Derwig: vilein en vlijmscherp

Jacob Derwig als George is het briljante middelpunt in deze voorbeeldige productie.

Who's afraid of Virginia Woolf? van Edward Albee door Toneelgroep Oostpool en Toneelschuur Producties, regie Erik Whien

In Toneelschuur Haarlem, 7/3 Daar t/m 13/3. Tournee: virginiawoolf.nl

'Sommige zaken zijn gewoon... verdrietig.'


Zo'n zinnetje, met precies de juiste pauze tussen 'gewoon' en 'verdrietig', gezegd door Jacob Derwig als George - ja, dat maakt niet alleen zijn rolopvatting maar ook de voorstelling Who's afraid of Virginia Woolf tamelijk magistraal. Het toont exact aan waar het in deze productie om gaat: het aanvaarden dat sommige zaken gewoon verdrietig zijn. En blijven.


Derwig speelt George als een man die in alles het nakijken heeft. Zijn universitaire carrière, zijn huwelijk met Martha, zijn ambities - allemaal ge-fnuikt of problematisch. Bovendien staat de nieuwe generatie klaar om hem in te halen, maar hij heeft het nog niet opgegeven: in één enkele nacht zal hij alle fantomen die in zijn hoofd ronddolen, opruimen.


Deze nieuwe versie van het stuk, een coproductie van Toneelgroep Oostpool en Toneelschuur Haarlem, in regie van Erik Whien, is helemaal de voorstelling van George geworden. Dat komt deels door het briljante toneelspel van Jacob Derwig, maar ook doordat de regisseur hem geestdriftig in het middelpunt plaatst. Niet alleen het jonge koppel Nick en Honey (Sanne den Hartogh en Kirsten Mulder) is in deze met drank besprenkelde nacht getuige van George's loutering, maar ook Martha (Maria Kraakman) is aangever en toehoorder. Het toont weer eens aan hoe rijk Edward Albees meesterwerk uit 1962 nog steeds is: je kunt er veel kanten mee op. Dit keer gaat het over die man in een midlifecrisis die accepteert dat zijn rol nagenoeg is uitgespeeld en daarmee even beschaafd als satanisch korte metten maakt.


De voorstelling gaat opvallend licht van toon van start. Veel lachen, veel perfect getimede grappen en oneliners. Na een feest bij Martha's vader, de rector van de universiteit waar George weinig heeft bereikt, wordt er doorgezakt met Nick en Honey als publiek. En met het echte publiek, want Derwig kijkt af en toe samenzweerderig de zaal in. Dat trekt het drama zich strak: de zoon die George en Martha hebben gefantaseerd om hun verdorde huwelijk inhoud te geven, wordt aan het eind vermoord. Ze zullen wel moeten, omdat ze anders zouden wegzakken in het drijfzand waarop hun samenzijn is gebouwd.


Derwig (leeftijdloos intellectueel, met baard, bril en krullen) is droogkomisch, verbaal begaafd, vilein en vlijmscherp en dat alles met ogenschijnlijk gemak, alsof hij het ter plekke verzint. Den Hartogh en Mulder spelen het jonge stel precies zoals het moet: hij met een hoekig soort blonde stoerheid, zij een beetje maf en lekker vreemd. Maria Kraakman is als Martha technisch sterk en schakelt mooi tussen uiteenlopende emoties, maar ze is simpelweg te jong voor deze rol. Martha (ergens in de 50) hoeft echt niet altijd een verloederde del te zijn, maar Kraakman is te perfect gestyled en ziet er te meisjesachtig mooi uit. Als zij de jonge Nick verleidt, is dat niet genant, maar geil. Daarmee haalt ze de angel uit haar aandeel in het drama.


Verder is dit een voorbeeldige productie. Met een prachtig toneelbeeld (een Martin Visser-bank, Barnett Newmans Who's afraid of Red, Yellow and Blue aan de wand) en een paar geestige regievondsten (een hilarisch dansje van Mulder tussen twee keukenblokjes, Derwig jonglerend met een bosje leeuwenbekjes). Als George tegen de ochtend weer nuchter is, heeft hij één zekerheid: hij en Martha zullen straks samen de afgesleten trap van hun huwelijk weer opklimmen. Maar hij heeft zich intussen wel op grandioze wijze van zijn demonen bevrijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden