Deze Nederlanders vervoeren vluchtelingen in Hongarije

Vijf Nederlandse jongeren rijden sinds afgelopen weekend met twee busjes door Hongarije om vluchtelingen te helpen met hun transport naar Oostenrijk. Het is een van de vele particulieren initiatieven die de vluchtelingencrisis heeft voortgebracht.

De vrijwilligers van VluchtKonvooi met hun twee busjes. Links Nienke van Teijlingen. Beeld VluchtKonvooi

Zaterdagochtend 11 uur. Twee phd-studenten aan het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, een student antropologie, een psychiatrisch verpleegkundige en een professioneel zeiler zitten bij elkaar aan de keukentafel. Ze lopen al langer rond met het idee 'iets te doen'. De schrijnende beelden van vluchtelingen die door Europa trekken, zijn hen niet in de koude kleren gaan zitten.

Nu de Hongaarse overheid voornemens is illegale vluchtelingen die de grens oversteken vanaf dinsdag te arresteren, is snelle actie vereist. Nog diezelfde middag richt het vijftal 'VluchtKonvooi' op, een initiatief om vluchtelingen een stukje op weg te helpen tijdens de ellenlange reis die ze vaak afleggen om hun eindbestemming in Europa te bereiken.

Via Twitter en Facebook roepen ze op tot donaties. Van het geld dat binnenkomt, huren de jongeren twee busjes met elk een capaciteit van negen personen.

Die avond vertrekken ze naar de Hongaarse plaats Vámosszabadi, op de grens met Slowakije. Daar bevindt zich een kamp waar vluchtelingen vanuit het zuiden van Hongarije met bussen naartoe worden gebracht. Van daaruit worden ze in het nabijgelegen Györ op de trein gezet naar Hegyeshalom, aan de Hongaars-Oostenrijkse grens. Het is dan nog tien kilometer naar het Oostenrijkse Nickelsdorf, waar dagelijks honderden vluchtelingen aankomen.

Tekst loopt verder onder de kaart.

Nina Hertoghs (met de portofoon) en Nienke van Teijlingen in Hongarije. Beeld VluchtKonvooi

Chaos en verwarring

De omstandigheden in Vámosszabadi, waar het VluchtKonvooi zondagavond na een nacht en dag doorrijden aankomt zijn slecht, zegt phd-student Nienke van Teijlingen (29), een van de initiatiefnemers. 'Aan tenten is geen gebrek, maar het is er modderig en er zijn grote hopen afval.'

Wat haar opvalt is dat de vluchtelingen vaak geen idee hebben waar ze precies zijn of waar ze naartoe willen. 'Ze roepen dat ze naar Duitsland willen, maar vervolgens zeggen ze dat Wenen ook goed is.'

In het kamp wordt nauwelijks informatie verstrekt, wat resulteert in verwarring. Het is niet duidelijk wanneer er treinen of bussen vertrekken. En of er betaald moet worden of niet. Sommige treinen vertrekken kosteloos, voor andere ritjes is een ticket vereist. Rondom het kamp wemelt het van de taxichauffeurs die tegen betaling hun diensten aanbieden. Daarnaast zijn er gewone personenauto's met vrijwilligers die de vluchtelingen gratis naar het treinstation in Györ te brengen.

Het VluchtKonvooi besluit verder te reizen naar Hegyeshalom, om de vluchtelingen na aankomst vanuit Györ naar de Oostenrijkse grens te transporteren. 'De situatie bij de grens is heel chaotisch', zegt Van Teijlingen. 'Er lopen grote stromen mensen langs de weg. Vrijwilligers delen mondkapjes en handschoenen uit, zonder daar verdere uitleg bij te geven. Mogelijk heeft dit te maken met diarree uitbraken in sommige kampen.'

De twee busjes waarmee de Nederlandse vrijwilligers vluchtelingen vervoeren. Beeld VluchtKonvooi

Lopend de grens over

Bij de Hongaars-Oostenrijkse grens krijgen de Nederlanders te horen dat ze niet verder mogen. De vluchtelingen worden gesommeerd lopend de grens over te steken. Het gevolg is dat ze een jong gezin in het holst van de nacht het busje uit moeten sturen. Van Teijlingen: 'We hadden onder meer een moeder met een slapend kindje onder de passagiers. Toen we grens bereikten, wilde het kindje niet uitstappen. Hij was zo moe, en bij ons in het busje was het lekker warm. Vervolgens stond die moeder gestresst te schreeuwen tegen het kind dat hij er nu uit moest.'

Wat de vluchtelingen in Nickelsdorf te wachten staat, is voor niemand duidelijk. Het treinverkeer wordt geregeld stilgelegd, de wegen afgesloten. Vanaf morgen zal ook de situatie in Hongarije veranderen: vluchtelingen die illegaal de grens over steken, zullen gearresteerd worden. De regering kondigde de maatregel vorige week aan.

Het vervoeren van vluchtelingen binnen Hongarije zal een stuk lastiger worden, beseffen de initiatiefnemers van het VluchtKonvooi. Hoewel de politie de vrijwilligers in het binnenland nu zonder problemen doorlaat, is de kans aanwezig dat ze vanaf morgen zullen worden tegengehouden. Bovendien zijn hun acties dan strafbaar.

'Tot nu toe is de politie vriendelijk', zegt Van Teijlingen. 'Ze wijzen zelfs de plekken aan waar we mensen kunnen meenemen. Maar zodra we aangeven dat we de grens over willen steken, zeggen ze dat dat niet mogelijk is. Waarschijnlijk omdat ze de stroom bij de grens zelf willen controleren.'

De Nederlanders willen in ieder geval tot morgenavond doorgaan met het vervoeren van vluchtelingen, afhankelijk van hoe de situatie zich ontwikkelt na het ingaan van de noodverordening. Hoewel de capaciteit van de twee busjes beperkt is, is Van Teijlingen tot nu toe tevreden over de missie. 'We merken dat mensen de ritjes in onze busjes als een warm bad ervaren. We geven ze wat eten en drinken, zetten een leuk muziekje aan. We maken een praatje. Dat biedt een contrast met de ervaringen die de vluchtelingen tot dan toe in Hongarije hebben gehad.'

Vluchtelingen lopen bij de Hongaars-Oostenrijkse grensovergang nabij Nickelsdorf. Beeld reuters
Twee vrijwilligers van het VluchtKonvooi stippelen de route uit. Beeld VluchtKonvooi
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.