Derde Wereld heeft globalisering nodig

Het pleidooi van Frits Bolkestein voor het kapitalisme (25 januari) stuitte op veel kritiek. Toch blijft globalisering nodig voor de bestrijding van armoede, zegt hij....

'Wat een raar verhaal van Eurocommissaris Bolkestein', aldus Bas Levering in een reactie op mijn stuk over de moraal van het kapitalisme (Forum, 29 januari). Vervolgens zegt hij dat ik aantoon dat kapitalisme niet kan zonder moraal. Dat betoog ik inderdaad. Waarom is het dan een 'raar verhaal'?

Kees Vendrik en Theo Bouwman (Forum, 3 februari), beiden GroenLinks, kiezen de zijde van de anti-globalisten, of iets gematigder: andersglobalisten. De duizenden andersglobalisten kunnen zich trouwens een vliegbiljet naar Porto Alegre veroorloven, dankzij het kapitalisme en de vrije concurrentie in de luchtvaart. Ook kunnen ze elkaar mobiel bellen over de hele wereld dankzij de vrije markt in de telecommunicatiesector. De anti-globalisten werken geglobaliseerd. Waarom mogen ondernemingen dat niet?

Het is opvallend hoe sommige mensen dingen lezen die er niet staan. Ik heb nooit bestreden dat er een rechtsorde dient te komen op mondiaal niveau. Ik ben niet voor een 'Wilde Westen economie', maar voor kapitalisme dat is ingebonden in morele conventies zoals: belofte maakt schuld, respect voor eigendom, zelfredzaamheid, stabiele sociale verhoudingen. Zowel Levering, Vendrik en Bouwman als enkele lezers die ingezonden brieven stuurden, wijzen op de noden in de Derde Wereld.

Het is opvallend dat niemand ingaat op mijn voorbeeld van het Zimbabwe onder Robert Mugabe, de voormalige held van de Derde Wereldbeweging. Zimbabwe heeft te kampen met hongersnood. Niet door het kapitalisme, maar door de afbraak van het kapitalisme en zijn morele conventies. Dat gebeurt door een regime van kleptomanen dat onteigent, plundert en moordt naar eigen behoefte.

In het rapport Can Africa claim the 21st Century stelden deskundigen van de Wereldbank in 2000 dat de belangrijkste oorzaak van armoede niet het kapitalisme is, maar 'slecht beleid van slechte leiders'.

Waarom demonstreren andersglobalisten niet tegen het slechte beleid van Mugabe?

Dan het milieu. In het rapport aan de Club van Rome werd ruim dertig jaar geleden een doemscenario geschetst. Het rijke Westen zou ten onder gaan aan vervuiling en economische stagnatie. Wat gebeurde? Het kapitalisme creëerde economische groei, stimuleerde technologische innovatie en schiep een schoner milieu. Men kan weer vissen in de Rijn! De échte milieuramp voltrok zich in het anti-kapitalistische Oostblok. Vervuilde rivieren, vervuilde gronden, vervuilde lucht in grote steden. Niettemin hadden de communistische staten de meeste voorschriften en onbegrensde controle. Maar ze misten de innoverende dynamiek van het kapitalisme.

Vendrik en Bouwman wijzen ook op toegang van medicijnen in de Derde Wereld. Volgens hen streven Westerse fabrikanten alleen eigenbelang na. Het is trouwens wel dankzij die fabrikanten dat die medicijnen er überhaupt zijn. Ook op het gebied van medicijnen heeft het kapitalisme betere producten voortgebracht dan voormalige heilstaten met een vrijwel 'gratis' gezondheidszorg.

Ik ben er groot voorstander van dat goedkope medicijnen in arme landen voorhanden zijn. Tot voor kort bleek echter dat veel geëxporteerde medicijnen via parallelle handel en misdaadkartels voor een veel hogere prijs weer werden verkocht in het Westen. Ze kwamen niet terecht bij armen en zieken in Afrika. Daarom heeft de Europese Commissie zich ingezet voor maatregelen die herverkoop in het Westen voorkómen, zodat de medicijnen beschikbaar zijn voor de mensen die ze nodig hebben.

De Europese Commissie zet zich in het kader van de Wereldhandelsorganisatie WTO ervoor in dat arme landen de mogelijkheid krijgen zelf medicijnen te produceren.

Het is makkelijk multinationale bedrijven de schuld te geven en van het kapitalisme een boeman te maken. Dat deden marxisten dertig jaar geleden. Dat doen anti-globalisten nu. Het probleem is dat het vertrekpunt van de kritiek niet klopt. Globalisering is niet de oorzaak van armoede; gebrek aan globalisering bestendigt armoede.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden