al die andere Italianen die vinden dat Mussolini ‘ook veel goede dingen heeft gedaan’ zijn geen voorzitter van het Europees Parlement. De maand maart 2019 werd de lastigste uit Tajani’s carrière. De man die altijd Berlusconi’s plooien moest gladstrijken, moest nu zichzelf terug binnen de lijntjes zien te krijgen: in een ambtelijke verklaring stelde hij niet de bedoeling te hebben gehad ‘een antidemocratisch en totalitair regime te rechtvaardigen of bagatelliseren’. Veel interessanter was wat Tajani druk telefonerend in de coulissen zei, maar dat was helaas alleen voor zijn netwerk bestemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.