Deze bom laat de aarde in Syrië schudden

Het voelt alsof er een aardbeving plaatsvindt. Zo omschrijven inwoners in Aleppo het effect van zogeheten 'bunker busters', bommen die kraters van wel vijf meter diep achterlaten. De Syrische oppositie en de Verenigde Naties (VN) beschuldigen de Russen ervan deze bommen in te zetten om rebellen in de Noord-Syrische stad effectief uit te schakelen.

Een BETAB-500 bunker buster die Rusland in november heeft ingezet in Syrië. Beeld www.su-27flanker.com

Konden inwoners in Aleppo zich voorheen nog schuilhouden in ondergrondse kelders, de bunker busters boren hier dwars doorheen. Dat betekent dat ziekenhuizen, weeshuizen en scholen die uit veiligheidsoverwegingen ondergronds opereren in een klap van de kaart geveegd kunnen worden.

De bommen, die sinds enkele dagen worden ingezet, zijn ook van grote betekenis voor de ontwikkelingen op het strijdveld: de oppositie in Aleppo opereert namelijk grotendeels vanuit ondergrondse tunnels. Die zouden met behulp van de bunker busters volledig kunnen worden uitgerookt. Mochten de Russische en Syrische inlichtingendiensten over nauwkeurige informatie beschikken over waar deze tunnels zich bevinden, dan zou dit wel eens een klinkklare overwinning voor het Syrische regime kunnen inluiden.

Een krater in de rebellenwijk Qadi Askar, als gevolg van een bombardement. Beeld reuters

'Oorlogsmisdaden'

Rusland heeft vooralsnog niets losgelaten over het gebruik van bunker busters in Aleppo, maar Syrië-gezant voor de VN Staffan de Mistura liet er zondag tijdens een bijeenkomst van de Veiligheidsraad geen twijfel over bestaan: 'We zien foto's van grote kraters in de aarde, veel groter dan tijdens eerdere luchtaanvallen.'

De Mistura hekelde het hoge dodental en de enorme verwoesting die deze bommen aanrichten in dichtbevolkte gebieden. Mocht worden bevestigd dat Rusland daadwerkelijk bunker busters inzet in Aleppo, dan zou sprake zijn van 'oorlogsmisdaden', aldus De Mistura.

Het zou niet de eerste keer zijn dat Rusland bunker busters inzet in Syrië. In september gaf het land toe bommen van het type KAB-500L te hebben gebruikt om commandocentra van Islamitische Staat (IS) te vernietigen. Volgens de Russen drongen de bommen dwars door het gewapende beton van de bunkers heen. Twee maanden later liet Rusland weten BETAB 500-bunker busters te hebben ingezet in Syrië, wederom tegen IS.

Wapen- en Syrië-expert Charles Lister heeft op Twitter een foto geplaatst waarop volgens hem een niet-ontplofte Russische bunker buster van het type BETAB-500 te zien is in Aleppo. Het gaat hier om een raket-aangedreven bom die is ontworpen om harde structuren zoals landingsbanen te vernietigen.

Volgens de Syrische oppositie gebruiken de Russen in Aleppo ook lasergestuurde bunker busters met een lengte van 6,7 meter en een gewicht van 2.291 kilo. De bommen zouden een reikwijdte van 9 kilometer hebben en ongeveer 130 duizend euro per stuk kosten. Juist de hoge kosten maken het volgens wapenexperts onlogisch dat de Russen de bommen lukraak boven Aleppo droppen, zoals wel gebeurt bij relatief goedkope fosforbommen, vatenbommen en brandbommen.

Syria Solidarity, een in Groot-Brittannië gevestigd netwerk van Syrische activisten, schrijft op zijn website dat de bunker busters enorme schokgolven teweeg brengen, waardoor ook gebouwen die niet worden geraakt neerstorten. 'Deze raketten zijn specifiek ontworpen om ondergrondse schuilplaatsen te raken, dus mensen kunnen zich nergens meer verschuilen. We werden gisteren wakker met het nieuws dat een gebouw was ingestort puur vanwege de schokgolven. Veertig mensen zijn om het leven gekomen.'

Een gebouw in de rebellenwijk Tariq al-Bab is ingestort na een bombardement. Beeld reuters

Tallboy

Bunker busters werden voor het eerst ontwikkeld door de Britse luchtvaartingenieur Barnes Wallis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog presenteerde hij twee enorme 'aardbevingsbommen', bestaande uit de vijf ton zware Tallboy en de tientonner Grand Slam. De bommen boorden zo diep in de grond dat ze enorme schade aanrichtten.

Nog tijdens diezelfde oorlog werd, wederom door de Britten, de meer geraffineerde Disneybom gepresenteerd. Die werd ingezet om door harde structuren, zoals ankers van oorlogsschepen, te boren. Later zetten de Amerikanen modernere versies van buster bunkers in tijdens de Koreaoorlog, de Golfoorlog en de Irak-oorlog in 2003.

In 2004 leverden de VS 500 bunker busters aan Israël. De duizend kilo wegende bommen zouden bedoeld zijn om Iraanse ondergrondse opslagplaatsen van nucleaire wapens op te blazen. In 2013 pronkte de Amerikaanse luchtmacht met een nieuwe versie van de bijna 14 duizend kilo zware Massive Ordnance Penetrator (MOP). Dit is vooralsnog de enige conventionele bom die Irans belangrijkste ondergrondse nucleaire installatie bij Qom in as kan leggen.

Amerikaanse piloten checken de GBU-28 bunker buster, die in 2003 in Irak is ingezet. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.