Desinformatievirus van Trump heeft krachtigere vaccins nodig

Een 'psychologisch vaccin' tegen nepnieuws. Maar is het krachtig genoeg?

De Amerikaanse president Donald Trump. Beeld EPA

Opgepast, de volgende zin komt uit een nepnieuwsbericht: Ruim 31.000 wetenschappers tekenden een petitie dat er geen bewijs is dat de mens de aarde gevaarlijk opwarmt.

Een nieuwe studie van onder meer University of Cambridge toont aan hoe groot de impact is van zulke desinformatie. Een representatieve groep Amerikanen kreeg verschillende teksten over het klimaat te lezen, en gaf daarna aan hoe waarschijnlijk het te vinden dat de mens medeplichtig is aan het opwarmen van de aarde.

De twijfelzaaiende zin over de 31.000 wetenschappers haakt zich genadeloos vast in het brein en doet het effect van wél kloppende informatie over het klimaat compleet teniet, blijkt uit de studie.

Valt daar iets tegen te doen? Ja, ontdekten de wetenschappers. In Global Challenges beschrijven ze hoe je een 'psychologisch vaccin' kunt inzetten om mensen weerbaarder te maken tegen nepnieuws. Bijvoorbeeld door in het eerste juiste bericht al te wijzen op het bestaan van dubieuze lieden die er belang bij hebben desinformatie te verspreiden. En dat zij dat onder meer doen met neppetities die bij nadere bestudering de handtekeningen bevatten van de Spice Girls en hordes onderzoekers die helemaal geen klimaatwetenschappers zijn. Prompt is tweederde immuun voor het nepnieuws, blijkt uit de studie, en dit vaccin werkt bij zowel Democraten als de doorgaans klimaatsceptischere Republikeinen.

Nu is het met echte medicijnen zo dat successen in het lab geen garantie bieden voor succes in de praktijk. Sterker : meestal falen veelbelovende geneesmiddelen bij de sprong van proefkonijn naar echte wereld. Zou dit bij psychologische vaccins tegen nepnieuws beter gaan?

Deze week sommeerde Donald Trump het Amerikaanse milieuinstituut EPA de webpagina over klimaatverandering offline te halen. Ook heeft de nieuwe president EPA-medewerkers verboden te communiceren via social media of met journalisten. De enige stem die nog mag klinken is die van Trump zelf, die het concept van klimaatopwarming al eens een Chinees complot noemde.

Het is een interessante proof of principle, zo'n psycholisch vaccin tegen nepnieuws. Maar buiten de rust van de faculteitsgebouwen is een ongekend presidentieel propagandabombardement gaande. Tegen het desinformatievirus van Trump zijn krachtigere psychologische vaccins nodig. En snel ook, want de epidemie is al in volle gang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden