Deze 23 documentaires mag u niet missen op het IDFA

Moeite met kiezen uit de meer dan 300 films die er te zien zijn op het IDFA? Onze redactie deed het voorwerk en selecteerde deze 23 (in willekeurige volgorde)

Still uit de film In Transit van Albert Maysles. Beeld .

Imagine Waking up Tomorrow and All Music has Disappeared (Stefan Schwietert, Zw/Du, 86 min.)

Slimme en filosofische documentaire waarin muzikant Bill Drummond wordt gevolgd op een tocht van de Britse oost- naar westkust, tijdens opnamen voor zijn koor The17. Hij wandelt fabrieken binnen, maakt opnamen met landarbeiders en dames in een verzorgingstehuis, en het enige dat zij als tijdelijk koorlid hoeven te doen, is gedurende één minuut één toon aanhouden. Het resultaat van de uiteindelijke samensmelting van alle losse kooropnamen is minstens zo logisch als verwarrend.

(RvG)

The Russian Woodpecker (Chad Gracia, Eng/VS, 82 min.)

De titel slaat op het storende radiosignaal van een monstrueus Sovjet-radarsysteem dat nooit fatsoenlijk werkte. In een maffe film die tegen de achtergrond van het Russisch-Oekraïense conflict in een bloedserieuze paranoia-thriller verandert, gaat beeldend kunstenaar Fjodor Aleksandrovitsj op onderzoek: werd de kernramp in Tsjernobyl georkestreerd om het mislukken van de Doega-radar te verdoezelen?

(KT)

Cartel Land (Matthew Heineman, VS/Mx, 98 min.)

Opmerkelijk direct gefilmd verslag - tot ín het methamethafine-lab - van de vele fronten van de volstrekt onwinbare Mexicaanse drugsoorlog. De Amerikaan Matthew Heineman trok op met de Autodefencas, de aanvankelijk sympathieke en zwaarbewapende burgerwachten die de drugskartels verjagen, maar gaandeweg meer en meer trekjes aannemen van het kwaad dat ze bestrijden.

(BB)

Best of Enemies (Robert Gordon, Morgan Neville, VS, 88 min.)

Was er iemand met wie conservatief William F. Buckley níét in debat wilde over de nationale conventies in 1968? Ja, eentje: Gore Vidal. Dus wie huurde de televisiezender ABC in? Juist. Deze reconstructie van hun verhitte debatten laat zien hoe het persoonlijke in de media belangrijker werd dan het politieke. Robert Gordon en Morgan Neville verweven dat ingenieus met Amerikaanse politiek en geschiedenis.

(FS)

Fassbinder (Annekatrin Hendel, Du, 92 min.)

Een charmante tiran, zo wordt Rainer Werner Fassbinder omschreven in dit degelijke maar nietsontziende portret van de man die in 42 speelfilms, 26 toneelstukken en een 38-delige tv-serie het naoorlogse Duitsland fileerde, talloze destructieve relaties onderhield en zich met drank en drugs op de been hield tot hij op 37-jarige leeftijd bezweek. Een kamikazebestaan.

(PK)

Motley's Law (Nicole Nielsen Horanyi, DK, 85 min.)

Fascinerend portret van de Afrikaans-Amerikaans-Koreaanse advocate Kimberley Motley, de enige buitenlander in het Afghaanse rechtssysteem. Via haar werpt de Deense Nicole Nielsen Horanyi een verhelderende blik op ondoorgrondelijke wetgeving (de sharia en lokale wetten worden naast elkaar nageleefd) en het (corrupte) gevangeniswezen. Motley, onbevreesd en laconiek, geeft vleugels aan de haar omringende zwaarte: zelfs een (mislukte) aanslag met een handgranaat in haar woonkamer lijkt haar niet te deren.

(BJB)

Welcome to Leith (Christopher K. Walker, Michael Beach Nichols, VS, 86 min.)

De 24 bewoners van Leith schrikken enorm, wanneer ultra-racist Craig Cobb hun gehucht tot epicentrum van neonazistisch Amerika wil transformeren. Geleidelijk koopt Cobb de grond op, en de enorme toeloop van rechts-extremisten maakt de sfeer almaar grimmiger. Een verbijsterend relaas, en de spanning zit er goed in, dankzij onvervalste bad guy Cobb.

(KT)

Don't blink: Robert Frank (Laura Israel, VS, 82 min.)

Behoorlijk dwars portret van de legendarische fotograaf en avant-gardefilmmaker Robert Frank, gemonteerd en geschoten in de stijl van dwarsligger Frank zelf. Sluit aan bij het Robert Frank-programma in het Stedelijk Museum. Waar ze ook nog wat foto's uit de collectie ophangen. Terwijl De Melkweg het 'verboden' Cocksucker blues eenmalig vertoont.

(MM)

Guantanamo's Child: Omar Khadr (Michelle Shephard en Patrick Reed, Cn, 80 min.)

Op zijn 15de werd Omar Khadr opgepakt in Afghanistan en vastgezet in Guantanamo Bay, op verdenking van het plaatsen van een bermbom, namens Al-Qaida. Dertien jaar later kwam hij vrij. Terwijl het 'You're either with us or against us' van Bush junior nagalmt op archiefbeeld, schetst Guantanamo's Child een beeld van de War on Terror waarin het verschil tussen goed en slecht is opgeheven. Ontluisterend: de Amerikaanse ondervrager die op camera genadeloos in de spiegel kijkt.

(BJB)

Chechen (Beata Bubenets, Ru, 76 min.)

De crisis in Oekraïne, gezien door de ogen van een Tsjetsjeense huurling. Roes­lan Arsajev duikt overal op waar tegen de Russen wordt gevochten. Hij is een fascinerende figuur: een keiharde, cynische vechtersbaas, maar ook een dolende ziel, een onverbeterlijk romanticus. De filmmaakster volgt hem op de voet en legt en passant historische gebeurtenissen vast.

(PK)

Bolshoi Babylon (Nick Read, Ru/En, 83 min.)

HBO-profiel van hét Russische ballet­schandaal uit 2013: hoe de artistiek directeur van het vermaarde Bolsjoj-theater zuur in het gezicht kreeg geworpen door een van de topdansers, die het dansgezelschap verdeeld in vriend en vijand. Tikje hijgerig vertelde, maar heerlijk Shakespeariaanse mix van macht, jaloezie, ambitie en wraakzucht. Grandioos ballet, ook nog.

(BB)

In Transit (Albert Maysles, Ben Wu, David Usui, Lynn True, Nelson Walker, VS, 76 min.)

Zachtmoedige zwanenzang van de dit jaar overleden Direct Cinema-grootmeester Maysles. Met vier jonge co-regisseurs stapte Maysles aan boord van de Empire Builder, de drukbezochte langeafstandstrein tussen Chicago en Seattle, om gedurende de reis talloze miniportretten van passagiers te maken. Die ontmoetingen vormen de kern van de film, die ook een liefdesverklaring is aan de trein en het landschap.

(KT)

Ukrainain Sheriffs (Roman Bondartsjoek, Oe/Le/Du, 80 min.)

Een met een bijl zwaaiende dronkaard of gedoe rondom anaconda's: het is dagelijkse kost voor de mannen die bij gebrek aan een professionele politiemacht in een Oekraïens dorp zijn aangesteld om de veiligheid te bewaken. Bondarchuk maakt er geen freakshow van, maar een tragikomedie waarbij je van de ene in de andere verbazing tuimelt.

(FS)

A Syrian Love Story (Sean McAllister, En, 76 min.)

Hoe een sterk gezin moet buigen onder een overvloed aan ellende. Het wilskrachtige Syrische echtpaar Amer en Raghda belandt tijdens het regime van Assad regelmatig in de cel. Met hun kinderen moeten ze later het land ontvluchten. Vooral Raghda, strijdster pur sang, voelt zich in het buitenland nutteloos. Liefde overwint veel, maar niet alles, toont dit indrukwekkende verslag, waarvoor de regisseur het gezin jarenlang volgde.

(PK)

Human (Yann Arthus-Bertrand. Fr, 190 min.)

Human voelt als een manifest: samengesteld uit tweeduizend interviews, gemaakt in zestig landen, praat de Franse fotograaf, journalist en documentairemaker Yann-Arthus-Bertrand je gedurende drie uur bij over la condition humaine. Hij laat zijn geïnterviewden anekdotisch vertellen, waardoor de wijdlopige thematiek (oorlogsgeweld, liefde, polygamie, man-vrouwverhoudingen, homoseksualiteit, ongelijkheid, immigratie, de betekenis van geluk, de zin van het leven) sterk beklijft. Een louterende kijkervaring.

(BJB)

B-Movie: Lust & Sound in West-Berlin 1979-1989 (Jörg A. Hoppe, Klaus Maeck, Heiko Lange, Du, 92 min.)

Het verhaal van Mark Reeder, zanger van de Manchester punkband The Frantic Elevators, die eind jaren zeventig naar Berlijn trok, geobsedeerd door de destijds nog obscure Duitse synthesizermuziek van Neu!, Tangerine Dream en Kraftwerk. Nagespeelde, ietwat knullige biografische scènes worden afgewisseld met unieke video-opnamen van heftige concerten (en knokpartijen). Onmisbaar voor oude punks die lijden aan eighties-melancholie.

(RvG)

Don Juan (Jerzy Sladkowski, Zw/Fi, 92 min.)

Schrijnend en ontzettend romantisch relaas over autist Oleg (22), die door zijn bemoeizuchtige moeder van therapeut naar deskundige wordt gesleept om zich tot een 'normale' man te ontwikkelen. Als onwennig lid van een toneelgezelschap valt zijn oog op zijn even mooie als zelfverzekerde tegenspeelster Tanya, en tussen hen ontstaat warempel iets bijzonders.

(KT)

Ingrid Bergman. In Her Own Words (Stig Björkman, Zw, 114 min.)

De dagboeken en brieven van Ingrid Bergman (1915-1982) vormden het startpunt voor een even liefdevolle als eerlijke documentaire, gemaakt met medewerking van alle kinderen van de legendarische, van oorsprong Zweedse actrice. Secuur portret van een ongekend sterke vrouw die haar werk boven (bijna) alles stelde.

(PK)

At Home in the World (Andreas Koefoed, Dk, 58 min.)

Een jaar op de Deense Rode Kruis-school, tussen de ontheemde Syrische en Tsjetsjeense kinderen. Makkelijk weg te zetten als vluchtelingenknuffel-documentaire, maar er is niks naïef aan deze fijnzinnig gefilmde documentaire over de impact van een beetje aandacht en onderwijs. Hogere conflictbeheersing op het schoolplein, met humanitaire troef: de Deense schooljuf.

(BB)

A Strange Love Affair With Ego (Ester Gould, NL, 90 min.)

In haar jeugd was haar zus Rowan een jaloersmakend voorbeeld voor regisseur Ester Gould: ze was populair, knap, artistiek en succesvol zonder er schijnbaar iets voor te hoeven doen. In A Strange Love Affair With Ego onderzoekt Gould via een aantal artistieke types zoals Rowan wanneer zelfverzekerdheid omslaat in problematisch narcisme. Uiterst persoonlijke en maatschappelijk urgente film in een.

(FS)

Every Face Has a Name (Magnus Gertten, Zw, 76 min.)

De beelden dateren van 28 april 1945. Op die dag arriveerden bijna tweeduizend vluchtelingen, bevrijd uit de concentratiekampen, in de haven van Malmö; een Zweedse filmploeg was erbij. Zeventig jaar later vertellen enkele van de gefilmde overlevenden hun aangrijpende verhaal. Dat de regisseur de vergelijking met het huidige vluchtelingendrama expliciet maakt, is niet nodig. Ook zonder die toevoeging is dit een krachtig en actueel document.

(PK)

Sonita (Rokhsareh Ghaem Maghami, Ir/Du/Zw, 90 min.)

De 18-jarige, talentvolle Sonita wil hiphop-artieste worden, maar dat is voor een illegale Afghaanse vluchtelinge in Iran, die dreigt te worden uitgehuwelijkt, nagenoeg onmogelijk. Regisseur Maghami probeert haar onderwerp afstandelijk te benaderen, maar als Sonita's problemen groter worden, moet ook zij haar verantwoordelijkheid nemen. Dat maakt de film even complex als schrijnend.

(KT)

Atomic: Living in Dread and Promise (Mark Cousins, En/Sc, 71 min.)

Meesterarchivaris Mark Cousins (The Story of Film) mixt als een audiovisueel dj de 70-jarige beeldgeschiedenis van atoomwapens en kernenergie aan elkaar, voortgestuwd door de duistere gitaardrones van Mogwai. Komisch zijn de houterige overheidsvoorlichtingsfilmpjes ('bescherm uw gezin'), verontrustend de beelden van zorgeloze vissers in een idyllisch riviertje in de buurt van Tsjernobyl, ongemakkelijk fraai de aaneenschakeling van paddestoelwolken. Toch ruimt Cousins, een tikje geforceerd wellicht, ook dapper ruimte in voor de positieve zijde van zijn onderwerp.

(BJB)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden