Deze meisjes dienden als seksslavinnen van IS

De deze week verschenen online-documentaire Yezidi Girls vertelt het verhaal van drie meisjes die maandenlang als seksslavinnen zijn misbruikt door terreurgroep Islamitische Staat (IS). Na een succesvolle vluchtpoging doen ze voor het eerst hun verhaal.

De stilte duurt meer dan dertig seconden. Het is een pijnlijke stilte, waarin de ogen van Ilham (17) van links naar rechts bewegen, de 15-jarige Cemila haar lippen op elkaar perst en de 18-jarige Perwin haar ogen neerslaat.

De vraag die zojuist is gesteld door de Nederlands-Koerdische filmmaker Reber Dosky (40) luidt: 'Wilden de IS-leden ook geslachtsgemeenschap met jullie?'

'Stilte roept meer op dan uitgesproken woede', zegt Dosky over de keuze om het op deze manier in beeld te brengen. 'De stilte zegt eigenlijk alles.'

Het verwoordt onder meer de schaamte die de meisjes voelen over wat hen is overkomen. Ze komen uit een geloofsgemeenschap met eeuwenoude tradities en regels. Een daarvan is dat seks - al dan niet gedwongen - voor het huwelijk uit den boze is.

Mindshakes

Yezidi Girls is geproduceerd in opdracht van Mindshakes, een journalistiek videoplatform van krantenuitgever Mediahuis. Zij hebben de financiering mogelijk gemaakt. De documentaire is vooralsnog alleen online te zien.

De 17-jarige Ilham. Beeld Yezidi Girls

'Zelfmoord was een zegen geweest'

Yezidi Girls vertelt het verhaal van drie meisjes die door IS gevangen worden genomen tijdens de beruchte aanval op het Noord-Irakese Sinjar, in augustus 2014. De terreurgroep, die de yezidi's als ongelovigen beschouwt, ontvoeren zeker 6.000 yezidi's. Veel mannen worden vermoord, de vrouwen worden verhandeld of als seksslavinnen ingezet.

De drie meisjes uit de documentaire belanden op verschillende plekken in Irak en Syrië. Daar worden ze gedwongen de Koran uit hun hoofd te leren. Ondertussen worden ze stelselmatig verkracht. Wat er precies is gebeurd, wordt niet helemaal duidelijk. De meisjes laten weinig los, maar de onheilspellende muziek op de achtergrond en hun blikken onthullen veel.

'Ze (de IS-strijders) kwamen regelmatig om de mooiste meisjes te verzamelen en mee te nemen', zegt de 18-jarige Perwin, een serieus meisje in een smetteloos wit outfit. 'Ik wist wat zij met de meisjes deden. En dat mij dit ook zou overkomen.'

'Of iemand nou 9 of 20 jaar was, het maakte geen verschil', vult Ilham aan. 'Dat heb ik allemaal gezien. Het is een zware last. Zelfmoord was een zegen geweest.'

Duizenden yezidi's vluchten in augustus 2014 voor IS. Beeld AFP

Ontsnapt

Wat veel yezidi's niet lukt, lukt deze drie meisjes wel: ze weten te ontsnappen. Ilham wordt bij een eerste vluchtpoging gepakt. Als straf wordt ze vastgebonden en gemarteld. 'Toen werd het nog moeilijker voor mij', zegt ze. 'Eerst was ik alleen in huis opgesloten. Na de vluchtpoging moest ik naar het huis van mijn eigenaar. Daar woonde zijn gezin. Ik zat daar twee maanden opgesloten. Op een avond ben ik gevlucht.'

Perwin, die op een basis met 30 IS-leden verblijft, weet op een onbewaakt moment haar neef te bellen, die haar de vluchtroute uitlegt. Ze vlucht samen met een ander meisje, in het holst van de nacht, als de meeste strijders liggen te slapen. 'Het regende en het was modderig. We hadden geen schoenen aan', vertelt ze. 'Op onze buik kropen we door een dal. Er kwamen honden achter ons aan. IS-leden liepen met zaklampen naar de honden. We verstopten ons achter bomen. Toen zij teruggingen, zijn wij verder gevlucht.'

De 18-jarige Perwin. Beeld Yezidi Girls

Getraumatiseerd

De meisjes keren begin 2016 met behulp van Koerdische strijders terug naar Noord-Irak. IS is daar inmiddels verdreven. Toch zijn ze doodsbang. Wat nou als ze niet meer worden geaccepteerd door de gemeenschap? Maar in plaats van verstoten en verguisd, krijgen de meisjes hun zegen van de geestelijk leider. Ze blijven onderdeel uitmaken van de yezidi's.

Dat is bijzonder, merkt Dosky op. 'Drie jaar geleden zouden yezidi-vrouwen die in aanraking zijn gekomen met islamitische mannen afgemaakt worden. Maar deze gebeurtenis met IS, die veel yezidi-vrouwen heeft getroffen, heeft heel wat losgemaakt. Ze worden nu geaccepteerd en mogen gewoon trouwen.'

Dat neemt niet weg dat de meisjes zwaar getraumatiseerd zijn. Op psychologische hulp van de Iraakse overheid hoeven ze niet te rekenen. Die heeft zijn handen vol aan de oorlog tegen IS en andere problemen die het land opbreken. De meisjes slikken medicatie om rustig te blijven, sommigen hebben zelfmoord gepleegd of pogingen daartoe gedaan. In Duitsland is een centrum opgericht om voormalige seksslavinnen hulp te bieden. Dosky hoopt dat door zijn documentaire eenzelfde soort centrum in Nederland wordt geopend.

De 15-jarige Cemila. Beeld Yezidi Girls

Uit elkaar gerukt

Nog altijd worden honderden yezidi's door IS vastgehouden. Families zijn uitgeroeid of uit elkaar gerukt. 'Ik denk steeds aan mijn zussen en ouders die in handen van IS zijn', zegt de 17-jarige Ilham in de documentaire. 'Zij hebben het moeilijker dan ik toen. Ik denk constant aan hen.'

Perwin heeft een 10-jarig zusje dat gevangen wordt gehouden door de extremisten. 'Wat zij met mij hebben gedaan, doen zij nu met haar. Zo'n kind hoort bij haar moeder te zijn.'

Ook de 15-jarige Cemila is haar familie kwijt. Maar ze blijft hopen op een wonder. 'Ik tuur over de weg om te kijken of ze thuis komen. Ik ben de hoop niet verloren dat ze terug komen.'

Filmmaker Reber Dosky won eerder een journalistieke Tegel voor zijn documentaire The Sniper of Kobani. Hij verbleef in maart van dit jaar tien dagen in Noord-Irak om zijn nieuwste documentaire Yezidi Girls te maken. Via een contactpersoon binnen de yezidi-gemeenschap kwam hij bij de meisjes terecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden