'Deze mensen wilden voor hun dorpje vechten'

Ze waren gekomen, zo zeiden ze zelf, om hun onvrede te betuigen, om hun stem te laten horen tegen de komst van 1500 vluchtelingen naar een kleine gemeente als Geldermalsen. Ze wilden uiting geven aan hun hun angsten, woede en frustratie; ze hadden zeker niet de bedoeling om te rellen. Maar daar draaide het wel op uit, die geruchtmakende 16 december 2015 toen Geldermalsen breaking news werd.

Het protest in Geldermalsen, in december 2015 Beeld anp

Op schokkende tv-beelden was te zien hoe het plein voor het gemeentehuis tijdens de raadsvergadering over de vluchtelingenopvang in een oorlogszone veranderde. Agenten werden belaagd door een menigte op hol geslagen relschoppers. Vuurwerk, rookbommen, stenen en flessen vlogen door de lucht. Hekken gingen om, in het nauw gedreven politieagenten losten waarschuwingsschoten, de raadsvergadering werd in paniek afgelast. Het is een wonder dat we het hebben overleefd, zei een ME'er later.

Voor de ongeregeldheden van destijds zijn in totaal 32 verdachten gedaagd. Vier van hen, drie mannen uit Geldermalsen en een uit Enspijk, stonden maandag als eerste voor de rechtbank in Arnhem. Samen met een vijfde man, die later moet voorkomen, worden zij gezien als de gangmakers van de rellen.

Op tv-beelden die Officier van Justitie Van Veen vertoonde in de rechtszaal was te zien hoe de verdachten prominent vooraan stonden toen de zaak uit de hand begon te lopen. Die beelden zijn ze noodlottig geworden. Alle vier zijn door lokale politieagenten herkend en geïdentificeerd.

Mogelijk zijn er grotere raddraaiers die van achteruit hebben staan gooien en nu vrijuit gaan, erkende Van Veen. 'Maar dat ontslaat deze verdachten niet van hun eigen verantwoordelijkheid. Zij hebben een significante bijdrage geleverd aan het geweld.'

De vier verdachten bagatelliseerden juist hun rol in het geheel. De 22-jarige Jimmy N. gaf toe dat hij met een betonblok zeulde, vuurwerk gooide, en de spiegel van een ME-bus sloeg. Maar wat stelt dat nou helemaal voor?, zei zijn advocaat. 'Hij was boos, wilde zijn mening laten horen, maar had niet meer kwaad in de zin dan het uiten van zijn onvrede. Moet hij daarvoor acht maanden zitten?'

Natuurlijk was hij 'een beetje boos', beaamde de 25-jarige Karel de L. schoorvoetend. 'Er wordt ons iets door de strot geduwd.' Op beelden is te zien dat L. vooraan staat in de groep die door de hekken breekt. Volgens de verdachte wilden ze de politie 'alleen maar iets vragen'. L. heeft vier veroordelingen achter zijn naam staan: drie voor rijden onder invloed (waarvan een met dodelijke afloop) en een voor zware mishandeling van een agent.

De 29-jarige Nils L. zat volgens zijn advocate 'niet zo lekker in zijn vel', omdat hij net daarvoor zijn dochtertje was verloren. Hij was gefrustreerd dat hij de begrafenis zelf moest betalen, terwijl 'vluchtelingen alles krijgen'. L. gooide een nitraatbom en zou een agent met een grondkabel hebben geslagen.

Beeld anp

Context

Volgens zijn advocate moest de rechtbank dat zien in de context van de aanslagen in Parijs kort daarvoor. 'Deze mensen wilden voor hun dorpje vechten.' Ze benadrukte dat het gemeentebestuur zelf excuses heeft gemaakt voor gemaakte 'inschattingsfouten'.

Over J. van C., met zijn 53 jaar de oudste verdachte, verklaren getuigen dat zij hem met flessen hebben zien gooien en zien slaan naar een agent. Ook zou hij 'Sieg heil!' hebben geroepen. 'Schelden is niet mijn stijl', aldus C. die naar eigen zegen vooral de boel probeerde te sussen. Volgens C. was het juist de politie die begon te slaan en 'excessief geweld' gebruikte. C. werd bij zijn arrestatie om half drie 's nachts van bed gelicht.

Officier Van Veen zag dat toch anders. Hij sprak van 'stevig geweld' dat om een 'kristalhelder' antwoord vraagt en eiste onvoorwaardelijke gevangenisstraffen van zes tot twaalf maanden wegens openbare geweldpleging en het uiteenjagen van een raadsvergadering. Daarvoor greep hij terug op een zelden gebruikte wetsbepaling uit 1999, die het verstoren van een democratisch besluitvormingsproces bestraft met een maximale gevangenisstraf van negen jaar.

De verdachten betuigden achteraf spijt van wat er is gebeurd. Jammer dat het zo is gelopen, zei C. 'Ik had niet gedacht dat zoiets zou gebeuren in zo'n klein dorp. Maar ik had ook niet verwacht dat we zo voor de gek zouden worden gehouden door de burgemeester.' Uitspraak is over twee weken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden