'Departement' van Beatrix krijgt nieuwe SG

Koningin Beatrix krijgt vandaag een nieuwe rechterhand. Grootmeester Bert Veenendaal pensioneert en wordt opgevolgd door Pim Waldeck. De nieuwe topman geldt als 'stabiele persoonlijkheid'....

'In verband met het aantal te verwachten genodigden vindt de ontvangst in bloktijden plaats', staat op de uitnodiging. Paleis Noordeinde, doorgaans een gesloten bolwerk, stelt vanmiddag de hekken open voor de grote afscheidsreceptie van grootmeester Bert Veenendaal. De man die gedurende vier jaar de hoogste hoffunctionaris was en daarmee de rechterhand van koningin Beatrix, zal enige honderden genodigden begroeten en zijn opvolger, Pim Waldeck, introduceren.

Het woord grootmeester roept associaties op met een topschaker of vrijmetselaar. Maar de benaming is van oudsher ook in gebruik voor de man die de algehele leiding heeft over de ruim driehonderd werknemers in de diverse paleizen. Als het hof, zoals een gangbare vergelijking wil, een mini-ministerie is, dan is de grootmeester de secretaris-generaal (SG). Beatrix stelt hem een monumentale ambtswoning aan het Haagse Lange Voorhout ter beschikking.

Bert Veenendaal, die volgende maand 65 wordt, was net als de meeste van zijn voorgangers een door Buitenlandse Zaken (BZ) aan het hof gedetacheerde diplomaat. Dat houdt verband met de tweede taak van de grootmeester: het beheren van de portefeuille buitenland. Zo is hij namens het hof verantwoordelijk voor de buitenlandse staatsbezoeken. Veenendaal reisde de voorbije jaren met de koningin naar onder meer China en Rusland, en organiseerde het met veel gevoeligheden omgeven bezoek van keizer Akihito van Japan aan Nederland. Ook houdt de grootmeester contact met alle in Den Haag gestationeerde ambassadeurs, en voert hij periodiek overleg met de hoogste vertegenwoordigers van andere Europese hoven.

De Leidse arabist Veenendaal had al een lange carrière in de diplomatie achter de rug voordat hij door Beatrix werd gevraagd naar haar Haagse werkpaleis te komen. Zijn kennis van het Arabisch kwam vooral van pas op zijn eerste post, Bagdad. Via de standplaatsen Luxemburg, Wenen, Brussel en Londen, in de hoogtijdagen van de Koude Oorlog, ontwikkelde hij zich tot een typische onderhandelingsdiplomaat. Londen verliet hij 'zonder enige spijt', vertelde hij ooit, 'maar Wenen zit me in mijn bloed'. Zijn laatste functie was die van permanent vertegenwoordiger bij de NAVO en de West-Europese Unie in Brussel. Bij zijn afscheid verklaarde de kenner van de Oost-West-verhoudingen dat de Engelsen 'door hun razendsnelle informatienetwerk' de beste diplomatieke dienst ter wereld hebben.

De grootmeester is ook verantwoordelijk voor alles wat buiten de dagelijkse routine valt en dus rechtstreeks overleg met de vorstin vergt. Tot die categorie behoorden de voorbije jaren het entameren van paleisgesprekken over de toekomst van de monarchie, en eenmalige gebeurtenissen als de huwelijken van de prinsen Constantijn en Willem-Alexander. Met name het huwelijk van de kroonprins en Máxima Zorreguieta was, gelet ook op de heikele voorgeschiedenis, een uniek historisch evenement. De grootmeester was de spil in de ingewikkelde logistiek rond alle uitnodigingen.

Opvolger Pim Waldeck (54) is een in de hofmores gelouterd man. Hij was de afgelopen twee jaar algemeen secretaris, een functie waarin hij de diverse secretariaten van de individuele leden van het Koninklijk Huis coördineerde en verantwoordelijk was voor de binnenlandse bezoeken van de koningin. Eerder al, tussen 1984 en 1988, was hij particulier secretaris van prins Claus.

De Leidse jurist Waldeck geldt als een stabiele persoonlijkheid. Hij is 'vrij rustig in crisissituaties', zegt voormalig collega-woordvoerder Bram van Ojik. 'Ik heb hem zelden opgewonden meegemaakt.' Waldeck begon zijn loopbaan bij BZ in 1975 in het zogenoemde 'klasje', waar hij jaargenoot was van de huidige ministers De Hoop Scheffer (CDA) en Heinsbroek (LPF). In 1976 deed hij attaché-examen, waarna hij achtereenvolgens belandde in Moskou, Bangkok en Caïro. Zijn collega's kennen hem als verwoed zeiler en golfer, amateur-ornitholoog en verdienstelijk cartoonist van BZ's Mededelingenblad.

Na zijn eerste hofperiode verbleef hij vier jaar in Den Haag op de directie Europese Integratie en daarna vijf jaar in Brussel op de permanente vertegenwoordiging van Nederland bij de Europese Unie. In 1997 keerde hij terug op het departement als directeur voorlichting en communicatie. De D66'er Waldeck was woordvoerder van de ministers Van Mierlo (D66) en Van Aartsen (VVD).

Het eerste grote evenement voor Waldeck is hem op het lijf geschreven. In november ontvangt Beatrix de Russische president Poetin . Waldeck volgde in 1973 in Harderwijk, tijdens zijn dienstplicht bij de marine, de indertijd fameuze opleiding tot tolk/vertaler Russisch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.