Analyse Politiek versus 'foute pers'

Denk versus BNNVARA: wat zegt de rechtszaak over de relatie tussen politiek en parlementaire pers?

De politieke partij Denk en omroep BNNVARA staan woensdag tegenover elkaar in een kort geding in Amsterdam. De rechtszaak over een kritische publicatie is illustratief voor de verharding op het Binnenhof. Vooral nieuwe partijen schrikken niet terug voor felle aanvallen op ‘de lakeien van de macht’.

Farid Azarkan van DENK geflankeerd door partijgenoten Tunahan Kuzu (L) en Selcuk Öztürk reageert op een nepnieuwscampagne van zijn partij die de PVV in diskrediet moest brengen. Beeld ANP

De rechtbank in Amsterdam mag zich buigen over de mores op het Binnenhof. Aanleiding is een recente publicatie van het radioprogramma De NieuwsBV over Denk. Het programma van BNNVARA onthulde dat de partij van Tunahan Kuzu voor de verkiezingen van 2017 overwoog een nepcampagne op Facebook te beginnen, die moest suggereren dat Geert Wilders Nederland wilde ‘zuiveren’.

Denk deed er alles aan om de publicatie over de nepcampagne tegen te houden. De hoofdredactie, directie en raad van toezicht bij de publieke omroep werden benaderd om de journalisten tot inkeer te brengen. Ook kwam de partij voorafgaand aan de publicatie met een filmpje waarin de betrokken journalisten zwart werden gemaakt op Facebook. Ze zouden ‘tendentieus’ en ‘suggestief’ te werk zijn gegaan en een voormalige Denk-medewerker hebben verleid om ‘valse informatie en beschuldigingen te verzinnen’.

Kamerlid Farid Azarkan moest na de publicatie desondanks toegeven dat de uiteindelijk afgeblazen nepcampagne over Wilders inderdaad was bedacht en getest door zijn campagneteam. Denk sleept BNNVARA nu toch voor de rechter, omdat de omroep bij de berichtgeving gebruik maakte van een heimelijke opname van een gesprek met Azarkan. Die opname zou ‘onrechtmatig’ zijn.

Jurisprudentie

Wouter Hins, bijzonder hoogleraar Mediarecht aan de universiteit Leiden, verwacht op basis van de huidige jurisprudentie dat Denk weinig kans maakt. ‘Er komen vier criteria naar voren bij het inzetten van heimelijke opnames: Is er een publiek belang? Gaat het om een publiek figuur? Was er een gegrond vermoeden? Is de betrokken persoon ernstig geschaad door publicatie? Als je die criteria afstreept bij deze zaak, denk ik niet dat Denk gaat winnen.’

Volgens de journalisten van BNNVARA hadden ze bovendien alle aanleiding om zich met een heimelijke opname te wapenen tegen ‘valse beschuldigingen en ontkenning van Denk’. Eerder zocht de partij ook al de confrontatie bij een publicatie van NRC Handelsblad over de zakelijke belangen van Kamerlid en partijvoorzitter Selçuk Öztürk. In een geruchtmakende video op Facebook werden media afgeschilderd als ‘poortwachters van de gevestigde orde’ die samenspannen om Denk een kopje kleiner te maken. Öztürk startte ook een procedure bij de Raad voor de Journalistiek. Die oordeelde dat de NRC-berichtgeving ‘zorgvuldig’ was, maar de koppen ‘te stellig en daarmee onjuist’.

Vijanden van het volk

De confronterende stijl van Denk is niet nieuw op het Binnenhof. Geert Wilders vertoonde al een Trumpiaanse afkeer van een deel van de parlementaire pers toen Donald Trump in de VS nog moest beginnen met zijn campagne tegen ‘de vijanden van het volk’. Persoonlijke aanvallen schuwt Wilders evenmin. Zo noemde de PVV-leider de tv-journalisten Xander van der Wulp en Frits Wester onlangs ‘naardemachtkruipers’. Ook bestempelde hij RTL en NOS als ‘ons-kent-ons-maffia’, omdat ze te weinig zouden berichten over het appartement dat D66-leider Alexander Pechtold cadeau kreeg van een bevriende Canadese diplomaat.

Niet alleen de tegenpolen Denk en PVV etaleren geregeld hun wantrouwen in de journalistiek, ook de linkse Partij voor de Dieren bestempelt de politieke pers als ‘lakeien van de macht’. Partijleider Marianne Thieme is ontstemd over recente berichten dat ze nauwelijks debatten bijwoont en wel veel verre en vervuilende vliegreizen maakt. ‘Zo gaat dat als je je hoofd boven het maaiveld uitsteekt’, meent Thieme.

Het rechtse Forum voor Democratie is nog kritischer. Thierry Baudet zette de publieke omroep onlangs weg als ‘een instrument van het partijkartel’ en Nu.nl moest het vorig jaar ontgelden als ‘een linkse fake news site’. Het medium had geschreven dat er tweehonderd demonstranten aanwezig waren bij een Forum-bijeenkomst in Groningen, terwijl dat er minder waren. Nu.nl baseerde zich op RTV Noord en herstelde later de fout, maar voor Baudet was dat onvoldoende. Hij beweerde dat Nu.nl had geschreven dat ‘geëngageerde activisten’ demonstreerden tegen ‘de fascistische en seksistische Hiddema en Baudet’. In werkelijkheid was dat nooit te lezen op de site.

Terecht of onterecht, aanvallen op media worden zeker op Facebook en Twitter vaak gretig overgenomen door de politieke achterban van de partijen. Hoogleraar mediarecht Hins verwacht dat rechtszaken tegen journalisten om die reden ook wel eens een vlucht kunnen nemen. ‘Het slachtofferschap is heel aantrekkelijk. Mensen die sympathiek staan tegenover Denk zullen nu ook wel weer denken dat hun partij onheus wordt bejegend. Zo’n juridische procedure – hoe kansloos ook - levert aandacht op. De politieke betekenis is uiteindelijk groter dan de juridische betekenis.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.