Nieuws Criminaliteit asielzoekers

Deze cijfers hebben Mark Harbers uiteindelijk de kop gekost

De Rapportage Vreemdelingenketen bevatte dit jaar een noviteit. Voor het eerst was op basis van politiecijfers een landelijk overzicht gemaakt van incidenten waarbij bewoners van asielzoekerscentra als verdachte zijn aangemerkt. Voorheen werd alleen gekeken naar incidenten op of rond de locaties zelf.

Asielzoekers bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Beeld Harry Cock

Dit leverde een totaalnotering van 4.600 incidenten op. Het ministerie van Justitie, dat de rapportage jaarlijks uitbrengt, besloot het cijfer te verwerken in een overzichtelijke top-tien notering: zodoende kwamen alleen de de meest voorkomende incidenten in het rapport terecht. Winkeldiefstal stond met 2.030 registraties overduidelijk op één, gevolgd door zakkenrollerij (250 keer) en eenvoudige mishandeling (ook 250).

De minder voorkomende vergrijpen belandden in de niet-gepubliceerde categorie ‘overige’. Nadat Harbers het verwijt kreeg de cijfers te hebben verdoezeld, stuurde hij onder het mom ‘juist zo transparant mogelijk te willen zijn’ alsnog de lijst naar de Tweede Kamer. Daarop staan duizend incidenten, onderverdeeld in 73 categorieën, waaronder zware mishandeling (51 keer door de politie geregistreerd), verkrachting (vier), aanranding (47) en gijzeling (vijf).

Vooral de 31 registraties van ‘doodslag en moord’ springen in het oog. In Nederland werden vorig jaar 108 moorden gepleegd. Zijn asielzoekers daadwerkelijk verantwoordelijk voor een kwart van de moorden?

Harbers gaf het antwoord vandaag zelf tijdens het spoeddebat in de Kamer. ‘Slechts in één geval was er sprake van een succesvolle poging’, zei hij. Andere keren ging het om pogingen tot moord of dubbelregistraties. 

Eric Slot, die alle moorden in Nederland registreert in de door hem samengestelde Moordatlas, vraagt zich af op welke moord Harbers doelt. Volgens zijn gegevens zijn in 2018 in heel Nederland nul moorden door asielzoekers gepleegd. Wel zijn er drie zaken die ‘nog niet helemaal uitgerechercheerd zijn’. 

Het gaat om de moord van een Syrische man op zijn ex-vrouw (hij hielp ook zichzelf om zeep) in Velserbroek,  een Iraniër in Rotterdam die door een landgenoot werd doodgestoken en een Griek die in Veghel een Congolese man doodstak. 

Jonge mannen

Wat wel met zekerheid is te zeggen, is dat criminaliteit onder asielzoekers vaker voorkomt dan onder de reguliere bevolking. Dit blijkt uit onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) uit 2017, dat zich baseert op gegevens van het CBS en daardoor niet vergeleken kan worden met de cijfers van het ministerie. In 2015 werd 2,2 procent van de asielzoekers verdacht van een misdrijf versus 1,1 procent van de autochtone Nederlanders. In 2010 was dit 5 procent ten opzichte van 1,7 en vijf jaar eerder 6,5 versus 1,9 procent.

‘In de groep asielzoekers komen relatief veel jonge mannen voor’, verklaart Arjen Leerkes, als migratieonderzoeker verbonden aan de Universiteit Maastricht en de Erasmus Universiteit. Hij was betrokken bij de totstandkoming van het WODC-rapport. ‘Als je de criminaliteitscijfers vergelijkt met autochtone jonge mannen in dezelfde sociaal-economische positie, dan zie je dat asielzoekers over het algemeen niet vaker betrokken zijn bij misdaad.’

Vermoedelijk is dit beeld met de komst van veiligelanders, die sinds 2016 in toenemende mate naar Nederland komen, enigszins gekanteld. Bijna de helft van de verdachten bij de politie en het OM zijn afkomstig uit Marokko en Algerije, op afstand gevolgd door onderdanen uit Libië en Tunesië. Deze asielzoekers maken geen kans op een verblijfsvergunning en trekken van het ene naar het andere Europese land.

Leerkes denkt dat een groot deel van de misdrijven in de asielzoekerscentra zelf plaatsvinden. ‘Daar brengen asielzoekers veel tijd door en ontstaan spanningen.’ Uit het WODC-onderzoek blijkt dat het slachtofferschap in de directe omgeving van een asielzoekerscentra niet toeneemt. ‘Een deel van de azc’s bevindt zich in perifere gebieden of wijken met een lagere sociaal-economische status, waar buurtcriminaliteit in de regel hoger is.’

Dat het ministerie de zware vergrijpen niet in het rapport heeft opgenomen is ‘heel dom’, vervolgt Leerkes. ‘Als je de gangbare onderzoeksconventies volgt, dan gebeurt zoiets niet.’ 

Lees ook:

Snel en zakelijk stapte Mark Harbers dinsdag op als staatssecretaris van Vreemdelingenzaken, na het verspreiden van onvolledige misdaadcijfers over asielzoekers. Zo beperkte hij de schade voor de VVD. Over het ministerie van Justitie en Veiligheid blijven de twijfels.

Minder asielzoekers, meer incidenten in de opvang door ‘veiligelanders’ – dit zijn de laatste trends
De asielinstroom daalde vorig jaar licht, het aantal buitenlandse studenten en arbeiders nam juist toe. Dit staat in het jaarlijkse verslag van het ministerie van Justitie over de laatste ontwikkelingen in de vreemdelingenketen. De vier opvallendste bevindingen.

Justitie in verlegenheid door ‘weggemoffelde’ misdaadcijfers asielzoekers
Het ministerie van Justitie heeft ernstige delicten die door asielzoekers zijn gepleegd ‘weggemoffeld’ in zijn jaarlijkse Rapportage Vreemdelingenketen over 2018. Kleine misdrijven als winkeldiefstal en zakkenrollen staan expliciet in het rapport vermeld, maar zware misdrijven als moord en verkrachting vallen onder de titel ‘overige incidenten’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden