Derivatenhandel steeds populairder in de City

AMSTERDAM - Ondanks alle ongelukken is zes jaar na de crisis de omzet van financiële hefboomproducten of derivaten alleen maar verder gegroeid. Volgens de laatste cijfers van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB) in Bazel stond eind 2013 voor een astronomisch bedrag van 710 biljoen dollar (525.000 miljard euro) aan onderhandse derivatenposities (OTC) uit. Eind 2012 was dat 633 biljoen dollar en eind 2007 595 biljoen dollar. Dat alleen is tien keer zo groot als het bbp van de hele wereld. En daar komt nog 80 biljoen euro bij voor derivaten die aan beurzen staan genoteerd.


De derivatenposities (opties, futures, cds) worden vaak gezien als een tijdbom onder het financiële stelsel. Maar uit de cijfers is niet duidelijk in hoeverre het om open posities gaat. In veruit de meeste gevallen zijn posities afgedekt. Het echte risico is maar enkele tienden van procenten maar daardoor nog vaak biljoenen. De exacte omvang is niet bekend omdat het in 90 procent van de gevallen onderhandse contracten zijn.


Volgens een nieuwe Europese richtlijn zouden alle transacties in de toekomst moeten worden geregistreerd. Als banken in problemen komen, zoals Lehman Brothers in 2008, is meteen duidelijk wat voor posities ze precies in hun boeken hebben staan. Hierdoor wordt voorkomen dat een domino-effect ontstaat waarbij een bank andere financiële instellingen in zijn val meetrekt.


De grote banken hebben hun derivatenafdelingen vooral in de City van Londen geconcentreerd. De grootste derivatenhandelaren zijn Citibank, JP Morgan Chase, Goldman Sachs, Deutsche Bank, Société Générale en Crédit Suisse. Zij verlenen op de zogenoemde onderhandse of OTC-markt maatwerk aan bedrijven, vermogensbeheerders, hedgefondsen en andere klanten die veel geld beheren en de risico's voor rente- of valutaveranderingen willen afdekken. Zo lang het alleen gaat om het afdekken van risico's die ze daadwerkelijk lopen wordt dit hedgen genoemd. Als ze echter verder gaan en denken geld te kunnen verdienen door de richting van de markt te kunnen voorspellen, zoals bij Vestia is gebeurd, heet het speculeren.


De banken - Vestia deed zaken met onder meer Citigroup, Deutsche Bank, ABN Amro en Rabobank - proberen de posities ook weer zo goed mogelijk glad te strijken met tegengestelde transacties. Vestia's verliezen zijn niet hun winsten. Soms zijn die hedges niet perfect. Als ze van de woningcorporatie het risico overnemen voor een rentestijging in Nederland, proberen ze dat glad te strijken met een soortgelijk contract voor een rentedaling in Duitsland omdat op beide markten de trend nagenoeg hetzelfde is.


Maar soms gaat dit lelijk mis zoals vorig jaar zomer bij JP Morgan Chase waar de Franse handelaar Bruno Iksil - bijgenaamd De Walvis - 5 miljard euro verloor omdat zijn positie niet was afgedekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden