DENK heeft wel erg goed naar Wilders gekeken

De PVV en DENK zijn elkaars tegenpolen, maar bij nadere bestudering zie je veel gelijkenis.

Fractievoorzitter van Denk Tunahan Kuzu en PVV leider Geert Wilders tijdens het plenair debat in de Tweede Kamer over de nasleep van de legercoup in Turkije. Beeld anp

DENK en de PVV: twee partijen die in hun gedachtengoed niet verder van elkaar verwijderd hadden kunnen zijn. De een wil 'Henk en Ingrid' beschermen tegen de oprukkende 'islamisering' van Nederland, de ander is het hele integratiedebat zat en komt juist op voor de migranten en hun nakomelingen. Als vanzelf vloeit uit die twee polen een waslijst van standpunten voort die haaks op elkaar staan.

Toch zijn er ook overeenkomsten. Het is wel vaker opgemerkt dat DENK soms op een PVV-achtige manier werkt. Maar bij nauwkeurige bestudering zie je zoveel gelijkenis, dat het geen toeval meer kan zijn. Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk hebben zich overduidelijk laten inspireren door hun gehate 'xenofoob-nationalistische' opponent, die groot is geworden door te overdrijven, te provoceren en compromisloos aan te vallen. Ofwel, DENK opereert als een spiegelbeeld-PVV: andere ideologie, zelfde methodes.

Ja-knikkers

Dat begint al met de entree van DENK in de Haagse arena, met de knal van een dichtgetrokken deur. De PvdA zette de twee uit de fractie, omdat ze zich niet wilden uitspreken voor het integratiebeleid van minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), hun partijgenoot. Als de Groep Kuzu/ Öztürk verwijten ze de PvdA dat die te hard is geworden voor migranten, en dat hun allochtone politici niet meer mogen opkomen voor de 'etnische' achterban. Ja-knikkers zijn het allemaal, en bounties: bruin van buiten, wit van binnen.

Intussen werken de twee hard aan de opbouw van hun partij, lanceerden ze nieuwe gezichten - Sylvana Simons en Farid Azarkan - en komen ze met de lekker bekkende naam DENK op de proppen voor hun 'beweging'. Ongeveer zoals Geert Wilders, die de VVD moest verlaten in 2004 omdat hij zijn stevig rechtse tienpuntenplan niet wou intrekken. Om vervolgens twee jaar later met een slim gekozen naam - Partij voor de Vrijheid - en frisse buitenstaanders als Martin Bosma het Binnenhof te bestormen.

Op dat Binnenhof onderscheiden beide partijen zich door hun bemoeizucht met de samenleving. Neem integratie: DENK wil dat begrip afschaffen. Kuzu en Öztürk hameren omgekeerd op 'acceptatie' van allochtonen. Pardon, want ook het woord 'allochtoon' moet de prullenbak in, evenals de participatiecontracten van Asscher - we zijn allemaal Nederlanders. Wie zich schuldig maakt aan discriminerende uitingen op internet, krijgt een Educatieve Maatregel Discriminatie aan de broek (een soort praatgroep) en riskeert opname in het Racismeregister. Dan kun je fluiten naar een baan bij de overheid. En deze week eiste Azarkan in talkshow Pauw de inzet van gespecialiseerde 'racisme-agenten'.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Fractievoorzitter van DENK, Tunahan Kuzu, in debat met PVV leider Geert Wilders tijdens het plenair debat in de Tweede Kamer over de nasleep van de legercoup in Turkije. Beeld anp

Ook moeten er 'loksollicitaties' komen om te voorkomen dat een vreemde achternaam je bij voorbaat nekt. En nu de Kinderombudsman en de VN zich tegen Zwarte Piet - doorn in het oog van Simons, vanwege de associatie met slavernij - hebben gekeerd, dient de politiek deze 'norm' over te nemen. Tevens moet er een nationaal museum over Nederlands koloniale verleden komen in het voormalige ministerie van Koloniën (waar nu de PvdA-fractie zit...), plus een monument voor arbeidsmigratie in élke gemeente.

De PVV is al net zo'n dwingeland, alleen dan omgekeerd. Die wil 'onze heroïsche vaderlandse geschiedenis' juist in het zonnetje zetten, en oreert dat het Nationaal Historisch Museum geen 'weg-met-ons-museum' mag worden. De vaderlandse cultuur, daar hoort naast hagelslag en pindakaas ook Zwarte Piet bij. Dus diende Wilders dit jaar een heus wetsvoorstel in om het ventje verplicht zwart te laten blijven. Al langer hamert hij erop dat we in de Grondwet vastleggen dat Nederland een joods-christelijke (lees: geen islamitische) cultuur kent. Fatima en Ali krijgen een assimilatiecontract onder de neus geschoven. 'Niet tekenen of niet naleven = het land uit.' Ook wil de PVV een blik undercoveragenten opentrekken, namelijk 'lokjoden, lokhomo's en lokvrouwen', om op te sporen welke (moslim)jongeren zich misdragen in de Haagse Schilderswijk.

Provoceren zit in de genen van beide partijen. Incidenten genereren aandacht, weten Kuzu en Öztürk. Is een columniste wier denkbeelden je veracht - Ebru Umar - opgepakt in Turkije, omdat ze Erdogan op Twitter beledigd zou hebben? Dan blijf je toch gewoon weg bij het debat over haar arrestatie. Publiciteit gegarandeerd. Net zoals DENK tijdens het Suikerfeest de stemmingen bewust aan zich voorbij liet gaan. Zoals Wilders ooit demonstratief met zijn hele fractie wegliep uit de Tweede Kamer, omdat ze het debat zinloos vonden.

Relletje

Er is meer. Stemmen politici met een moslimachtergrond tegen de beveiliging van moskeeën, dan zet DENK filmpjes daarvan op Facebook om ze te 'ontmaskeren'. En onlangs weigerde Kuzu (een Free Palestine-speld op zijn jasje) de hand te schudden van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu: een relletje was geboren. Ongeveer zoals de PVV'ers in 2011 stoïcijns bleven zitten toen de rest van het Europees Parlement opstond om de doden van de Arabische revoluties te herdenken. Dit soort acties getuigen van weinig respect, maar bij de diehards onder je achterban maak je jezelf er geliefd mee.

Wantrouw het journaille, is een andere tactiek waarin de twee partijen elkaar vinden. DENK klaagt steen en been over 'demonisering' door de media. Toen NRC Handelsblad met onthullingen kwam over het vermeend frauduleuze verleden van Öztürk, reageerde de partij met een filmpje waarin Kuzu, Öztürk, Arzakan en Simons de 'drietrapstactiek' van journalisten bespotten: rechercheren, strafeis stellen, vonnis vellen. Inmiddels hanteert de partij een zwarte lijst van media waar niet mee gesproken wordt.

Tunahan Kuzu (Denk) in de plenaire zaal tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, die traditioneel volgen op Prinsjesdag. Beeld anp

Paranoïde

Doet dat ergens aan denken? Wellicht aan de tirades van Wilders en Bosma over de 'staatsomroep' die de PVV consequent zwart zou maken. Ha, hij zag presentatrice Clairy Polak al op de grond liggen, haar 'rode' neus eraf gehakt, zo fantaseerde Martin Bosma hardop. Nee, de PVV'ers bepalen zelf wel met wie ze praten. Dat dit soort paranoïde gedrag tegen journalisten botst met de principes van een open samenleving waarin onafhankelijke media de kans krijgen om politici kritisch te bevragen, laat beide clubs koud. Anders maar geen interview, ze vinden de achterban toch wel. Kuzu en Öztürk pochen dat ze met hun filmpjes op social media al meer dan een miljoen mensen bereiken, Wilders kreeg een internationaal podium met de internetfilm Fitna.

Beide pretenderen wél te weten wat er leeft onder het volk, in tegenstelling tot de hoge heren in Den Haag. En grijpen naar de wapens van directe democratie. Neem het besluit van Asscher om uitkeringen niet meer naar Marokko te exporteren. Schandalig, aldus DENK, dat getuigt van 'minachting' tegenover migranten. 'De tijd dat er zonder raadpleging over minderheden wordt besloten is voorbij. Wij van DENK roepen iedereen dan ook op om te tekenen voor een referendum. Als tienduizend mensen dit doen, kunnen we een begin maken met een grote verandering. Want ons verenigen en een referendum aanvragen, is het laatste redmiddel om de politiek naar ons te laten luisteren.'

Klinkt als... Wilders. Die schreeuwde al om een referendum over de euro en heeft er eentje beloofd over een Nexit, als hij premier wordt. De PVV-leider heeft van klagen over 'verketterende' en 'haatzaaiende' opmerkingen van de elite zijn hobby gemaakt. Zelf hekelt hij voortdurend de 'VVD-elite plus linkse grachtengordel' die de grenzen 'wijd open' zetten voor vluchtelingen. Dat hij zelf deels voortkomt uit die elite, en inmiddels een van de langstzittende Kamerleden is, vergeet hij er altijd bij te zeggen. Kuzu en Öztürk waren zonder hun carrière in de PvdA ook niet op het pluche beland, maar spreken nu over collega-politici alsof die van een andere planeet komen.

En hun tegenstanders krijgen er helemaal van langs. Het voornaamste mikpunt van DENK is nog steeds Asscher, die veel te weinig voor migranten en moslims zou doen, of het nu gaat om banen of om veiligheid. De PvdA'er krijgt bijnamen naar zijn hoofd geslingerd als minister van het Monitoren en Wantrouwen van Minderheden: 'Geen bruggenbouwer, maar iemand die een dubbele maat hanteert. Wel een actieplan tegen antisemitisme, maar geen actieplan tegen moslimhaat. Wel geld voor beveiliging van synagogen, geen geld voor de moskeeën.'

Ook die harde retoriek is herkenbaar. Minister Ella Vogelaar (Integratie) kreeg voortdurend commentaar van Wilders. Bijvoorbeeld toen ze op termijn een joods-christelijk-islamitische traditie verwachtte in Nederland: 'U toont hiermee aan dat u knettergek bent.' En zoals de PVV een motie van wantrouwen indiende tegen staatssecretarissen Albayrak en Aboutaleb alleen om hun dubbele nationaliteit, suggereert DENK door te hameren op Asschers 'dubbele maat' dat diens joodse achtergrond een rol speelt in het beleid.

Polariseren

Wat te denken van dit spiegelbeeld? Beproefde methodes van je tegenpool kopiëren is één ding, maar het wekt verbazing dat ook DENK er zo hard in knalt. Hun website staat immers vol met termen als 'verbinding', 'verdraagzaamheid' en 'het besef dat wij samen Nederland zijn'. Maar zoals de repressieve plannen van Wilders wringen met zijn uitgedragen ideaal van vrijheid, zo contrasteren de methodes van DENK totaal met hun boodschap van verbinding. Soms lijkt het zelfs of ze alle autochtonen over een kam scheren. Zo spreken ze in een interview met Nu.nl over de 'dominante witte massa' en zetten ze die op een lijn met 'xenofobe nationalisten'. Alsof elke kaaskop een onverbeterlijke racist is.

Zo doet DENK precies datgene waarvan ze Wilders beschuldigen: polariseren. Tegenover de boodschap van verbinden, staat in de praktijk een potje terugschelden. Neem Öztürks woorden tegen PVV'er Machiel de Graaf tijdens het integratiedebat van afgelopen maart: 'De heer De Graaf zegt dat mensen die zich niet aan ons aanpassen, het land maar moeten verlaten. Waarom verlaat de PVV het land niet? Waarom dondert de heer De Graaf niet op? Waarom donderen al die racisten niet op? Zij zijn het probleem in dit land, niet de mensen over wie de heer De Graaf het heeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden