Deze onafhankelijke commissie gaat onderzoek doen naar werksfeer en 'wantoestanden' bij defensie

Staatssecretaris Visser van Defensie heeft een onafhankelijke commissie ingesteld die onderzoek zal doen naar de misstanden bij defensie. Ellen Giebels, hoogleraar Sociale Psychologie van Conflict en Veiligheid van de Universiteit Twente, leidt het onderzoek.

Leden van de krijgsmachtBeeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Ook hoogleraar Kees van den Bos (Empirische Rechtswetenschap, Universiteit Utrecht) en Frans van Oostrum, fellow bij het European Institute for Business Ethics in Nijenrode, maken deel uit van de commissie.

Aanleiding voor het onderzoek zijn de wantoestanden op de kazerne van Schaarsbergen, waarover de Volkskrant onlangs berichtte. Drie militairen, die hun eenheid in 2014 verlieten, vertelden hoe ze werden vernederd, mishandeld, aangerand en - in een geval - verkracht. Dit gebeurde deels tijdens ontgroeningsrituelen. Een van de militairen ondernam een zelfmoordpoging.

De slachtoffers kampen allen nog met psychische problemen. De militairen vertelden dat er niet goed met meldingen werd omgegaan, dat ze zich bedreigd voelden, en niet vrij om de misstanden aan te kaarten.

Twijfels

Volgens de staatssecretaris zijn er door die berichten twijfels ontstaan over de 'veilige werkomgeving' bij defensie. De commissie moet onderzoeken hoe deze omgeving kan worden verbeterd. Het onderzoek zal onder meer ingaan op de 'meldingsbereidheid, het meldingssysteem en de nazorg van slachtoffers'.

Mocht blijken dat dit niet optimaal functioneert, dan kan een onafhankelijk meldpunt worden ingesteld. Onder druk van de Tweede Kamer beloofde Visser onlangs al wel een tijdelijk onafhankelijk meldpunt.

De wantoestanden in Schaarsbergen worden apart onderzocht. Staatssecretaris Visser noemde de beschreven voorvallen op de kazerne 'defensie-onwaardig en onacceptabel, in alle omstandigheden'. 'Ik zal niet schromen de daders van ernstige misdragingen te ontslaan', stelde ze. 'Hierover mag bij niemand twijfel bestaan.'

Staatssecretaris van Defensie Barbara VisserBeeld anp

Uit eerdere onderzoeken blijkt dat misstanden zoals in Schaarsbergen niet op zichzelf staan, maar voortkomen uit de hiërarchische, gesloten cultuur bij defensie die moeilijk te veranderen lijkt. De commissie-Staal berichtte al in 2006 dat bij de krijgsmacht relatief vaak sprake is van pesten, seksueel misbruik of intimidatie en discriminatie. Het Sociaal en Cultureel Planbureau trok begin 2017 een vergelijkbare conclusie.

Deze zomer begon het ministerie ook een onderzoek in naar de doofpotaffaire rond het seksueel misbruik van ex-militair Ronald Vreeburg. Hij zei in 1982 te zijn misbruikt door vijf andere soldaten van zijn opleiding. Hoewel hij de zaak meermaals aankaartte, kreeg hij telkens nul op het rekest.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het melden van misstanden binnen de krijgsmacht een groot probleem is: wie zijn mond opendoet, wordt gezien als verrader en loopt een reëel risico slachtoffer te worden van pesterijen, buitensluiting, of te worden tegengewerkt in zijn carrière.

Onderzoek

Heeft u informatie over misbruik, ontgroeningen of vernederingen bij defensie, of wilt u uw verhaal kwijt, dan kunt u contact opnemen via onderzoek@volkskrant.nl of 06-1500 3958. Wij publiceren niets zonder uw toestemming.

Allan droomt ervan commando te worden, maar hij belandt in een hel (+)
In de kazerne in Schaarsbergen wordt commando in opleiding Allan stelselmatig slachtoffer van vernedering, aanranding, mishandeling en bedreiging. En hij is niet de enige.

Ronald Vreeburg werd misbruikt door vijf soldaten tijdens zijn opleiding. Dit is zijn verhaal (+)
Ronald Vreeburg had het misbruik tijdens zijn militaire opleiding 'in een hokje' weggestopt. De uitnodiging voor een reünie bracht alles weer boven. Ook na 33 jaar is er woede, verdriet en schaamte. Nu nog gerechtigheid.

Misbruikzaak op kazerne wordt heikele kwestie voor bewindspersonen Defensie
Kort na haar aantreden kampt VVD-staatssecretaris Barbara Visser van Defensie met een misbruikschandaal in de krijgsmacht dat haar komende maanden nog veel kopzorgen gaat bezorgen. Zowel coalitie- als oppositiepartijen willen opheldering over de heikele Defensiecultuur die militairen een onveilig gevoel geeft en die minister Hennis eerder dwong tot aftreden.

Cultuurverandering binnen Defensie lijkt niet aanstaande
Bij staatssecretaris Barbara Visser van Defensie liepen de rillingen over haar rug na het lezen van het verhaal van de drie soldaten die tussen 2011 en 2014 zijn vernederd, mishandeld en misbruikt in het leger. 'Dit is niet defensie waardig', zei ze vorige week donderdag. Voor andere slachtoffers van misstanden in het leger had ze een oproep: meld je.

Lezersbrieven over misbruikzaak op kazerne: 'Straf ook de leidinggevenden'
Militairen zijn mishandeld bij een ontgroeningsritueel, meldde de Volkskrant vanmorgen. Lezers vinden het onbegrijpelijk dat het zo ver heeft kunnen komen. En hoe met de misdragingen is omgegaan. Een selectie uit de ingezonden brieven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden