‘Desnoods een AOW-referendum’

De voorzitter van FNV Bondgenoten wil PvdA-leden in het geweer brengen tegen de AOW-plannen van de top.

Van onze verslaggeefster Elsbeth Stoker

Vanavond gaat Henk van der Kolk (59), voorzitter van FNV Bondgenoten, de PvdA een ‘poepie’ laten ruiken. Onder het motto ‘Kijk uit dat je niet in het AOW-verhaal van de PvdA trapt’ legt hij een nepdrol voor de ingang van de Jaarbeurs in Utrecht. Daar vindt die avond een ledenvergadering van de PvdA plaats. Belangrijkste onderwerp op de agenda: de verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar. We gaan niet rellen, verzekert Van der Kolk – zelf PvdA-lid. ‘We maken wel duidelijk wat we ervan vinden. Het AOW-plan is een gedrocht.’

De vakbonden hebben de kans gehad om samen met de werkgevers met een eigen AOW-plan te komen. Dat is mislukt. Het kabinet zag ook niets in het FNV-alternatief. Waarom zou het nu wel lukken?

‘We zijn inmiddels in een cruciale fase beland. Nu is de Tweede Kamer aan zet, straks de Eerste Kamer. We nemen ons verlies niet, we hebben alle kans. En als het uiteindelijk niet lukt, dan zullen we komende jaren aan de cao-tafel compensatie eisen.’

Wat hoopt u te bereiken op de PvdA-bijeenkomst?

‘De politieke ledenraad is een belangrijk adviesorgaan van de partij. Als de leden besluiten dat zij het AOW-akkoord niet zien zitten, dan kan de PvdA-top het moeilijk negeren. Vorige week is het de PvdA-top al niet gelukt om de leden in Geleen te overtuigen. We hopen dat de leden in Utrecht tot dezelfde conclusie komen.’

PvdA-leider Bos heeft gezegd dat hij het AOW-akkoord ‘te vuur en te zwaard’ zal verdedigen.

‘De top heeft zich zo vastgeklonken aan dit akkoord, dat ze niet terug kunnen. Stem je tegen het akkoord, dan stem je tegen Bos en Mariëtte Hamer.

‘Wij koersen niet op hun vertrek. Maar wij zeggen wel dat wat er nu ligt, een gedrocht is. Je kunt als PvdA best zeggen: het ligt ingewikkelder dan gedacht, we stellen het besluit uit en wachten waar de twintig ambtelijke werkgroepen mee komen. Een andere optie is om het voor te leggen aan de kiezers door middel van een referendum of nieuwe verkiezingen. Oké, je zult worden uitgehoond door de oppositie. Maar het gaat om een groter belang, de AOW is zo’n belangrijke hoeksteen van ons sociale stelsel.’

Het kabinet houdt in de nieuwe AOW-wet rekening met zware beroepen en mensen met een lang arbeidsverleden. Wat is dan zo slecht aan het kabinetsplan?

‘Ik geloof niet in het vergrijzingsverhaal van het kabinet. De lastendruk van de AOW blijft de komende jaren ongewijzigd, namelijk 4 à 5 procent van het nationaal inkomen. Bovendien is het plan te gecompliceerd. Van het kabinet mag iedereen die 42 jaar of meer heeft gewerkt stoppen op zijn 65ste. Dan krijgt ’ie wel minder AOW. Maar wat tel je mee als arbeidsverleden? Iedereen die minimaal drie dagen in de week heeft gewerkt, zegt het kabinet. Gaat het dan om drie maal acht uur? Als je een tijdje iets minder hebt gewerkt, wat dan?

‘Het risico is dat dit een woud van regeltjes wordt waar weer uitzonderingen op worden gemaakt, waar vervolgens weer nieuwe regels voor moeten worden bedacht. Als je niet oppast, zegt een volgend kabinet: dit is veel te complex, we schrappen die mogelijkheid om na 42 jaar te stoppen.

‘Ik denk dat de uitzonderingen die het kabinet voor zware beroepen wil maken, ook onwerkbaar zijn. En dat de regeling dat je na 30 jaar zware arbeid een nieuwe functie moet krijgen, ook weer vlug wordt afgeschaft.

‘Dan zullen we uiteindelijk overblijven met een kale AOW-regeling, waarbij iedereen tot zijn 67ste moet werken.’

Bovendien discrimineert het plan jongeren, zegt Van der Kolk. ‘Ben je nu 29, dan lever je zo’n 11 procent aan AOW en pensioen in als je op je 65ste stopt’, rekent hij voor. ‘22-jarigen moeten genoegen nemen met zo’n 14 procent minder en de 12-jarigen van nu met zo’n 16 procent.’

De FNV kwam een maand geleden met een eigen AOW-plan. De vakcentrale wil een ‘welvaartsvaste flexibele AOW’. Ofwel: stoppen op je 65ste blijft mogelijk met een AOW op het huidige niveau.

De kritiek op dit AOW-plan is dat het te weinig oplevert. ‘Het levert sec inderdaad geen besparing op’, geeft Van der Kolk toe. ‘Maar uiteindelijk komen wij ook aan de beoogde 4 miljard euro besparing.’ Dat bedrag zoekt de FNV bij elkaar onder andere door een verhoging van de arbeidsparticipatie en door de renteaftrek voor bedrijven aan banden te leggen.

Het kabinet, dat 30 miljard wil bezuinigen, vindt niet dat je oplossingen voor de AOW moet zoeken op andere terreinen.

‘Het is nog onduidelijk of er überhaupt wel 30 miljard bespaard moet worden. En er zijn nog genoeg andere terreinen waar geld gehaald kan worden, denk aan de hypotheekrenteaftrek, de fiscalisering van de AOW en de mazen in de wet waardoor de Belastingdienst miljarden van het bedrijfsleven misloopt.’

Zaterdag 21 november zijn de eerste massale anti-AOW-acties van de FNV. Is Wilders nog welkom?

‘Elke Nederlander is welkom om met ons mee te lopen, ook Geert Wilders van de PVV en Agnes Kant van de SP. Wij keuren het af dat de PVV groepen in onze samenleving uitsluit. Maar wij maken niet de fout om hetzelfde bij hen te doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden