'Deze minister is een van ons'

In de Kamer ligt minister Timmermans aldoor onder vuur, maar zijn diplomaten en ambtenaren lopen weg met hem. Enig kritiekpuntje: 'zelfbeheersing is niet zijn sterkste kant.'

DEN HAAG - Relletjes. Incident na incident. Er gaat bijna geen week voorbij of minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken wordt op het matje geroepen in de Tweede Kamer. De oppositie sart het oud-Kamerlid graag met eerdere standpunten die hij als minister zou hebben prijsgegeven. Ondertussen dragen zijn diplomaten en ambtenaren hem juist op handen, zo bleek deze week op de ambassadeursconferentie in Den Haag. De ergernis over zijn voorganger Uri Rosenthal was zo groot, dat Timmermans het wel heel bont moet maken, wil hij de goodwill van z'n mensen verspelen.


'Timmermans vertrouwt zijn ambtenaren. Onder Rosenthal moest je een publicatie aan de minister zelf voorleggen. Er mocht niks kwaads instaan over Geert Wilders bijvoorbeeld. Deze minister geeft je alle ruimte', zegt een Nederlandse diplomaat met een standplaats in Afrika.


Een oud-ambassadeur zegt: 'Er wordt nog steeds misprijzend over Rosenthal gesproken. Zijn uitspraak in de Volkskrant over diplomatie als 'rustiek tijdverdrijf' wordt hem nog altijd kwalijk genomen. Dat was beledigend.'


Toegegeven, Rosenthal en zijn diplomaten hadden het niet gemakkelijk met de PVV-leider die het kabinet Rutte I gedoogde, maar zich bewust had onttrokken aan het buitenlandbeleid. 'Het nieuwe kabinet ligt beter in het buitenland', zegt een ambassadeur die in de vorige kabinetsperiode in het Midden-Oosten werkte.


Dat ligt in hoge mate aan de huidige minister, zegt een ambassadeur met eveneens een standplaats in Afrika: 'Ik heb nog nooit iemand bij Buitenlandse Zaken ontmoet die iets positiefs over Rosenthal zei. Over Timmermans zijn velen van ons juist erg tevreden. Hij brengt ons werk goed voor het voetlicht, op sociale media bijvoorbeeld. Hij reist naar de diplomaten toe, zet dan een foto met het ambassadepersoneel op zijn Facebookpagina en schrijft er altijd iets aardigs bij over zijn mensen of het werk dat ze doen. Zoiets wordt erg gewaardeerd.' Enig kritiekpuntje? Hij staat zelf 'altijd in het midden van de foto, in het middelpunt van de belangstelling dus, maar dat vergeven we hem, hoor.'


De minister maakte een goede beurt toen hij deze week, aan het begin van de ambassadeursconferentie, een applaus vroeg voor de in Moskou mishandelde diplomaat Onno Elderenbosch. En, alsof hij minister van Defensie was, wenste hij het 'thuisfront' van de verzamelde diplomaten het allerbeste toe.


Het krediet dat hij heeft bij 'zijn' mensen dankt hij ook aan de grote vakkennis die hij bezit en het feit dat hij 'een van ons is', zeggen diplomaten. Timmermans kent het ministerie door en door. Hij begon zijn diplomatieke loopbaan in 1986 en heeft ook ervaring als staatssecretaris van Europese Zaken (2007-2010). Zijn voorgangers Rosenthal en Maxime Verhagen zijn geen diplomaat geweest. Ex-minister Ben Bot weer wel en die werd net zo warm onthaald.


Is er dan niks mis met Timmermans? Jawel, zo wordt heel voorzichtig en pas na lang doorpraten gefluisterd op de ambassadeursconferentie. Zijn emotionele karakter zit hem soms in de weg. Hij verbijt zich regelmatig om niet te zeggen wat hij ergens echt van vindt. Zichzelf beheersen is niet zijn sterkste kant.


Vorige week was het weer raak. Voetbalclub Vitesse blies hoog van de toren dat ze hun Israëlische speler Mori thuis hadden moeten laten, omdat hij niet werd toegelaten tot de Verenigde Arabische Emiraten voor oefenwedstrijden. Tussen de regels door werd gesuggereerd dat Buitenlandse Zaken de voetbalclub verkeerd zou hebben geadviseerd. Timmermans was geërgerd: hij had Vitesse 'graag geholpen' als zijn bemiddeling om een visum te bemachtigen 'tijdig was ingeroepen', zo zei hij publiekelijk.


Maar tijdens ruzies met de Russen heeft Timmermans zich misschien nog wel het vaakst moeten verbijten. Zoals die keer in oktober vorig jaar toen hij excuses maakte aan de Russische regering nadat een van haar (onschendbare) diplomaten was opgepakt door de politie in Den Haag. Wie het excuusfilmpje terugkijkt, ziet een minister die de grootst mogelijk moeite doet om serieus de camera in te kijken en de spijtbetuiging vervolgens uit zijn tenen perst.


Maar Timmermans zou Timmermans niet zijn als hij toch niet iets van zijn ongenoegen laat blijken. De dag na zijn excuses aan Rusland, op 10 oktober 2013, plaatste de minister op zijn Facebookpagina het liedje Je ne regrette rien van Edith Piaf. Door de voltallige politieke pers gevraagd wat hij nu had gedaan, zei hij met een stalen gezicht dat het 'een ode aan Edith Piaf' was, die op die dag 50 jaar geleden was overleden.


Op 4 december dook hij op een plein in het Oekraïense Kiev ineens op tussen de anti-regeringsdemonstranten. Hij was daar toevallig in de buurt voor een vergadering van de OVSE, verklaarde hij, de minster wilde 'niet de indruk wekken dat hij de oppositie onvoorwaardelijk steunt'.


De vraag is of Timmermans het met zijn emotionele uitingen en aanvaringen met Rusland (en ook Israël) te bont maakt om ook internationaal door te breken. Timmermans heeft internationale ambities, wil volgens ingewijden graag een post binnen de Europese Commissie of een topfunctie bij de Verenigde Naties .


'Het probleem is dat Timmermans te activistisch is', zegt een adviseur van Buitenlandse Zaken. Hij vergooit er zijn kansen mee om ooit een hoge Europese positie te verwerven. Een ambassadeur zegt: 'We kennen zijn agenda niet. Wil hij naar Brussel? Dan heeft hij zijn kansen niet vergroot door in te stemmen met de zware Nederlandse delegatie naar Sotsji. De Europese Commissie en veel Europese landen boycotten de opening van de Winterspelen in Rusland.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden