Dertig jaar voor Cruijff

Acht maanden na de dood van Wiel Coerver, het fenomeen van de techniektraining, rijst de vraag: wat blijft over van zijn gedachtengoed? 'Een paar dagen voor zijn dood zei hij: ze begrijpen me niet.'

Wie Johan Cruijff hoort praten over jeugdvoetbal, beluistert tevens Wiel Coerver. Op zondag 24 april 2011 voetbalt Feyenoord met rouwbanden tegen PSV, ter nagedachtenis aan de twee dagen eerder, op Goede Vrijdag, overleden voormalige trainer Coerver.


Een paar dagen later is de crematie van de 86 jaar oud geworden Coerver voor een handjevol familieleden en vrienden, in een uitvaartcentrum in Kerkrade. Geen speeches. Bij de dood van een man die oneindig kon praten over voetbal heerst stilte.


Coerver wilde het zo. Zijn lichaam was nog sterk, hij had de energie van een 17-jarige en zijn intelligentie was intact, maar zijn geheugen had hem verlaten. Hij sleet zijn dagen in een verpleeghuis.


'Wat doe ik hier?', dacht hij steeds. Zoon Ben Coerver: 'Hij kon ook moeilijk omgaan met de opname van zijn vrouw. Hij zei geregeld: geef mij maar een pilletje. Het liefst was hij in het buitenland gestorven. Hij zat niet te wachten op mensen die hem hadden genegeerd of bedrogen en die dan af en toe zijn graf zouden bezoeken.'


Of Piet Strolenberg zijn vriend mist? De foto's van Coerver liggen nog op tafel bij Strolenberg. 'Ik kan ze niet opbergen. Ze staren me aan. Wiel was alleen voetbal. Dankzij hem lopen er heel wat miljonairs rond in het voetbal.' Zoon Ben Coerver toont een stapeltje necrologieën. Ze zijn nog ongelezen. Het verdriet is te vers.


Coerver junior laat de voetbalschoenen van zijn vader zien. Klassiek model. Adidas, Copa Mundial. Zwart met witte strepen. De zool, de voering, alles is eruit gehaald, om de schoen zo soepel mogelijk te maken voor demonstraties. Alles moest perfect zijn, de voetballer moest de souplesse van een balletdanser bezitten.


Coerver leeft voort op duizenden velden, in miljoenen harten. Maar zijn verhaal is ook de parabel van de profeet die in eigen land niet wordt geëerd. In het buitenland is hij groot, om de door hem ontwikkelde methodiek van de alles omvattende training. Hij was meer dan de goeroe van het kappen en draaien, waarvoor hij vaak is versleten.


Hij 'vond uit' dat techniek was aan te leren en geen kwestie was van talent alleen, en hij stimuleerde voetballers tot eeuwig initiatief. Zijn methodiek, bewaard via leerboeken, video's en dvd's, is wereldwijd verspreid, maar uitgerekend in Nederland is de situatie diffuus.


Zijn zoon wil met Wiel Coervers beste vrienden, Piet Strolenberg en Joep Haan, de ideeën van de trainer op een voor iedereen begrijpelijke manier uitleggen, gebruikmakend van de boeken en beelden die zijn gemaakt. Hij ziet wildgroei, allemaal onder de merknaam Coerver. 'Ik vraag me af: zijn we wel honderd procent met mijn vader bezig? Het is niet helemaal duidelijk wat zijn erfenis is.'


Coerver was een fenomeen. Robin van Persie dankte hem na zijn dood voor de inspiratie. Coerver sprak over Zidane en Maradona, handelsmerken voor zijn theorieën. Zidane stond voor de bal in elke situatie beheersen, Maradona voor tegenstanders passeren. Oneindig veel oefeningen werkte hij uit. Vriend Joep Haan kreeg kort van Coervers dood 4000 handgeschreven oefeningen van de trainer. 'En ik beheerste ze allemaal.'


Patent

Maar Coerver verkocht de rechten van de door hemzelf ontwikkelde oefenstof aan Charly Cooke, een voormalig Schots international, en diens kompaan Alfred Gallustian. 'Voor niet al te veel geld', vermoedt zijn enige zoon Ben, die zich ver hield van de zaken, omdat vader niet hield van bemoeienis. 'Ze gingen zijn leer wereldwijd verspreiden. Ze hebben patent op zijn naam.'


In zeker 22 landen is Coerver Coaching actief, tot in Australië en de Verenigde Staten. En van Ghana tot Rio, New York en Salzburg zijn scholen opgericht die werken volgens zijn leer. Nederland is een veredelde blinde vlek, met hier en daar een niet-gepatenteerd particulier initiatief.


In het buitenland glorieert hij. René Meulensteen, die zich van apostel van Coerver opwerkte tot assistent van Alex Ferguson bij Manchester United, vertelt gloedvol over door hem onderwezenen als Cristiano Ronaldo, Van Nistelrooij, Rooney, Hernandez, jongeren als Cleverley en Jones, of weer een nieuwe, aanstormende generatie.


'Ronaldo had van nature veel aanleg. Maar de assertiviteit om voortdurend onvoorspelbaar te zijn, heeft hij ook geleerd dankzij Wiel. Eén keer raken, hoe val je aan met een tegenstander naast je of voor je. Hij ging met sprongen vooruit.


'Mijn denkrichting over voetbal en opleiden is bepaald door Coerver, waarbij ik mijn eigen accenten heb gezet. Wiel loopt als een rode draad door mijn loopbaan.'


Bij toeval ontmoette Meulensteen onlangs Josep Guardiola. Ook de trainer van Barcelona bleek aanhanger, net als diens leermeester Cruijff. De leer van Coerver is af te lezen aan de totale beheersing van de bal bij Barcelona. 'Guardiola noemde de visie fantastisch.'


Het is geen toeval dat Ajax, nu de jeugdopleiding een Cruijffiaans sausje krijgt, onlangs Michel Hordijk aantrok als manager onderbouw. Ook een Coerver-adept.


'Ik heb me sinds 1985 in zijn lessen verdiept. Het gaat om de basis, om het domineren van één-tegen-éénsituaties, om persoonlijkheidsontwikkeling. Ook in Nederland heeft Coerver best een stempel gedrukt, vooral qua oefenstof, maar minder als het gaat om de complete filosofie. En wie oefeningen niet kan voordoen vlucht snel in afwerken op doel of een eenvoudig partijtje.'


Pepijn Lijnders, jarenlang vanwege zijn kennis van en over Coerver geraadpleegd door FC Porto en sinds dit seizoen toegevoegd aan de staf van het eerste elftal: 'Elke dag werken vele Portugese talenten aan hun scorend vermogen, met dank aan de oefenstof van Coerver. Hij veranderde het voetbal, uitgaande van Nederlandse gedachtes: aanvallend, attractief en creatief. Hij zette de individuele speler centraal zoals niemand dat eerder had gedaan. Spelers als Hulk en James bewijzen wekelijks dat individuele ingevingen de basis zijn voor attractief en aanvallend voetbal.'


En dan is daar de trouwste leerling van Coerver, Ricardo Moniz, inmiddels hoofdtrainer van Red Bull Salzburg, met diens collega Percy van Lierop als hoofd-opleidingen.


Coerver Coaching, van de patenthouders Cooke en Gallustian, dat zich profileert met de slogan The World's No1 soccerskills Teaching Method, ontbreekt in Nederland. De KNVB oordeelt dat Coerver best past in de Zeister trainingsvisie, maar laat de invulling over aan clubs en trainers.


Rebel

Coerver was geen vriend van Zeist. 'De mensen in Zeist zijn een ramp voor het voetbal', was eens een kop in Voetbal International. Meulensteen: 'Hij was met een kruistocht bezig. Hij sabelde iedereen neer. Wiel was een rebel. Zijn gebrekkige communicatie zorgde voor veel ruis.' Ben Coerver: 'Hij had nauwelijks opleiding genoten en kwam uit een arm gezien. Wiel heeft nog in de mijnen gewerkt.'


Coerver zat bij de Duitse voetbalbond eens naast Berti Vogts, destijds bondscoach, en zei doodleuk tegen de vroegere verdediger dat die nooit had kunnen voetballen, doch slechts schopte. De sfeer bekoelde. Coerver dramde. Hij herhaalde zichzelf, in sommige ogen tot vervelens toe. Vriend Gerard Offermans uit Landgraaf: 'Hij was een genie, maar genieën worden vaak niet begrepen. Een paar dagen voor zijn dood zei hij tegen mij: ze begrijpen me niet.'


Coerver kraakte het topvoetbal. Waarom zo weinig kansen als in een wedstrijd 400 aanvallen worden opgebouwd? Waarom zo vaak 0-0? Waarom zag je bijna nooit een speler die een ander kon passeren? Alleen: de oefenstof op zijn laatste dvd's is te lastig, vinden zelfs specialisten. Wie ze aanschouwt, ziet moeilijke, uitgesponnen patronen, met zestallen of met meerdere ballen.


In onbevooroordeelde buitenlanden pikten ze zijn methode op. Vanwege zijn broze gezondheid vertoefde Coerver veelvuldig in warme landen, waar hij jeugd vond die uren investeerde in zijn leerplan.


Het is die betovering die moet beklijven, ook voor latere generaties. Meulensteen weet nog toen hij het boek Leerplan voor de ideale voetballer in de etalage zag liggen in Boxmeer. Hij was verkocht. 'Ik ben mezelf altijd blijven ontwikkelen. Het vuur moet blijven branden.' Zo was de slagzin van Coerver: 'Alleen iemand die zelf brandt, kan het vuur ontsteken.'


Voetbalschool

Gerard Offermans, zelf een verdienstelijk amateurvoetballer, begon een voetbalschool met de naam Parkstad. Ook hij las het boek 'in één adem' uit, en maakte zichzelf de techniek eigen. Op een gegeven moment in 2004 stond daar een man langs de lijn: Wiel Coerver. Ze raakten bevriend.


Twee keer per week trainen jongens van 6 tot 14 jaar bij hem. 'Ik hoef geen reclame te maken.' Hun leergierigheid is groot. Coerver vroeg kinderen altijd zelf een rapport bij te houden van hun vorderingen. Het was herhalen, herhalen, tot de basis een automatisme was. 'De jeugd is goud', was een gevleugelde opmerking van hem. Offermans: 'Wiel zei altijd: je moet eerst leren lezen en schrijven alvorens je kunt studeren.'


Coerver treurde als hij bij een willekeurige training een groep jongens in een rij zag staan, om één keer in de drie minuten op doel te schieten. Of als hij een trainer hoorde roepen dat jongens de bal moesten afgeven. Bij hem moesten ze pingelen. Hij en Cruijff zaten op één lijn. Het gaat om opleiden, om de basis. Winnen mag niet belangrijk zijn voor jeugdtrainers. Spelers beter maken dient het uitgangspunt te zijn.


Offermans is bezig de oefenstof te rubriceren. Alle oefeningen op geplastificeerde kaarten, tot de alles omvattende methode. Meer dan duizend kaarten heeft hij al. Leiden ze tot een boek? Misschien. Ben Coerver zit thuis te monteren, met de computer. Een nieuw leerplan, met elkaar logisch opvolgende oefeningen. 'Iedereen moet zijn eigen top kunnen halen.'


Ben Coerver: 'In 2009 heeft Wiel een contract getekend bij Red Bull in Salzburg, om een nieuwe dvd te maken. Dat plan is niet uitgevoerd. Bovendien was mijn vader een idealist. Hij was nooit met geld bezig.' Zijn zoon weet niet eens wat hij precies mag doen, nu de rechten zijn verkocht, al is dat alleen voor het buitenland. Hij wil de erfenis van zijn vader bewaren in zijn pure vorm, die zoveel meer behelst dan voetbal alleen.


Ben Coerver: 'Als Cruijff zegt dat niet winnen maar opleiden belangrijk is, hoor ik mijn vader praten. Wat Cruijff wil, zei Wiel dertig jaar geleden. Mijn insteek is dat niemand meer kan lezen of bekijken wat hij heeft gepubliceerd. Mijn vader wilde de wereld verbeteren door voetbal. Persoonlijkheidsontwikkeling was zeker zo belangrijk als techniek. Als vrienden uit elkaar gaan, al verlies je met 3-0.'


Meulensteen: 'Het zou de arrogantie ten top zijn als Nederland niet heel snel de methode van Coerver omarmt. Anders laat Nederland de unieke gelegenheid liggen zich blijvend te onderscheiden. Het moet makkelijker wordt uitgelegd, in een nieuw leerplan.' Offermans: 'Als Wiel slimmer was geweest, was hij multimiljonair geweest.'


Op 22 april 2011 stierf Wiel Coerver. Niet eenzaam, maar wel te vaak onbegrepen. Zijn kleinzoon Willem is aanhanger van PSV sinds Ricardo Moniz techniektrainingen ging geven bij die club. Op 24 april wint Feyenoord, met rouwbanden, met 3-1 van PSV, dat daarmee kansloos is voor de titel. Willem heeft voor deze keer vrede met de uitslag. Het is een mooi eerbetoon aan zijn opa.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden