Dertig jaar One Step Beyond

Het is nu twintig jaar geleden dat Nirvana debuteerde met het album Bleach en dertig jaar geleden dat One Step Beyond van Madness verscheen.

De twee platen hebben niks met elkaar te maken, behalve dat ze nu opnieuw worden uitgebracht in een luxe-editie. De ene wat luxer dan de ander, helaas. Bleach bevat weliswaar veel mooie foto's maar geen liner notes, ook is het raar dat essentiele singles als Sliver ontbreken. Sub Pop had makkelijk een even fraaie uitgaven van Bleach kunnen maken als dat ze vorig jaar uitbrachten van Mudhoney's minstens zo cruciale Superfuzz Bigmuff. Een concert als bonus is niet genoeg. Misschien over tien jaar beter.

Nee, dan One Step Beyond.

Eerst iets over die plaat en de tijd waarin hij verschenen. One Step Beyond kocht ik in november 1979, zo herinner ik me. Het was in de periode dat de nieuwe platen van Pink Floyd (The Wall) en Fleetwood Mac (Tusk) veel aandacht trokken. Dubbel-lp's die toch te duur voor me waren, bovendien was ik op beide bands toen niet al te dol.

Een andere dubbel-lp uit de laatste maanden van 1979 was London Calling van The Clash, maar daar durfde ik nog niet echt aan (punk en dus eng voor een brave 16 jarige als ik). En dan was er nog dat rare filmblik van PIL. Metal Box was niet alleen gruwelijk duur, van de muziek kon ik geen chocola maken. Dat zou pas de komende maanden veranderen.

En er was Madness. One Step Beyond verscheen in dezelfde maand als het debuut van The Specials. Ik vond beide groepen erg leuk, hun singles waren hier ook gewoon veel op de radio te horen. Ik weet niet meer precies waarom, maar The Specials kocht ik pas later. Misschien was die wat duurder dan One Step Beyond, die op Stiff verscheen en in plaats van de gebruikelijke f 18,95 slechts f 14,95 kostte, wat in mijn aankoopbeleid toen nogal eens doorslaggevend was.

One Step Beyond kocht ik vlak na de release, gewoon omdat ik zo ongelooflijk vrolijk werd van het titelnummer. Ik luisterde de plaat in de winkel en wist dat het allemaal niet geweldig was, maar wel erg leuk. Niet zo goed als Look Sharp! van Joe Jackson, maar wel gezelliger dan Fear Of Music van Talking Heads, om maar twee favorieten van toen naar voren te halen.

Nog altijd vind ik One Step Beyond geen groots album, zoals de meeste lp's van Madness geen grootse platen waren. Aan de andere kant: een plaat die begint met One Step Beyond, My Girl en Nightboat To Cairo, die kan nooit slecht zijn.

Maar een klassieker zoals ik de eerste Specials-plaat nu wel zou willen omschrijven en ook de eerste plaat van The Beat - de derde belangrijke ska-band in mijn tienerleven- dat was het niet. Wel een ultieme feestplaat, en dat was ook wat waard.

Het aardige is dat in het ook net verschenen nieuwe deeltje uit de prachtige reeks 33¹⁄³ van Continuum Books, dit keer gewijd aan One Step Beyond, auteur Terry Edwards het ook niet over een klassieke plaat heeft:

'One Step Beyond isn't the best album in the world-and probably isn't even the best album by Madness, either.'

En zo is het. Hun beste plaat maakte de band namelijk dit jaar, The Liberty Of Norton Folgate. En ja, dat was ook voor mij een complete verrassing.

De platen die de band in de jaren tachtig zou uitbrengen waren goed tot zeer goed (The Rise And Fall Of Madness (1982) maar het allerbest waren gewoon de singles. De compilatie Divine Madness (of het eerder dit jaar verschenen Total Madness) kent geen enkel minder liedje. Betere Britpop bestaat er nauwelijks.

Ten onrechte worden in Nederland de Nutty Boys van Madness altijd als lolbroeken gezien, die behalve hun spetterende ska-hits nauwelijks relevante muziek voortbrachten. Eerlijk gezegd haakte ik ook in 1981 af, om zo'n tien jaar later toch te moeten vaststellen dat juist de wat meer melancholieke liedjes als Grey Day, Tomorrow's Just Another Day, The Sun And The Rain en It Must Be Love Madness boven de middelmaat uittilden.

En iets daarvan was ook al terug te horen op het debuut. Ik had de plaat in zijn geheel al zeker vijfentwintig jaar niet meer gehoord en ineens vielen me Believe Me en vooral In The Middle Of The Night op als pure pop parels. Onbekend, en hier gelukkig op de bonus-cd beschikbaar gemaakt, waren voor mij de b-kantjes Mistakes en Stepping Into Line. Net zo blij word ik van drie nummers die met Nightboat To Cairo oorspronkelijk op de Work Rest & Play EP verschenen.

Geweldige popband dat Madness. Eind 1980 zouden ze dat nog een keer bewijzen met Baggy Trousers en Embarrassment, twee nog altijd geweldig klinkende singles, van het opnieuw niet legendarische album Absolutely. Toen was ska overal. Oude en nieuwe ska-muziek was de dansmuziek in de jongerencentra. New wave was mooi, maar op Joy Division dansten we niet, dat draaiden we thuis. En disco was natuurlijk uit den boze (pas met Billie Jean en 1999, eind 1982 kwam daar wat mij betreft verandering in).

De dansbaarheid en feestelijkheid van ska in het algemeen en Madness in het bijzonder wordt in de door Irvine Welsh geschreven liner notes nog eens benadrukt.

Voor een ex-punk als Welsh was 1979 een lastig jaar. Punk verloor urgentie en een alternatief was er niet.

'I was just starting to get a bit sick of punk; the sense of liberationnit gave was fading away into nihilistic sneers or the equally tiring political posturing. Attitude was fine, but Emerson Lake and Palmer and Yes had been vanquished, so as far as I was concerned, the war was won and it was time to rip up the street-cred rationing books and have some proper fun again. (...) So I started going to Madness gigs.'

Zelf zag ik Madness voor het eerst eind 1980 in de Jaap Edenhal samen met de Specials. Madness zag ik daarna nog een paar keer en hun concert op Pinkpop dit jaar is me meer bijgebleven dan dat van The Boss.

In mei 2010 komen ze terug. Daar heb ik zin in.

Hun nieuwe plaat is beter dan One Step Beyond, maar niet belangrijker. Een nieuwe rage wordt er niet mee in gang gezet, tieners van nu zullen hun schouders erbij ophalen. Maar aan de tieners van toen zeg ik: kopen die nieuwe Madness, en trakteer uzelf op Total Madness. Is er ooit een mooiere cover gemaakt dan It Must Be Love?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden