Reportage Powwow-trail

Deze eeuwenoude Indiaanse traditie is de laatste jaren helemaal opgeleefd

Iedereen is welkom op de jaarlijkse bijeenkomsten van Amerikaanse indianenstammen. Zorg wel dat je de etiquette kent. Kenner Serv Wiemers gaat voor op de powwow-trail.

Beeld Serv Wiemers.

Vorig jaar waren ze ineens weer in het nieuws: indianen. Ze protesteerden tegen de aanleg van een oliepijpleiding door hun gebied. En dit jaar kregen ze het weer aan de stok met Donald Trump toen hij besloot het Bears Ears National Monument in Utah, een natuurgebied vol heilige indiaanse plekken, drastisch in te krimpen. Ze zijn er dus nog, de oorspronkelijke bewoners van Amerika, maar de reiziger die zelf wil kijken hoe het er nu voor staat met indianen (ja, je mag 'indianen' zeggen want dat doen ze zelf ook) heeft het niet makkelijk. Indianenreservaten liggen in dunbevolkte gebieden. Op het eerste gezicht is er niet veel meer te vinden dan wat armzalige huisjes en doorgeroeste caravans. Of je komt terecht in een van de indiaanse casino's: grote dozen zonder ramen met neonreclames, die zomaar opduiken in nietszeggende dorpjes, waarbinnen alleen wat geromantiseerde schilderijen naar de indiaanse eigenaren verwijzen.

Indiaanse lepelt ijs uit een beker tijdens Crow Fair. Beeld Serv Wiemers.

Toch is er een manier om als belangstellende reiziger wél in contact te komen met de indiaanse cultuur: de powwows. Elke stam in Noord-Amerika organiseert in de zomer een bijeenkomst waar de tradities worden gevierd. Het houden van een powwow is een eeuwenoud gebruik dat de laatste jaren helemaal is opgeleefd.

Beeld Serv Wiemers.

Bij een powwow komt de stam samen met leden van andere volken om ceremonies te houden, bij te praten, veteranen te eren, overledenen te herdenken, kinderen indiaanse namen te geven, te flirten en vooral veel te dansen op eigen muziek. En dat is de ideale plek om de indiaanse magie in volle glorie te ervaren. Buitenstaanders zijn welkom, zolang ze zich houden aan de etiquette. Maar doordat weinigen de weg vinden, blijven het feesten van indianen onder elkaar.

Beeld Serv Wiemers.

Op sites als powwows.comcrazycrow.com en indiancountrymedianetwork.com 
kun je meer vinden over welke powwows wanneer worden gehouden. Een compleet overzicht ontbreekt. Zoeken op websites van individuele stammen is de enige manier.

Rond het powwowterrein in Pine Ridge, South Dakota, houden jonge Lakotaindianen op hun paarden een racewedstrijdje. Gekleed in T-shirt, spijkerbroek en baseballpetje achterstevoren op het hoofd. Maar volgens indiaanse traditie berijden ze hun paarden zonder zadel. Dichterbij klinken de trommels die vrij monotoon gezang begeleiden. Onverstaanbaar voor buitenstaanders, maar onmiskenbaar indiaans. En dan ineens loopt er tussen de auto's een indiaans meisje met een grote adelaarsveer op haar hoofd. En daar komt een pick-uptruck aan vol indianen in kleding gemaakt van leer, rijkelijk bestikt met kralen, schelpen en tanden van elanden. Verderop een 'indiaanse prinses', met kralenkroon en waaier van veren. Een oude man met twee lange grijze vlechten zet zijn verentooi op en schuifelt op zijn mocassins naar de ingang van het powwowterrein.

Beeld Serv Wiemers.

Zo'n terrein bestaat uit een tentenkamp (denk Lowlands) met als centrum de arena waarin de ceremonies en dansen plaatsvinden. Onder een afdak zitten de toeschouwers en groepen trommelaars die zingen en de dansers begeleiden. Die dansers doen mee aan competities en schoonheidswedstrijden; in verschillende categorieën kunnen ze geldprijzen winnen. Sommige dansers trekken van powwow naar powwow en verdienen zo in de zomer hun inkomen bij elkaar. Ook zijn er missverkiezingen waarbij de indiaanse prinsessen worden gekroond.

Beeld Serv Wiemers.

De voertaal bij een powwow is afwisselend Engels en de lokale indiaanse taal, afhankelijk van hoe goed die nog wordt gesproken. Je kunt dus makkelijk een kwartier lang naar een speech in het Lakota, Crow of Zwartvoet zitten te luisteren.

Rond de arena staan kraampjes met snacks, ijs en indiaanse spulletjes. Het ultieme powwowvoedsel is frybread: een kruising tussen een Hollandse oliebol en Turks brood. Daarvan maken ze ook een rezdog (met worst erin), indiaanse taco (met bonen, salade en kaas erop) of indiaanse burger. Bij veel bijeenkomsten wordt ook eten uitgedeeld, een uiting van het collectieve karakter van de cultuur. Dompel je onder en sluit gewoon aan in de rij.

Beeld Serv Wiemers.

Een powwow duurt meestal een lang weekend. Mis zeker niet de Grand Entry aan het begin: de chiefs gekleed in volle verentooien met vlag of adelaarsstaf in de hand leiden een optocht van alle dansers de arena in. Sommige dansers en danseressen lijken rechtstreeks weggelopen uit Dances with Wolves, anderen dragen felgekleurde kleding rijk versierd met veren, kralen en kettingen. Het andere hoogtepunt is de parade: jong en oud, man en vrouw, allemaal traditioneel uitgedost, gaat te paard rond het powwowterrein. De trommels gaan elke avond tot diep in de nacht door - daar lig je dan als vermoeide reiziger in je tentje.

 Do's & don'ts

Neem de tijd. Zet je eigen tentje op (ook tussen de tipi's) en maak contact.

Toon respect en ga staan bij honour songs; raak geen trommels aan, je bent hier te gast; het is geen show.

Fotografeer alleen met instemming.

Geen bier of andere alcoholhoudende drank.

Accepteer uitnodigingen voor koffie of een maaltijd en geef daarbij zelf kadootjes.

Beeld Serv Wiemers.

1. Oglala Lakota Nation Wacipi

De Oglala Lakota (Sioux) zijn bekend van de illustere opperhoofden Red Cloud en Crazy Horse, van hun optreden bij de slag rond Wounded Knee en van films als Dances with Wolves. Op hun Pine Ridge-reservaat vinden jaarlijks twee powwows plaats: de Veteranen-powwow in juni en de Wacipi in augustus. De Oglala Lakota Nation Wacipi is een middelgrote powwow, met naast de traditionele dansen ook een rodeo. Op het festivalterrein staan vrijwel geen tipi's, maar de nieuwerwetse koepeltentjes zitten vol indianen - buitenstaanders zijn er verrassend weinig. De toegang is 5 dollar voor de hele periode. Voor de parade-optocht bestaande uit auto's en paarden door het stadje Pine Ridge loopt de hele gemeenschap uit. Voor kinderen wordt met snoep gestrooid en initiatieven op het gebied van scholing, huisvesting, gezondheid en milieu worden aan het publiek voorgesteld - zo krijg je een idee van wat er tegenwoordig speelt bij de Oglala.

Eerste weekend van augustus in Pine Ridge, South Dakota.

oglalalakotanation.info

2. Rosebud Fair

In Rosebud, het buurreservaat van Pine Ridge, leven de Sicangu Lakota. De thuiskomst na de overwinning op commandant Custer en zijn 7de cavalerie in 1876 wordt nog steeds uitbundig gevierd met een powwow. Op het gigantische terrein is naast de dansarena een kermis en een rodeostadion. De Sicangu's vragen geen toegangsprijs en er wordt eten uitgedeeld aan deelnemers en bezoekers. Eén van de vele activiteiten is een zangcompetitie - een soort The Voice voor traditionele Lakota-liederen.

Beeld Serv Wiemers.

Laatste weekend van augustus Rosebud, South Dakota, VS. Zoek op Facebook naar Rosebud Fair & Wacipi.

3. Crow Fair

Eén van de grootste powwows vindt plaats op het Crow-indianenreservaat. De meer dan duizend tipi's geven Crow Fair de bijnaam 'Tipi Capital of the World'. Familie en vrienden vinden elkaar in subkampen van zo'n zes tipi's. Ook hier volop gemeenschappelijke sociale en religieuze activiteiten zoals giveaways (families delen spulletjes uit om iets te vieren of te herdenken) en de opname van pasgehuwden in hun schoonfamilies. Bij de parade door het kamp berijden honderden indianen, voorafgegaan door tientallen chiefs, kleurrijk versierde paarden. Uitslapen is er niet bij: een omroeper gaat iedere dag bij zonsopgang het hele kamp door. Een bijzondere belevenis om in het Crow te worden gewekt. Niet-indianen betalen 50 dollar voor een passe-partout.

Derde weekend van augustus, Crow Agency, Montana, VS.

crow-nsn.gov/crow-fair.html

Beeld Serv Wiemers.

4. Heart Butte Indian Days

De Zwartvoetindianen organiseren een grote powwow in hun hoofdstad Browning (North American Indian Days) en een kleine in het zuiden van hun reservaat (Heart Butte Indian Days). Door de kleinere schaal - nog steeds met honderden dansers - komen er nauwelijks niet-indianen naar Heart Butte. Oude vrienden spreken elkaar weer, mensen gaan bij elkaar eten, voedsel wordt uitgedeeld en de toegang is gratis. De buitenstaanders die toch de moeite nemen, worden extra hartelijk ontvangen. Maar het gaat om de indiaanse tradities: het 88-jarige opperhoofd Earl Old Person geeft een kind zijn indiaanse naam en overhandigt daarbij een adelaarsveer - precies zoals het eeuwen geleden ook ging. Tipi's tegen de achtergrond van de Rocky Mountains geven deze powwow een filmische setting.

Tweede weekend van augustusHeart Butte, Montana, VS.

facebook.com/HBNDNDays/

Serv Wiemers is auteur van Wij zijn er nog; indianen, de strijd en hun boodschap dat later dit jaar verschijnt. Hij bezocht dertig indianenreservaten.

Beeld Serv Wiemers.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.