NieuwsDenis Goldberg

Denis Goldberg, die samen met Nelson Mandela streed tegen apartheid, overleden

In Zuid-Afrika is anti-apartheidsactivist Denis Goldberg op 87-jarige leeftijd overleden. Goldberg was in de vroege jaren zestig lid van de gewapende tak van het ANC en werd samen met onder andere Nelson Mandela tot levenslang veroordeeld tijdens het roemruchte Rivonia-proces. 

Denis Goldberg streed onder meer samen met Nelson Mandela tegen apartheid in Zuid-Afrika.Beeld AP

Goldberg, de enige witte persoon die toen terechtstond, bracht uiteindelijk meer dan twintig jaar door in de gevangenis en werd na het einde van de apartheid regeringsadviseur in Zuid-Afrika. Hij leed al een tijd aan longkanker.

De Nelson Mandela Foundation roemt in een reactie op het overlijden van Goldberg diens ‘solidariteit’. Goldberg, geboren in 1933 in Kaapstad, legde vorig jaar nog uit dat zijn activisme mede was beïnvloed door zijn Joodse achtergrond. Zijn Joodse grootouders waren eind negentiende eeuw van Litouwen naar Engeland gevlucht wegens antisemitisme. Zijn ouders verhuisden van Engeland naar Zuid-Afrika voordat hij werd geboren. ‘Ik begreep dat wat er in het racistische Zuid-Afrika gebeurde vergelijkbaar was met het racisme in nazi-Duitsland’, aldus Goldberg over zijn verzet tegen Zuid-Afrika’s systeem van rassensegregatie.

Goldberg, die net zoals zijn ouders sympathiseerde met het communisme, sloot zich in 1961 aan bij de ondergrondse verzetsafdeling van het ANC, Umkhonto we Sizwe (Speer van de Natie). Een jaar eerder was het ANC verboden door Zuid-Afrika’s witte minderheidsbewind. Een van Goldbergs taken in het verzet was het vinden van spoorlijnen en stroomkabels om buiten werking te stellen. In juli 1963 werd Goldberg samen met een aantal medestanders gearresteerd tijdens een politie-inval in het hoofdkwartier van het ANC in Rivonia, een buitenwijk van Johannesburg.

Levenslang

Goldberg stond tijdens het zogeheten Rivonia-proces behalve met Nelson Mandela terecht met andere ANC-kopstukken als Walter Sisulu en Govan Mbeki. In juni 1964 kreeg Goldberg levenslang. Terwijl andere veroordeelden naar de gevangenis op Robbeneiland moesten, werd Goldberg wegens zijn huidskleur apart opgesloten, in de stad Pretoria – een illustratie, ironisch genoeg, van de apartheid waartegen hij streed.

In 1985, toen het apartheidsbewind onder internationale druk was komen te staan, werd Goldberg vrijgelaten. Zijn vrijlating was niet zonder controverse want een voorwaarde was dat hij de gewapende strijd zou afzweren. Nelson Mandela en andere gevangenen weigerden zo’n uitruil en bleven vastzitten. Goldberg zei dat hij de ANC-zaak beter kon dienen buiten de cel. Hij ging in ballingschap in Londen en spande zich vanaf daar verder in voor de beweging.

Na zijn terugkeer naar Zuid-Afrika in de jaren negentig, toen de apartheid ten einde kwam, bleef hij ANC-aanhanger, al kritiseerde hij het door corruptieschandalen omklede presidentschap van ANC-leider Jacob Zuma (2009-2018). In Zuid-Afrika is inmiddels een generatie zwarte jongeren opgegroeid die geboren werd na de apartheid, en onder deze ‘born frees’ leeft het gevoel dat de generatie van de anti-apartheidsstrijders niet genoeg hervormingen op economisch terrein afdwong toen de apartheid werd afgeschaft. 

Goldberg vertolkte vorig jaar het perspectief van de vroegere anti-apartheidsstrijders door te zeggen dat hij dat hij van een generatie was ‘die bereid was onze levens te wagen voor vrijheid. Vrijheid is belangrijker dan je eigen leven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden