Deze drie Amerikaanse verkiezingsvoorspellers zaten altijd goed

Twee Amerikaanse verkiezingsonderzoekers die de presidentsraces van 2008 en 2012 goed voorspelden, houden in hun laatste berekening vast aan een ruime overwinning voor Hillary Clinton. Uren voor de eerste stembussen opengingen, kwamen ze op 299 tot 322 kiesmannen voor Clinton. Maar een derde onderzoeker die de winnaar van de laatste acht verkiezingen goed voorspelde, voorziet dat Donald Trump vanavond voor een grote verrassing zorgt.

De Obama's en de Clinton's maandag in Philadelphia op de laatste bijeenkomst van de Clinton-campagne. Beeld Reuters

Als hoogleraar geschiedenis Allan Lichtman vandaag fout zit met zijn Trump-zege, zal dit voor het eerst zijn sinds 1984. Lichtman, werkzaam aan de American University in Washington, voorspelde onder andere in 2008 dat Barack Obama de eerste zwarte president zou worden. Ook diens herverkiezing in 2012 had hij goed. Bijzonder is eveneens dat de hoogleraar vaak de overwinning vér voor de verkiezingsdag ziet aankomen, als de presidentsrace nog moet beginnen.

De gerenommeerde historicus maakt geen gebruik van peilingen maar van een rekenmodel waarin de kracht en de zwakte van de regerende partij in het Witte Huis en hun (omstreden) presidentskandidaat wordt gewogen. Op basis hiervan concludeert Lichtman dat deze presidentsrace Trump heel gunstig gezind is en dat hij aan het langste eind zal trekken, zij het met een heel klein verschil.

Als Lichtmans voorspelling voor de zoveelste keer uitkomt, staan de vooraanstaande verkiezingsonderzoekers Larry Sabato en Nate Silver vannacht in hun hemd wanneer de einduitslag bekend wordt. Terwijl Clinton en Trump maandag van staat naar staat hopten om een nederlaag te voorkomen, publiceerde hoogleraar Sabato zijn laatste berekening van de uitslag.

Hij komt uit op maximaal 322 kiesmannen voor Clinton, veel meer dan de 270 die nodig zijn in het Electoral College om president te worden. Trump krijgt niet meer dan 216 kiesmannen. Sinds Sabato, die verbonden is aan de Universiteit van Virginia, in maart met zijn berekening kwam, was Clinton altijd de winnaar in zijn 17 analyses.

Donald Trump en zijn dochter Ivanka op een van de vijf bijeenkomsten, in New Hampshire, die de Republikein maandag hield op de laatste dag van de campagne. Beeld Reuters

Verrassing

Sabato zat in 2008 en 2012 goed met zijn voorspelling dat Obama zou winnen. Enig minpuntje was dat Obama vier jaar geleden 42 kiesmannen meer kreeg, 332, dan Sabato had voorzien. Er is volgens hem slechts een kleine kans dat Trump vandaag voor een verrassing zorgt door Florida en North Carolina te winnen én ook nog twee staten van Clinton afpakt in het industriële mid-Westen, zoals Michigan en Pennsylvania. Clinton en Trump voerden maandag volop campagne in beide Democratische staten die Clinton al lang veilig gesteld had moeten hebben.

'Michigan is binnen ons bereik', zei Trump maandag over de staat waarin Amerika's auto-industrie is gevestigd. 'Omdat ze het zat zijn dat hun autofabrieken verdwijnen. We hebben nog één kandidaat te verslaan die niet deugt.' Sinds 1988 heeft Michigan echter niet op een Republikeinse kandidaat gestemd. Volgens Sabato zal Florida, met 29 kiesmannen de grootste 'swing state', vannacht doorslaggevend zijn. 'Als Clinton de staat wint met een verschil van twee tot drie procentpunten en ze er snel tot winnaar wordt uitgeroepen, dan wordt het moeilijk een route te vinden voor een Trump-overwinning', aldus Sabato in zijn analyse.

Schandalen

Peilingexpert Silver van de Five Thirthy Eight-site komt in zijn op één na laatste berekening uit op maximaal 299 kiesmannen voor Clinton en 237 voor Trump. Silver voorspelde in 2012 precies wie de winnaar was in alle vijftig staten. In 2008 had hij 49 staten goed. 'Hillary Clinton heeft een kans van 70 procent om de verkiezingen te winnen', aldus Silver. Hij voorziet dat ze vannacht zal winnen met een verschil van 3,5 procentpunt. In drie staten die Trump moet winnen om president te worden, Florida, North Carolina en Nevada, zal hij volgens Silver aan het kortste eind trekken.

Hoogleraar Lichtman kwam in september voor het eerst met zijn analyse dat Trump gaat winnen. Ondanks de vele schandalen sindsdien rond Trump en de presidentiële debatten, houdt hij vast aan zijn voorspelling. Lichtman gebruikte informatie van alle presidentsverkiezingen sinds 1860 om een model te ontwikkelen dat gebruikt kan worden om te kijken wie gaat winnen.

Aan de hand van dertien vragen schat hij de kansen in van de presidentskandidaten. Bijvoorbeeld of er een recessie is, of de regerende partij en haar kandidaat is verwikkeld in schandalen en of de tegenstander (Trump) charismatisch is. 'De sleutels tot het Witte Huis', zo noemt hij de vragen. Omdat nu zes vragen negatief worden beantwoord, is Clinton volgens Lichtman de pineut.

Gevaarlijk

Lichtman houdt echter dit jaar, voor het eerst sinds 1984, twee slagen om de arm. Zo moet de kandidaat van de Libertaire Partij, Gary Johnson, vandaag ministens vijf procent van de stemmen winnen. Want dit percentage geeft volgens hem aan hoe ontevreden de kiezers zijn met de Democraten. Johnson staat nu gemiddeld op 4,7 procent in de peilingen. Ook vormt Trump zelf een onzekere factor die zijn voorspelling dit jaar voor het eerst in drie decennia kan omgooien.

'We hebben nog nooit iemand gezien die door velen wordt beschouwd als een gevaarlijke kandidaat', aldus Lichtman vorige maand in The Washington Post over Trump. Hij heeft dus een excuus, mocht Clinton alsnog de verkiezingen winnen.

De hoogleraar voorspelt wie de meeste stemmen krijgt, dus niet het aantal gewonnen kiesmannen. In 2000 had hij het dus goed dat vicepresident Al Gore de meeste stemmen zou winnen. Gore werd echter geen president omdat de Republikein George W. Bush de meeste kiesmannen won in het Electoral College. In Lichtmans voorspelling is het dus heel goed mogelijk dat Trump de 'popular vote' wint, net als Gore, maar dat Clinton president wordt omdat ze 270 of meer kiesmannen wint. Hoe boos Trump en zijn aanhangers dan zullen reageren, is voorspelbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden