Reportage Charlotte Huisman

Deze hulpbehoevenden trekken ten strijde voor meer huishoudelijke hulp: ‘Mijn hulphond kan niet poetsen’

Ans van de Snepscheut (rechts) en Gerdien Schuring, links de zwarte labrador Vaillant. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De gemeente Eindhoven krijgt de kriebels van de jurist Kevin Wevers (28). Hij voert waar hij kan rechtszaken tegen de bezuinigingen op de huishoudelijke hulp. En hij wint, vaak. Voor hulpbehoevenden als Ans van de Snepscheut is hij een held.

De zwarte labrador van Ans van de Snepscheut (59) doet de deur open van haar benedenwoning in Eindhoven. Hulphond Vaillant is onmisbaar voor Van de Snepscheut, die al twintig jaar in een rolstoel zit vanwege een ernstige gewrichtsaandoening. De hond doet voor haar ook het licht aan, geeft de portemonnee aan de caissière in de ­supermarkt en haalt het beschermkapje van haar insulinespuit. ‘Ik leer hem nu de was in de wasmachine te doen’, zegt Van de Snepscheut. ‘Maar poetsen kan hij helaas niet.’

Haar vriendin Gerdien Schuring (67), ook in een rolstoel en deze middag op bezoek, knikt instemmend. Ze hebben elkaar leren kennen via de reumavereniging. Samen zijn zij het gezicht geworden van het verzet tegen de nieuwe regels voor de toekenning van huishoudelijke hulp in de gemeente Eindhoven.

Jurist Kevin Wevers, die hen vertegenwoordigt, is hun steun en toeverlaat. Zonder hem zouden ze het niet hebben volgehouden, zeggen ze. Van de Snepscheut was de eerste uit Eindhoven voor wie Wevers bezwaar aantekende tegen het korten van huishoudelijke hulp. Haar zaak is inmiddels ingediend bij de rechtbank Den Bosch. Ook Schuring laat zich vertegenwoordigen door Wevers, net als 160 andere hulpbehoevenden uit Eindhoven.

Dat Eindhoven nu veel geld moet betalen voor deze juridische procedures is ‘hun eigen domme schuld’, vindt Van de Snepscheut. ‘Ze hebben ons nooit serieus genomen. Maar zuur is natuurlijk wel dat ze dit geld beter aan zorg zouden kunnen besteden.’

Het Eindhovense verzet richt zich op de zogeheten resultaatgerichte indicering: hulpbehoevenden horen niet langer hoe lang de hulp wekelijks komt poetsen, maar alleen het resultaat telt: een schoon huis. In de praktijk betekent dit dat ze minder hulp krijgen. Eindhoven heeft deze werkwijze vorig jaar ingevoerd.

We moeten ons wel verzetten, zeggen de twee vrouwen. Schuring: ‘Wij zijn door onze aandoeningen gevoelig voor ontstekingen, daarom is het belangrijk voor onze gezondheid dat ons huis schoon is. Ik krijg enorme stress van deze strijd met de gemeente.’

Glazenwasser-criterium

De gemeente Eindhoven vindt de kritiek op het nieuwe beleid onterecht. De hulp is soberder, maar het huis wordt nog steeds schoongemaakt, liet wethouder Renate Richter (GroenLinks) in een open brief weten.

Noodgedwongen zoeken gemeenten na de bezuinigingen van 2015 naar manieren om de huishoudelijke ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden ‘voor iedereen die dat echt nodig heeft’, betoogt Richter. ‘Resultaatfinanciering’ is volgens haar te vergelijken met hoe je de glazenwasser betaalt. ‘Namelijk voor het resultaat. Het schoonmaken van je ramen. Het maakt niet uit hoe lang hij daarover doet. Het klopt dat we alleen de kamers die in gebruik zijn schoonmaken en dat er situaties zijn waarin de hulp minder tijd heeft. Voor ‘de grote schoonmaak’ vragen we eerst of mensen zelf iemand weten die hen hierbij kan helpen. Als dat niet kan, kijken we hoe we dat toch kunnen regelen. Want het doel is en blijft: een schoon huis.’

De protesterende hulpbehoevenden bestrijden dat. Zij voelen zich gesterkt door meerdere uitspraken van de hoogste bestuursrechter, de Centrale Raad van Beroep. In oktober 2018 won Wevers een belangrijke zaak hierover tegen de gemeente Steenbergen. Inmiddels heeft die hoogste bestuursrechter in meer zaken geoordeeld dat het resultaat van een schoon huis niet altijd wordt behaald met deze manier van werken.

De gemeenten willen nu van de minister weten of ze door die uitspraken van de rechter hun beleid weer moeten aanpassen. De minister heeft toegezegd binnenkort met een antwoord te komen.

Held van de hulpbehoevenden

Kevin Wevers (28) uit het Achterhoekse Aalten is de held van de hulpbehoevenden en de schrik van veel gemeenten. Na zijn rechtenstudie belandde hij in de bijstand. Hij richtte hij zijn eigen bedrijf op: Jurist Wevers, dat zich specialiseerde in de nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning (2015). Hij wint sindsdien het merendeel van de zaken tegen gemeenten, vooral over de toekenning van huishoudelijke hulp. Omdat hij geen advocaat is, heeft hij geen recht op gefinancierde rechtshulp. Zijn cliënten betalen niets, hij ‘leeft’ van de proceskosten die gemeenten hem betalen. Hij heeft geprocedeerd tegen onder meer Lochem, Zutphen, Berkelland, Neder-Betuwe, Twenterand, Buren, Nijmegen, Eindhoven, Roosendaal, Amsterdam en Den Haag.

Tien uur minder per week

Van de Snepscheut en Schuring hopen dat de gemeenten de kortingen op hun hulp gaan terugdraaien. ‘Bij iedere bezuinigingsronde zijn de hulpbehoevenden de klos’, zegt Van de Snepscheut. Twintig jaar geleden, toen het Rijk nog verantwoordelijk was voor deze thuiszorg via de AWBZ, kreeg ze 12 uur hulp per week. Toen deze in 2007 overging naar de gemeente werd dat 6 uur per week. En nu de werkster zogenoemd resultaatgericht werkt, komt ze nog geen 2,5 uur per week.

Haar huis is aan het vervuilen, vindt ze. ‘Het gaat nu met de Franse slag. Mijn huis wordt sneller vuil doordat ik mijn hulphond heb. Van de gemeente mag ik eigenlijk niets meer op de kastjes hebben staan, omdat dat lastiger schoonmaken is. Maar ik ben erg gehecht aan mijn foto’s en planten. Die brengen voor mij de noodzakelijke gezelligheid in mijn huis, waarin ik veel tijd doorbreng, juist door mijn handicaps.’

Schuring: ‘We moeten strijkvrije kleding kopen. De hulp mag niet meer in de koelkast kijken. En voor huishoudelijke taken buiten de ‘basis’, die zo nu en dan zouden moeten gebeuren – bijvoorbeeld het schoonmaken van het balkon – moet je je eigen netwerk inschakelen, of vrijwilligers. Maar als ik dan naar de organisatie bel die dat moet regelen, krijg ik te horen: er zijn geen vrijwilligers.’

Van de Snepscheut: ‘Ik heb alleen nog een tante in Australië. En er zijn een paar mensen in mijn omgeving op wie ik in noodgevallen een beroep kan doen. Maar er is niemand die mij structureel kan helpen.’

Bezuinigingen op de huishoudelijke hulp voor ouderen en gehandicapten komen steeds meer gemeenten duur te staan. Gespecialiseerde advocaten en juristen vechten een korting op de hulp vaak met succes aan. Eindhoven moet hierdoor nu waarschijnlijk 400 duizend euro aan juridische kosten en dwangsommen betalen aan het bureau Jurist Wevers. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.