Deze leraren maakten het verschil: 'Het ging niet alleen om hoge cijfers'

BN'ers over hun schoolervaringen

Welke leraar maakte het verschil in je leven? Drie bekende Nederlanders over hun favoriete docent.

Een oude schoolfoto van Gerdi Verbeet (rechtsonder met lang zwart haar). Beeld RV

Diederik Jekel (33), wetenschapsjournalist

Favoriete docent: Hans Hilgenkamp

Diederik Jekel

'Tijdens mijn master vastestoffysica aan de Universiteit Twente in 2010 kwam kinderprogramma Het Klokhuis opnamen maken. Mijn afstudeerbegeleider Hans Hilgenkamp trad als expert op. De regisseur vertelde hem dat hij nog een bètanerd als stagiair zocht die het leuk vond om dingen uit te leggen voor een nieuw populair-wetenschappelijk tv-programma. Ik gaf al jaren bijles en Hans wist dat. Hij riep me bij zich en zei: 'Stop je afstuderen even en ga vier maanden in Hilversum aan de slag. Wij houden intussen je afstudeerproject wel draaiende.' Dat was de eerste stap in mijn mediacarrière. Na die stage ging ik terug naar de universiteit en begon ik aan het voortraject om te promoveren.

'Ik heb Hans weleens gevraagd waarom hij mij had aangenomen. Vrienden van me op de vakgroep waren vele malen slimmer dan ik. 'Inderdaad, sommigen zijn slimmer', antwoordde hij. 'Maar als vakgroepleider moet ik zorgen dat de groep goed functioneert en daarvoor heb ik verschillende persoonlijkheden nodig. Jij bent creatief en breed georiënteerd. '

'Doordat hij niet monomaan op natuurkunde focuste maar ook op de mensen in de groep, werden we betere natuurkundigen. Dat ben ik nooit vergeten en dat vertel ik nu ook aan nieuwe studenten. Ik leg ze uit dat het nuttig is om aardige jongens of meisjes te zijn en iets voor hun collega's over te hebben. De baas kijkt niet alleen wie het hoogste cijfer heeft gehaald. Hans was een soort vader van de vakgroep. Hij heeft me het gevoel gegeven dat wat ik doe nuttig werk is als natuurkundige. Ik doe geen onderzoek, maar dankzij hem weet ik dat uitleg geven ook waardevol is.'

Gerdi Verbeet (66), Voorzitter Nationaal Comité 4 en 5 mei

Favoriete docenten: Fred Batten en meneer Mulder

Gerdi Verbeet (rechtsonder met lang zwart haar) Beeld RV

'Ik zat in de jaren zestig op het Cartesius Lyceum in Amsterdam en realiseer me nu pas hoe kort na de Tweede Wereldoorlog dat was. Mijn leraar Nederlands Fred Batten en mijn geschiedenisleraar meneer Mulder besteedden veel aandacht aan die periode. Beiden hadden een Indische achtergrond en dat kwam naar voren tijdens hun lessen. Meneer Mulder, ik wist zijn voornaam niet eens, vertelde over zijn verblijf in een Japans jongenskamp in Nederlands-Indië. Fred Batten was een goede vriend geweest van dichter E. du Perron en schrijver Menno ter Braak, die al ruimschoots voor de oorlog waarschuwden voor het fascisme. Ter Braak pleegde vlak na de inval van de Duitsers zelfmoord omdat hij zo somber was over de bezetting.

'Het is natuurlijk heel ingrijpend als jouw leraren je zo meenemen in hun eigen oorlogservaringen. Dat heeft me enorm beïnvloed. Als ik er nu over spreek met leerlingen als voorzitter van het Comité 4 en 5 mei merk ik nog hoe hun redeneringen en emoties in mij zijn geworteld. Ook in gesprekken met mijn kleinkinderen komt het terug. Ik heb pas de film Titanic gekeken met mijn kleindochters. Naderhand bespraken we de rol van de kapitein, die zich door de eigenaar van het schip had laten verleiden met een te hoge snelheid te varen. Zij vonden dat hij geen keus had. Ik zei dat je niet altijd door het hoepeltje moet springen dat een ander je voorhoudt.

'Fred Batten was altijd op zoek naar boeken die leerlingen nodig hadden om verder te komen in hun gevoel voor wat goede literatuur was. Ik heb alles als een spons opgezogen. Meneer Mulder hielp me met mijn persoonlijke vorming en leerde me over moed en verzet. Ze lepelden niet alleen op wat er in de lesboeken stond, maar zetten me aan het denken. Zulke docenten gun ik iedereen.'

Peter Kuipers Munneke (38), Weerman bij de NOS en klimaatonderzoeker bij de Universiteit Utrecht

Favoriete docent: Sjoerd Falkena

Peter Kuipers Munneke Beeld RV

'In de derde klas van het Willem Lodewijk Gymnasium in Groningen kreeg ik Sjoerd Falkena als natuurkundedocent. Meneer Falkena, zoals wij hem moesten noemen, was via de hts in het onderwijs terechtgekomen en dat merkte je aan zijn lessen. Hij kwam altijd met praktische voorbeelden en gaf niet alleen droge formules. Met lichtplaatjes liet hij zien wat absorptie met kleuren deed. Hij was bevlogen en dat heeft mij gestimuleerd natuurkunde te gaan studeren. De katalysator was een internationaal natuurkundetoernooi voor scholieren. Met een andere leerling en meneer Falkena ben ik afgereisd naar het Zuid-Duitse Donaueschingen. Ik had hem toen bijna vier jaar als docent en dat was de kroon op onze 'samenwerking'. De klassieke verhouding tussen docent en leerling veranderde. We waren elkaars gelijken en spraken op een informelere manier dan in de klas. Het toernooi is voor ons overigens niet heel goed geëindigd: we werden 14de van de 18 teams.

Meneer Falkena volgde niet strikt het boekje. Hij gaf extra uitleg, deed een extra proefje. Bij natuurkunde is het makkelijk om in de formules te blijven hangen: je combineert deze drie formules, vult getallen in en dan krijg je het eindantwoord. Maar daarmee heb je niet per se begrip van wat je hebt gedaan. Hij kwam met het verhaal achter de formule en kon in jip-en-janneketaal uitleggen waarom je een bepaalde stap moest nemen.

In essentie is dat wat ik in mijn huidige werk ook doe. Ik kijk naar vergelijkingen die bepalen wat de verticale bewegingen in de atmosfeer zijn, op basis waarvan neerslag ontstaat. Dat vertaal ik naar een algemene boodschap zonder dat er een formule bij komt kijken. Het onderwerp is bèta, maar de kijker merkt daar niks van en hoort gewoon een verhaaltje. Dat zaadje is door hem geplant.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.