'Deze oplichters doen wat wij ook doen'

Bedriegersfilm American Hustle geldt als een grote kanshebber voor de Oscars. Regisseur David O'Russell: 'Het interesseert me mateloos hoe mensen hun eigen identiteit creëren.'

Als kind keek David O'Russell elke dag naar zijn vaders ochtendritueel. Hoe hij wakker werd en hetzelfde radioprogramma aanzette. Hoe hij zich op precies dezelfde manier schoor en zijn haar op precies dezelfde manier kamde.


Alsof hij elke dag een zelfde soort masker opzette.


Iedereen, bedoelt O'Russell met dit verhaal, is eigenlijk een soort oplichter. In het Regent Hotel in Berlijn demonstreert hij het ook nog maar eens voor de journalisten aan tafel. Hij zet zijn rechthoekige bril af, husselt zijn haar door de war. 'Zo denk je: ugh.' Dan brengt hij zijn haar weer in model, zet zijn bril op, 'en zo denk je: oh, ja! Je kunt een verschil maken in twee minuten. Het interesseert me mateloos hoe mensen telkens weer hun eigen identiteit creëren'.


Vandaar dat hij viel voor het waargebeurde verhaal van American Hustle, de film die vrijdagavond een speciale gala-première had tijdens de Berlinale. Het gaat over twee oplichters, geliefden, die na een arrestatie wel moeten samenwerken met een FBI-agent tijdens een undercover-operatie. Het is een verhaal over schone schijn, list en bedrog dat ook wordt verteld met uitzinnige jaren zeventig-kleding en haarstukjes.


Iedereen belazert iedereen in American Hustle, en zichzelf misschien nog wel het meest. 'Wat zo fijn was, is dat deze mensen geen pathologische oplichters waren. Ze doen wat wij allemaal doen. Want wat is oprecht in al die emoties waar we dagelijks mee te maken krijgen? Wat is gemanipuleerd? Hoeveel ervan komt voort uit angst?'


Droomrollen leveren al die maskers op en O'Russell is een typische acteursregisseur: hij weet altijd het meest te halen uit zijn sterrencast. Zijn Silver Linings Playbook was vorig jaar de eerste film sinds 1981 die in alle vier de acteurscategorieën van de Oscars was genomineerd (alleen Jennifer Lawrence nam het beeldje naar huis); met American Hustle kreeg hij met Christian Bale, Amy Adams, Bradley Cooper en Jennifer Lawrence hetzelfde voor elkaar. 'Ik zie filmmaken als een samenwerking. Het script staat vast, maar verder mogen de acteurs van alles toevoegen.' Bovendien, vertelt O'Russell, deelt hij met zijn acteurs ook eenzelfde soort blik op hun omgeving. 'Ik had het er met Christian over: we zijn in dezelfde dingen geïnteresseerd, dingen die andere mensen als futiel kunnen opvatten. De manier waarop mensen lopen, hoe ze praten met hun vrouw of met hun zoon. Zaken die misschien niet het belangrijkst lijken, maar voor mij is het verhaal slechts een excuus om dat soort dingen te laten zien.'


Want daar gaat het eigenlijk over, in American Hustle, en in zijn eerdere successen The Fighter en Silver Linings Playbook: mensen en hun worsteling met het leven. Opvallend is dat de personages bij O'Russell nooit zwaar op de hand worden. 'Ik heb geleerd dat een negatieve, cynische attittude een luxe is die niet veel mensen zich kunnen veroorloven. Mijn films gaan over mensen die van het leven houden, ondanks de ellende waar ze zich doorheen moeten vechten. Ze moeten hun zwaartepunt wel bij de liefde voor het leven laten liggen, want als ze naar de andere kant overhellen, is het voorbij. Dan worden ze verpletterd.'


Die positieve instelling heeft hem veel opgeleverd. Goede kritieken, prijzen, veel bezoekers. Het betekent ook dat er nu een schijnwerper op hem is gericht. Waar The Fighter (2010) nog weggezet kon worden als een toevalstreffer van een middelmatige regisseur, werd hij met Silver Linings Playbook (2012) opeens een van de interessantste filmmakers van tegenwoordig. De verwachtingen rond American Hustle waren dus hooggespannen. 'Mensen zaten erop te wachten dat ik zou falen.' Hij kan toch niet nóg zo'n film maken. En al zeker niet met de cast van die andere twee films. Het moet wel een mislukking worden. 'Voor ons was dat des te meer de reden om het goed te maken.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden