Analyseverkiezingsprogramma Denk

Denk strijdt boven alles tegen discriminatie en wil als ‘enige echte autopartij’ weer 130 rijden

In de aanloop naar 17 maart hebben de politieke partijen hun verkiezingsprogramma’s klaar. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. Vandaag: Denk.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Motto: Denk anders

Boodschap: Discriminatie vergiftigt de samenleving. Tijd om er voorgoed mee af te rekenen

Opvallendste zin: ‘We zijn door schade en schande wijzer geworden.’

Een verkiezingsprogramma dat niet alleen een beter Nederland, maar ook een betere partij belooft: het is het soort introspectie dat je op het Binnenhof meestal pas na flink zetelverlies ziet. Zo niet bij Denk. De partij van lijsttrekker Farid Azarkan trekt al ruim vóór de verkiezingsavond het boetekleed aan, na jaren van hetzes tegen Turks-Nederlandse collega’s, trollen op sociale media en een snoeiharde machtsstrijd die bijna tot de ondergang van Denk leidde.

Fraai was het allemaal niet, geeft de partij nu toe. ‘We zijn ouder geworden. We hebben ervaring opgedaan. We zijn door schade en schande wijzer geworden.’ De hoogste tijd voor ‘een ander Denk’ dus. ‘Denk anders’ is ook de titel van het verkiezingsprogramma, die niet alleen betrekking heeft op de partij, maar op de samenleving als geheel.

Die wordt ‘op genadeloze wijze’ gespleten door discriminatie, een fenomeen dat volgens Denk alle facetten van de maatschappij vergiftigt. Bij het zoeken van een huis of baan, het contact met de politie of de Belastingdienst, in ons taalgebruik en straatbeeld: overal staan landgenoten die afwijken van de norm op achterstand. Een koloniaal rijk mag Nederland dan niet meer hebben, het oude superioriteitsdenken staat nog fier overeind.

Denk aan het roer

Niet gediscrimineerd worden is geen gunst, maar een recht. Als het aan Denk ligt, wordt dat recht afgedwongen door strenge regels op te leggen, sancties in te stellen en Nederland opnieuw op te voeden. Niet alleen omdat discriminatie ‘een misdaad tegen onze medemens’ is, maar ook ter verbetering van onze samenleving, die ‘verstoken blijft van het volle potentieel van de mensen die haar vormen’.

De strijd tegen discriminatie is het eerste hoofdstuk in het verkiezingsprogramma, maar schijnt door in alle erna. De werkvloer? Denk wil een diversiteitsquotum van 10 procent voor bedrijfsleven en overheid. De woningmarkt? Denk pleit voor een vergunningssysteem zodat discriminerende makelaars uit hun beroep kunnen worden gezet. De rechtspraak? Rechters moeten trainingen volgen om een einde te maken ‘aan institutionele vooringenomenheid’.

Blikvanger is de voorgenomen inzet door de politie van ‘racistenlokkers’, die op internet en in de openbare ruimte racisten uitlokken en opsporen. Ook op de zachtere culturele thema’s mag de multiculturele Nederlander meer verwachten. Keti Koti verandert in een nationale feestdag, Zwarte Piet wordt verboden in de publieke ruimte. Op school kunnen leerlingen les krijgen in de talen van landen waar Nederland ‘(migratie-)geschiedenis mee deelt’. Het zijn zaken waar de nieuwe minister van Inclusiviteit zich hard voor maakt.

Hoofdpunten

Een Wet Omkering Bewijslast Discriminatie. Bedrijven en organisaties gaan aan de voorkant aantonen dat ze niet discrimineren

Diversiteitsquotum van 10 procent invoeren voor overheid en bedrijfsleven.

De invoering van een discriminatiepolitie

‘Hate speech’ wordt strafbaar

Verplichte cursussen voor rechters, politie en andere ambtenaren om discriminatie uit te bannen

Het eigen risico in de zorg afschaffen

Herinvoering basisbeurs in onderwijs

De verhoging van de AOW-leeftijd stoppen

Drastische hervorming van het toeslagenstelsel, nog maar één soort toeslag

Streven naar opvang van vluchtelingen in de regio, als dat niet lukt asieldeals als die met Turkije

Levenslange gevangenisstraffen voor kindermisbruikers

Maximumsnelheid weer naar 130 km/u

Originaliteit

Hoewel ook de (linkse) concurrentie zegt te willen afrekenen met institutioneel racisme, heeft geen partij zo’n uitgesproken anti-discriminatieprofiel als Denk. Hier moeten de stemmen vandaan komen. De rest van het programma verraadt dat Denk is voortgekomen uit de PvdA, want de partij loopt grotendeels in de pas van de andere linkse partijen. Hogere salarissen voor zorgmedewerkers, meer geld naar het onderwijs, het versterken van de socialehuursector: Denk wil het ook.

Iets conservatiever is Denk op het gebied van alcohol en drugs. De alcoholleeftijd moet naar 21 jaar, legalisering van harddrugs als xtc of lsd is uit den boze. Wel wil de partij het gedoogbeleid rond cannabis reguleren, gecombineerd met een stevig ontmoedigingsbeleid.

Opvallend is dat Denk zich afficheert als ‘de enige echte autopartij van Nederland’, een sneer(tje) naar de VVD. ‘Autorijden geeft een gevoel van vrijheid en maakt mensen onafhankelijk.’ Daarom gaat de maximumsnelheid op snelwegen naar 130 kilometer per uur. Parkeerkosten moeten omlaag, de positie van taxichauffeurs wordt versterkt.

Ook legt de partij grote nadruk op de omgang met de oude Nederlandse kolonies. De relatie met Suriname moet worden hersteld, die met Indonesië worden opgepoetst. Denk wil af van de ‘neokoloniale houding’ tegenover Aruba, Curaçao, Sint-Maarten en de BES-eilanden. Internationaal moet Nederland in de bres springen voor de onderdrukte Oeigoeren in China en de Rohingya in Myanmar. Palestina wordt liever vandaag dan morgen erkend als onafhankelijke staat.

Politieke haalbaarheid

Voor het idee van de racistenlokkers zal Denk niet gauw de handen op elkaar krijgen, maar verder valt het partijprogramma grotendeels binnen de grenzen van het politiek acceptabele. Ook rechtse partijen als CDA en VVD (met minstens één van hen zal moeten worden geregeerd) zijn tegen discriminatie, al gaan zij beduidend minder ver in hun plannen om gelijke behandeling af te dwingen. Als andere linkse partijen kunnen aanschuiven bij coalitieonderhandelingen, kan Denk dat – op basis van dit programma – ook.

Alleen: de plannen van Denk kosten bij elkaar wel bakken met geld. Afschaffing eigen risico, een lagere zorgpremie, een lagere werkdruk in de zorg, het afschaffen van het leenstelsel, lagere huren, lagere energielasten: het is slechts een bescheiden selectie van wat de partij voor elkaar wil boksen. Onduidelijk is vooralsnog waar dat al geld vandaan moet komen: Denk hoopt van hogere belastingen voor multinationals en rijke particulieren.

Als kleine partij zal Denk liters water bij de wijn moeten doen. Grote vraag is ook of het Azarkan lukt de scepsis bij andere partijen weg te nemen. Zij zullen het ‘andere Denk’ eerst willen zien, voor ze hun politieke lot in zijn handen leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden