ReportageIslamitische basisschool Al Amana

Deze islamitische basisschool ziet zichzelf graag als heel gewoon

Jongens en meisjes zitten bij elkaar in de klas op Al Amana in Zeist.Beeld Marcel van den Bergh

Een gewone school met ruimte voor godsdienstonderwijs, zo ziet basisschool Al Amana zichzelf. ‘Soms wordt echt gedaan alsof we compleet van Mars komen.’

‘Salaam aleikum, wat fijn dat je er bent.’ Een juf steekt bij de deur haar hand uit naar kleuters die de klas binnendruppelen. De bel is net gegaan en dat betekent topdrukte in de aula van de islamitische basisschool Al Amana in Zeist. Jassen uit, rugzakjes af en hup, de lokalen in. Niet veel later klinkt daar het ochtendgebed, een teken dat de schooldag is begonnen. De leerkracht van groep 7 neemt het dagprogramma door: taal, rekenen, wereldoriëntatie, Qur’an, gebed. ‘Denk aan de wassing!’, zegt ze streng. ‘Jullie hebben de hele dag de tijd, stel het niet uit tot het laatste moment.’

Al Amana in Zeist is een van de vier islamitische basisscholen die dit jaar haar deuren openden. De school had een droomstart. Meer dan 200 leerlingen meldden zich, waardoor ze direct met negen groepen van start kon gaan. Het is tekenend voor het groeiende animo voor islamitisch basisonderwijs in Nederland. In tien jaar tijd is het aantal leerlingen met 60 procent toegenomen, blijkt uit cijfers die de Volkskrant heeft opgevraagd.

Daar is niet iedereen even blij mee. In de politiek gaan geluiden op om de vrijheid van onderwijs, verankerd in artikel 23 van de grondwet, te ‘moderniseren’. Religieuze scholen, met name de denkbeelden die daar heersen over homoseksualiteit en omgangsvormen tussen mannen en vrouwen, zouden niet meer van deze tijd zijn.

Palmpasen

In de wandelgangen van Al Amana wordt deze kritiek niet herkend. Een respectvolle omgang met elkaar én met andersdenkenden staat op islamitische scholen juist voorop, wordt hier benadrukt. ‘Soms wordt echt gedaan alsof we compleet van Mars komen’, gnuift Maryam (35), een moeder die net haar twee kinderen op school heeft afgezet. Haar echte naam wil ze liever niet in de krant. Ze is niet de enige, ook andere geïnterviewden vragen nadrukkelijk om niet met naam en toenaam te worden genoemd. Het wantrouwen is groot. Ze zijn bang dat hun uitspraken verkeerd overkomen of uit de context worden gehaald. 

De school kon dit jaar direct met negen groepen beginnen.Beeld Marcel van den Bergh

De kinderen van Maryam zaten eerder op een christelijke school. Tijdens Palmpasen moesten ze verplicht met een kruis in hun handen lopen. Er was daar weinig begrip voor andersgelovigen. ‘Terwijl moslimouders op kerstavond met de lekkerste gerechten kwamen en met Sinterklaas hielpen inpakken’, zegt Maryam. Toen Al Amana zich in Zeist vestigde, hoefde ze niet lang na te denken. Hier zouden haar kinderen zichzelf kunnen zijn. Op waarde worden geschat. Maryam: ‘Doordat ze op school hun identiteit goed leren kennen, staan ze later sterker in de maatschappij. Dat draagt bij aan een goede integratie.’

Al Amana heeft vijf vestigingen: drie in Ede, een in Zwolle en de recent geopende school in Zeist. Directeur van alle vijf vestigingen is Karim Salihi. Trots vertelt hij hoe het islamitisch onderwijs in de twaalf jaar dat hij als schoolbestuurder werkt een hoge vlucht heeft genomen. Toen hij net begon rommelde het: veel wisselingen in het team, ouders die weinig vertrouwen hadden in de kwaliteit en achterstallig onderhoud aan de schoolgebouwen. Salihi haalde de bezem erdoorheen. ‘We zijn nu de beste school in de omgeving’, zegt hij met glimmende ogen.

De gemeenteraad in Zeist vond de onderbouwing van de aanvraag van Salihi destijds onvoldoende. De islamitische identiteit van de school speelde daarbij geen rol, volgens wethouder Laura Hoogstraten. ‘Wij zijn voor de vrijheid van onderwijs.’ Uiteindelijk moest de Raad van State eraan te pas komen om het plan erdoor te krijgen. Daarna ging de gemeenteraad ‘onmiddellijk akkoord’. Vijf jaar na de aanvraag opende de school, in het gebouw waar eerder een openbare basisschool was gevestigd. Het gros van de kinderen op die openbare school had een islamitische achtergrond en kon blijven.

Arabisch alfabet

Al Amana is in veel opzichten een gewone school, met doorsnee schoolvakken, gemengde klassen en een bibliotheek met boeken als Harry Potter en de Vuurbeker. Toch valt meteen op dat het geloof een prominente rol speelt. Door de gangen wandelt een jonge man met kort baardje, spijkerbroek en serieuze blik. Hij is de godsdienstleraar. Drie keer per week komt hij langs in de bovenbouw en twee keer in de onderbouw. Vandaag onderwijst hij groep 6 en 7 de idhaar, een vorm van recitatie uit de Koran. Groep 3 leert de elif, de eerste letter van het Arabische alfabet, ‘bedoeld om de klank vanuit de Koran goed uit te kunnen spreken’, haast directeur Salihi zich te zeggen. Het geven van Arabische les op scholen in Nederland is verboden.

Vanaf groep 5 wordt meisjes aangeraden een hoofddoek te dragen.Beeld Marcel van den Bergh

De kinderen krijgen het geloof ook bijgebracht aan de hand van posters die in het gebouw hangen. Die worden regelmatig gewisseld. Deze maand wordt aandacht besteed aan de profeten uit de islam. Op de thematafel liggen een gebedsketting, een houten stokje (een miswak blijkt bij navraag, een soort tandenborstel: ‘de profeet gebruikte het ook’) en een ark van Noach van Playmobil.

Gebedsmatten

De twee paarse matten die onder de tafel liggen, worden stipt om half 2 uitgerold voor het gezamenlijke middaggebed. Een jongen met donkere krullen is aangewezen als imam. Hij heeft zich voor de gelegenheid in een net iets te groot grijs gewaad gehesen en weet de rumoerige groep tot stilte te manen door zijn handen naar zijn hoofd te brengen, een teken dat het gebed is begonnen. De leerlingen – de jongens op de mat voor, de meisjes daarachter – zakken geroutineerd door de knieën.

Gezamenlijk bidden gebeurt vanaf groep vijf. Meisjes wordt vanaf die leeftijd geadviseerd een hoofddoek te dragen. Dat heeft een praktische reden, zegt Salihi. ‘Ze hoeven dan niet speciaal voor het gebed hun hoofddoek op en af te doen. Vanuit pedagogisch opzicht heeft het ook een voordeel: iedereen is gelijk.’

Voor juf Suzanne (29) van groep 3, een van de weinige niet-moslims op school, zijn dit geen verrassende geluiden. Ze werkt al drie jaar op deze locatie. Het was geen bewuste keuze om op een islamitische basisschool les te geven, zegt ze tijdens de pauze. De schoolleider vroeg haar te blijven toen Al Amana zich hier vestigde, en dat deed ze. ‘Ik voel me hier thuis. Natuurlijk heb ik wel gesprekken gevoerd over in hoeverre ik me moet conformeren aan islamitisch onderwijs.’ Maar, zegt ze wijzend op haar spijkerbroek en trui, ‘ik draag gewoon de kleren die ik altijd draag’.  Hoe ze dat doet met de soera, de koranverzen in het Arabisch waarmee de schooldag wordt geopend? Ze grijnst. ‘Daarvoor heb ik YouTube.’ 

Meer over islamitisch onderwijs

De Haga-saga: dit zijn de belangrijkste gebeurtenissen in de strijd om het omstreden islamitische lyceum
Bestuurders en politici willen het Haga Lyceum sluiten, de school spreekt van een heksenjacht en de AIVD had niets mogen zeggen over banden met terroristen. Voor wie het overzicht kwijt is, zetten we de belangrijkste gebeurtenissen op een rij.

Minister kon niet anders dan komst islamitische school in Westland goedkeuren
Terwijl de advocaten van minister van Onderwijs Arie Slob in het Amsterdamse gerechtshof proberen een islamitische middelbare school te sluiten, maken ze zich in Den Haag juist sterk voor de opening van een basisschool op islamitische grondslag. Bij de Raad van State staan maandag de advocaten van stichting Yunus Emre zij aan zij met die van de minister.

Veiligheidsdienst AIVD beging ‘doodzonde’ bij opstellen ambtsbericht over Haga Lyceum
De veiligheidsdienst AIVD heeft onrechtmatig en onzorgvuldig gehandeld bij het uitbrengen van twee ambtsberichten over het Cornelius Haga Lyceum. Dit blijkt uit onderzoek van toezichthouder CTIVD. Zo zijn de beweringen over banden van de schoolleiding met terroristen ‘onvoldoende onderbouwd’. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden