Deze burger is straks van kweekvlees

De hele wereldpers zal er maandag bij zijn, als in Londen de eerste hamburger van kweekvlees wordt bereid. Een Nederlands product, dat een revolutie in de wereldwijde voedselproductie kan ontketenen.

Hoe zal-ie smaken, de hamburger van 200 duizend euro? Dat zullen we maandag weten als de Nederlandse hoogleraar Mark Post in Londen de eerste hamburger presenteert die gemaakt is van 100 procent zuiver kweekvlees. Een wereldprimeur.


De presentatie is met de nodige bombarie en geheimzinnigheid omgeven. De locatie van de bijeenkomst is tot het laatst geheim gehouden, de identiteit van de kok die de eer heeft om de eerste kweekvleeshamburger ter wereld te bereiden wordt pas maandag onthuld.


Ook pas dan zullen we weten wie de mysterieuze financier is die bereid was meer dan zes ton uit te trekken voor het project van Post. Vaststaat alleen dat het een Amerikaan is en dat hij miljarden op zijn bankrekening heeft staan.


De hele wereldpers zal erbij zijn maandag. CNN, NBC, BBC, Reuters en zelfs de Chinese staatszender CCTV hebben zich aangemeld. Alle camera's zullen erop gericht zijn als een select groepje proefpersonen het mes zet in de eerste kweekvleeshamburger. Op voorhand is al duidelijk dat het een bijeenkomst wordt met een hoge amusementswaarde.


Maar de betekenis van dit mediaspektakel reikt veel verder. Wat maandag gebeurt kan verstrekkende gevolgen hebben voor onze voedselvoorziening in de toekomst.


De menselijke lust naar vlees is een van de grootste uitdagingen van deze tijd. De vraag naar vlees stijgt razendsnel. Volgens de VN-landbouworganisatie FAO bedroeg de wereldvleesconsumptie vorig jaar 297 miljoen ton. Gezien het groeiende aantal wereldburgers en de toenemende vraag naar vlees wordt geschat dat in 2050 470 miljoen ton nodig zal zijn, ruim de helft meer.


Dat is vragen om problemen, want de vleessector is een van de meest vervuilende, land- en energieverslindende industrieën ter wereld. Bijna driekwart van de landbouwgrond staat nu al ten dienste van de vleesproductie.


De vleesindustrie is verantwoordelijk voor 18 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, meer dan alle vliegtuigen, auto's en schepen bij elkaar. En dan hebben we het nog niet over het dierenleed in de intensieve veehouderij.


Bij kweekvlees verdwijnen die problemen als bij toverslag. Voorlopige berekeningen laten zien dat bij de productie van vlees uit stamcellen 35 tot 60 procent minder energie nodig is, 80 tot 95 procent minder broeikasgas wordt uitgestoten en het landgebruik verwaarloosbaar is. Stamcellen lopen niet in de wei.


Het lijkt sciencefiction, maar in een laboratorium van de universiteit van Maastricht zijn de afgelopen jaren de eerste stapjes gezet op weg naar de realisering van wat tot voor kort nog een utopie leek. In petrischaaltjes in een incubator zijn uit stamcellen tienduizenden spiervezeltjes gekweekt die samen worden geplakt tot een hamburger.


Het is een onvolkomen product, Post is zelf de eerste om dat toe te geven. En de kosten zijn astronomisch: ruim twee ton per hamburger van 100 gram. Maar het gaat erom te bewijzen dat het technisch mogelijk is vlees te kweken, zegt Post. De toepasbaarheid op grote schaal is de volgende stap.


Dat zal geen sinecure worden. Post schat dat het bouwen van een proeffabriek al zo'n 100 miljoen euro kost. Het is de vraag wie bereid is dat op tafel te leggen voor een techniek waarmee ooit misschien wel geld kan worden verdiend. Maar de vraag is wanneer.


Want vooralsnog is vlees nog altijd ruim voorhanden en (veel te) goedkoop. Het is alsof je een iemand vraagt om in een nieuwe experimentele brandstof te investeren terwijl de Noordzee uit olie bestaat.


Er zijn ook nog wel wat technische problemen te overwinnen. Voorlopig bestaat kweekvlees slechts in piepkleine spiervezeltjes die samengeplakt op een hamburger lijken. Dat is nog ver verwijderd van het ideaal van een sappige biefstuk of een halskarbonade.


De voeding is nog een vraagstuk. Net als dieren hebben spiervezeltjes ook voedsel nodig om te groeien: aminozuren, mineralen, vitamines, suikers. De gedachte is dat die voedingsstoffen in het laboratorium veel efficiënter kunnen worden omgezet in vlees dan in een koe. Dat is ook wel aannemelijk, maar het moet nog wel worden aangetoond.


Post zelf heeft er alle vertrouwen in dat die technische hindernissen er zijn om overwonnen te worden. Maar zelfs dan: wie er ook kweekvlees gaat produceren, hij mag rekenen op fikse tegenstand. In de vleesindustrie gaan miljarden om en de machtige vleeslobby zal geen middel onbenut laten om het 'Frankensteinvlees' een slechte naam te bezorgen. De acceptatie van kweekvlees zal een uitdaging worden.


En wie weet staan er tussen nu en 2050 ook wel verstandige mensen op die zeggen dat we ons vleesgebruik beter kunnen matigen. Dan hebben we dat hele kweekvlees niet nodig.


Op al die vragen zal maandag nog geen antwoord komen - daar is het de bijeenkomst ook niet naar. Maar pas als dat allemaal is uitgekristalliseerd zullen we weten of we getuige zijn geweest van het begin van een revolutie of van een geinig technisch hoogstandje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden