Deze kwaal vergt een nieuwe lichting wonderdokters

e kunt de kwaal van Noord-Ierland 'Jniet genezen. Je kunt hem alleen goed of slecht behandelen', zo werd Peter Mandelson verteld toen hij in 1999 minister voor Noord-Ierland werd....

De Britse premier, Tony Blair, en zijn Ierse collega, Bertie Ahern, waren in de afgelopen jaren kundige geneesheren, maar lijken nu door de mand te zijn gevallen als kwakzalvers.

De verkiezingen die beide premiers besloten uit te schrijven ondanks het feit dat het regionale zelfbestuur is opgeschort, zijn de verkeerde remedie gebleken. De tegenstellingen zijn verscherpt en de impasse waarin het vredesproces verkeerde, is dieper dan ooit. Formeel zouden Paisley en Adams premier en vice-premier moeten worden - een schier onmogelijke combinatie.

Blair en Ahern hadden de verkiezingen beter op de lange baan kunnen schuiven.

De timing van een stembusstrijd deze week was in alle opzichten verkeerd. De gematigde partijen met de grootste vredeswil - de UUP aan protestantse kant en de SDLP aan de katholieke kant - verkeerden in een crisis. Trimbles UUP is hopeloos verdeeld over het verdere verloop van het vredesproces, terwijl de SDLP met Michael Durkan over een onervaren en weinig inspirerende leider beschikte. Hierdoor heerste er apathie onder hun achterban. Tot overmaat van ramp moesten zij het opnemen tegen twee strak georganiseerde en rechtlijnige tegenstanders: Ian Paisleys DUP en Gerry Adams' Sinn Féin.

Ook de datum was ongelukkig gekozen. Noord-Ierland is niet gewend aan verkiezingen in een wintermaand en al helemaal niet op een woensdag - wanneer het halve land voetbal kijkt. De opkomst was daardoor lager dan verwacht, waar de gematigde partijen de dupe van werden.

Verder kozen de Noord-Ieren niet voor het eigen deelparlement - dat was en blijft opgeschort - maar voor een onderhandelingsdelegatie die moet gaan praten over het herstel van het zelfbestuur. Veel kiezers vaardigen begrijpelijkerwijs liever hun hardste onderhandelaars af.

De uitslag van de verkiezingen geeft weinig reden tot optimisme. In Noord-Ierland gaan twee stappen vooruit altijd gepaard met één stap achteruit, maar deze uitslag lijkt ineens vijf stappen terug. Paisley eist nieuwe onderhandelingen over het Goede Vrijdag-akkoord van 1998 - iets wat voor de katholieke nationalistische partijen onbespreekbaar is.

Niettemin zal er een consensus moeten worden gevonden. Het vredesakkoord van Goede Vrijdag zal in de revisie moeten - dat moest het eigenlijk toch al, aangezien het zelfbestuur niet werkte - zij het dat het geen 'heronderhandelingen' mogen heten maar 'verfijningen' of 'evaluaties'.

Elk nadeel heeft zijn voordeel. Voor het eerst zullen de vredesarchitecten Blair en Ahern niet meer heen kunnen om de tegenstanders van het Goede Vrijdag-akkoord - Paisleys DUP, maar ook de rechtervleugel van Trimbles UUP. Hierdoor kan een einde worden gemaakt aan de verdeeldheid binnen het unionisme, die een even groot obstakel voor het vredesproces is gebleken als de wapens van de paramilitairen. Maar het zal lang duren voordat de protestanten op één lijn kunnen worden gebracht, en het gevaarbestaat dat een compromis met de katholieken dan helemaal onmogelijk wordt. De onderhandelingen zullen lang en slopend zijn en elk moment kunnen worden verstoord door oplaaiend paramilitarisme.

Niemand wil terug naar de periode van de burgeroorlog - ook Paisleys partij niet - maar na de jarenlange direct rule vanuit Westminster kan de vonk makkelijk in het kruitvat slaan. Als de katholieken hun hereniging met Ierland weer met geweld willen afdwingen, staan de protestanten klaar om met even veel geweld de band met het Vereniging Koninkrijk te handhaven.

Misschien is een nieuwe generatie politici nodig om het vredesproces een nieuwe impuls te geven. Ahern en Blair zijn hun magie van wonderdokter kwijt. De Ierse premier ligt in eigen land onder vuur en moet volgende zomer een leiderschapsstrijd voeren. Tony Blair heeft niet alleen veel van zijn jeugdige elan verloren, hij heeft ook voor een groeiend deel van zijn eigen aanhang afgedaan.

In Noord-Ierland zelf zal Trimble mogelijk de consequenties trekken uit de nederlaag. Sinn Féin zou misschien moeten zoeken naar onderhandelaars zonder terroristisch verleden. Maar het grootste obstakel in het vredesproces blijft de eigenzinnige 77-jarige dominee Ian Paisley. Over zijn gezondheid wordt in Noord-Ierland veel gespeculeerd - Paisley reisde tijdens de campagne vijfduizend kilometer, maar schitterde door afwezigheid tijdens de televisiedebatten - maar zo lang hij leeft zal Noord-Ierland zeker een moeilijk te behandelen kwaal blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden