Deportaties leiden tot grote onrust bij plaatselijke autoriteiten Terugsturen van Somaliërs 'verstoort vrede'

Afgewezen Somalische asielzoekers die tegen hun zin door Nederland zijn teruggestuurd, zijn niet welkom in het zuidwesten van dat land....

JEROEN TROMMELEN

Van onze verslaggever

Jeroen Trommelen

AMSTERDAM/NAIROBI

In het zuidwesten van Somalië werden medio juni twee medewerkers van de immigratiedienst IND overvallen en beroofd na het afleveren van twee teruggestuurde Somaliërs. Ze moesten hun vliegtuig achterlaten en per auto vluchten. Volgens Justitie en Buitenlandse Zaken betrof het een incident en is het gebied nu weer veilig.

In een brief van 26 juni aan de Nederlandse regering, die op de ambassade in Nairobi (Kenya) is afgeleverd, zegt het Somali National Front dat de deportaties van afgelopen maand tot grote onrust hebben geleid. De lokale machthebbers vinden dat de prille vrede in het gebied hierdoor wordt verstoord. Ze vragen Nederland gedwongen deportaties te staken en een bemiddelaar te sturen om het Nederlandse beleid te komen uitleggen.

De opvatting van het Somali National Front druist in tegen de bewering vorige week van het Nederlandse ministerie van Justitie dat er overeenstemming met het SNF bestaat over de gedwongen terugkeer van vluchtelingen naar het gebied. Volgens de IND is dit gebleken bij ontmoetingen met de generaal, zowel voor als na de beroving op het vliegveld van Garbahare.

Die overeenkomst betreft echter uitsluitend vrijwillig teruggekeerde vluchtelingen, zegt Mohammed Hussein Arabey, woordvoerder en naaste medewerker van de SNF-generaal, vanuit Nairobi. Hij was aanwezig bij de overhandiging van de brief aan de Nederlandse ambassade. Bij die gelegenheid hebben de Somaliërs volgens hem een krachtig protest tegen de terugstuur-operatie laten horen.

Volgens Arabey kwamen drie van de vier Somaliërs niet uit het gebied waarnaar ze zijn teruggestuurd, maar uit een verderop gelegen clangebied. Dat Justitie Somaliërs uitsluitend naar de 'eigen regio' zou terugsturen, is volgens hem onjuist. Teruggestuurde vluchtelingen zijn ook om economische redenen minder welkom, zegt hij. 'Zij stuurden vanuit Canada of Nederland regelmatig geld naar hun familie, en die kan dat moeilijk missen.'

Economische redenen worden ook aangevoerd door het bestuur in het noordoosten van Somalië, de regio Bari. Op 14 juni liet de gouverneur van dit gebied in een brief aan de ambassade in Nairobi weten geen prijs te stellen op teruggestuurde vluchtelingen. De meeste van hen zijn volgens hem niet uit Bari afkomstig. Ze zijn er soms wel geboren, maar hebben elders in Somalië gewoond.

'Sociale voorzieningen zijn afwezig in onze regio, die een grote instroom te verwerken heeft gehad van vluchtelingen uit andere delen van Somalië, en uit de buurlanden die helaas gebruik hebben gemaakt van de breekbare vredesinitiatieven in dit gebied', schrijft gouverneur Yusuf Ali Siad.

De brief verandert volgens de IND niets aan de opvatting dat het gebied veilig is voor afgewezen asielzoekers. Alleen het midden van Somalië beschouwt de IND als onveilig. Naar andere delen van het land kan de gedwongen terugkeer worden hervat, aldus Justitie.

Het Somali National Front suggereert in haar brief een bemiddelaar aan te stellen in het zuidwesten van Somalië. Het front noemt A. Verzijl, een oud-Memisa-medewerker die tussen 1993 en 1995 in Gedo een ontwikkelingsproject heeft begeleid. Ook hij suggereert een economische invalshoek te kiezen om de terugkeer van vluchtelingen te bespoedigen. 'Mijn suggestie zou zijn: doe er wat ontwikkelingshulp bij. Op het gebied van medische voorzieningen en landbouwontwikkeling is er rond Garbahare nog wel wat te doen.'

Vrijwillige terugkeer van afgewezen Somalische asielzoekers uit Nederland is tot dusver niet mogelijk. Volgens het Terugkeerbureau in Den Haag heeft zich daar wel een aantal Somaliërs voor een vrijwillige terugreis gemeld, maar kunnen zij niet naar huis omdat ze geen officiële documenten hebben. Door het ontbreken van een Somalische regering kunnen ze die documenten ook niet in hun geboorteland krijgen.

Geen enkele vliegmaatschappij wil hen daarom vervoeren, zegt directeur J. Schutjes van het bureau. 'Justitie chartert in dat geval een eigen vliegtuig, maar dat kunnen wij uiteraard niet betalen.' De grotendeels mislukte operatie-Somalië heeft het ministerie naar schatting al enkele honderdduizenden guldens gekost.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden